I FSK 1855/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. s.c. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 282/20 w sprawie ze skargi P. s.c. [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 10 marca 2020 r. nr 0401-IOV2.4103.2.2020 w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2016 r. postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne.

Wyrokiem z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 282/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę P. s.c. [...] (dalej: spółka) na decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 10 marca 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2016 r. Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny powziął z urzędu informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej z dniem 1 sierpnia 2020 r. i wykreśleniu z dniem 19 sierpnia 2020 r. z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej: P. [...] (REGON [...]) oraz o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej z dniem 29 kwietnia 2025 r. i wykreśleniu z dniem 30 kwietnia 2025 r. z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej: [...] P. (REGON [...]) wspólników w spółce P. s.c. [...] (REGON [...]). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, niż wskazane w pkt 1 (skuteczne cofnięcie skargi kasacyjnej) i pkt 2 (śmierć strony). Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe między innymi wtedy, gdy w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których sprawa sądowoadministracyjna definitywnie nie może być kontynuowana. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Okoliczność rozwiązania spółki cywilnej nie budzi wątpliwości - potwierdzają ją dane z publicznych rejestrów z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym wpis w CEIDG korzysta z domniemania prawdziwości danych w nim zawartych, o którym mowa w art. 16 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz.U. z 2019 r. poz. 1291 ze zm.). Zgodnie art. 32 P.p.s.a. stronami w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zdolność występowania w charakterze strony (zdolność sądową) mają osoby fizyczne, osoby prawne, organ administracji publicznej (art. 25 § 1 P.p.s.a.), państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej (art. 25 § 2 P.p.s.a.), inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 25 § 3 P.p.s.a.) oraz organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (art. 25 § 4 P.p.s.a.). Osoby fizyczne mające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25, mają zdolność procesową (art. 26 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, w tym Naczelny Sąd Administracyjny, zobligowany jest z urzędu na każdym etapie postępowania oceniać wymogi posiadania przez stronę postępowania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej (art. 25 oraz art. 26 w zw. z art. 193 w zw. z art. 58 § 1 pkt 5 i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Wobec podmiotu, który przestał istnieć, nie może zostać wydane rozstrzygnięcie merytoryczne (co do istoty sprawy), a jedynie formalne. Rozwiązanie spółki cywilnej powoduje, że traci ona podmiotowość prawnopodatkową, a tym samym traci ona również zdolność do bycia stroną w postępowaniu prowadzonym na podstawie Ordynacji podatkowej, jak również zdolność sądową na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro przestała istnieć spółka cywilna, to tym samym przestał istnieć podmiot, wobec którego mogłoby zostać wydane rozstrzygnięcie merytoryczne - czy to sądu, czy organu. Byli wspólnicy spółki cywilnej nie mogą przy tym skutecznie wstąpić w jej miejsce w postępowaniu, nie są bowiem następcami prawnymi spółki cywilnej (na gruncie Ordynacji podatkowej wspólnicy spółki cywilnej mają status osoby trzeciej - por. art. 115). Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania, gdyż ustał byt prawny skarżącej spółki, co w konsekwencji spowodowało, że przestała istnieć strona postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie kasacyjne na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 P.p.s.a.