I FSK 814/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sylwester Golec, Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, , po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej żądania sędziego NSA Artura Mudreckiego o wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt I FSK 814/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1840/21 w sprawie ze skargi W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 4 czerwca 2021 r. nr 0114-KDIP4-1.4012.196.2021.2.AM w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: wyłączyć sędziego NSA Artura Mudreckiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I FSK 814/22.

Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Artur Mudrecki, na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: ustawa – p.p.s.a.) wniósł o wyłączenie go ze składu wyznaczonego rozpoznania sprawy I FSK 814/22. W uzasadnieniu żądania Pan Sędzia argumentował, że z akt sprawy wynika, że W. (strona postępowania) występuje w konsorcjum z A.. Wynik tej sprawy może wpłynąć na zakres opodatkowania również A., w której Pan Sędzia zatrudniony jest jako profesor. Zachodzą zatem okoliczności określone w art. 19 p.p.s.a., które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności jako pracownika zaineresowanej Uczelni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Żądanie Pana Sędziego o wyłączenie od rozpoznawania sprawy zasługuje na uwzględnienie. Podstawą wniosku o wyłączenie sędziego jest art. 19 p.p.s.a., który stanowi, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Obowiązujące obecnie brzmienie tego przepisu zostało przyjęte w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04 (opublikowano: OTK-A 2005/11/134, Dz.U. z 2005 r., nr 250, poz. 2118), w którym (pkt 2) Trybunał stwierdził, że art. 19 powołanej wyżej ustawy w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, przedstawiając obszernie w uzasadnieniu wyroku cel instytucji wyłączenia sędziego, mechanizmy służące realizacji konstytucyjnej gwarancji prawa do sądu, której jeden z elementów realizowany jest za pomocą instytucji wyłączenia sędziego oraz ukształtowane na tym tle orzecznictwo sądów krajowych oraz Trybunału Praw Człowieka i Obywatela, zwrócił uwagę na to, że ocena bezstronności sędziego musi być każdorazowo dostosowana do okoliczności konkretnego postępowania, wolna od mechanicznego oceniania sytuacji sędziego. Trybunał Konstytucyjny podkreślił zarazem, że przewidziane przez przepis art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego służy nie tylko zabezpieczeniu neutralnego osądu w konkretnej sprawie, lecz zapewnieniu, aby osąd ten prezentował się jako bezstronny w ocenie opinii publicznej. Europejski Trybunał Praw Człowieka, przy ocenie konkretnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie sędziego zaleca prowadzenie dwóch testów: testu obiektywnego, tj. dokonanie oceny, czy niezależnie od indywidualnego zachowania się sędziego (jego postawy) istnieją sprawdzalne fakty wywołujące wątpliwości co do jego bezstronności, a w tym względzie mogą mieć również znaczenie atrybuty zewnętrzne, oraz testu subiektywnego, czyli uwzględnienia osobistych walorów sędziego, jego poglądów i przekonań (por. np. wyrok z 10 czerwca 1996 r., R. Pullar przeciwko Zjednoczonemu Królestwu – LEX nr 79968). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do podanych w żądaniu Pana Sędziego przyczyn wyłączenia od udziału w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że żądanie to powinno zostać uwzględnione. Z woli ustawodawcy to do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. Dostrzeżenie przez sędziego możności powstania uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności należy traktować jako argument przemawiający na rzecz wyłączenia go od udziału w sprawie, z zastrzeżeniem sytuacji, w których okoliczności wskazywałyby, że żądanie może wynikać z niechęci do orzekania w konkretnej sprawie lub podane fakty jasno wybiegałyby poza krąg mogących usprawiedliwiać obiektywną obawę braku bezstronności (analogicznie postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., sygn. akt II CSKP 989/22, LEX nr 3345668). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 19 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Sylwester Golec Bartosz Wojciechowski Zbigniew Łoboda sędzia NSA sędzia NSA (spr.) sędzia NSA