Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I GSK 387/22

Wyrok NSA z 26 sierpnia 2025 r., I GSK 387/22

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
26 sierpnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1940/20 w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 1 września 2020 r. nr 2/DZN/2020 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. Ś. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub sąd) wyrokiem z 25 marca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1940/20 oddalił skargę M. Ś. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z 1 września 2020 r. nr 2/DZN/2020 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu ustalonej kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej. Skarżący powyższy wyrok skargą kasacyjną zaskarżył w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest: 1) art. 118 § 1 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej: op) w zw. z art. 29 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm.; dalej: ustawy o ARiMR) w zw. z art. 123 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1324/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (543/211/UE) wg stanu obowiązującego do 1 czerwca 2017 r. (Dz. Urz. UE. L Nr 157, str. 1; dalej: rozporządzenie 543/2011) w zw. z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UW. L Nr 312, str. 1; dalej: rozporządzenie 2988/95) polegającą na ich wadliwej wykładni poprzez przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej członka Zarządu za zobowiązania spółki z tytułu kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych spółce w ramach Planu Dochodzenia do Uznania rozpoczyna się wraz z zakończeniem realizacji Planu Dochodzenia do Uznania, w sytuacji, w której zobowiązanie objęte subsydiarną odpowiedzialnością członka zarządu spółki powstaje z mocy prawa, a zdarzeniem które kreuje z mocy prawa po stronie beneficjenta przyznanej pomocy zobowiązanie do jej zwrotu jest każdorazowo dzień przyznania środków na rzecz beneficjenta; 2) art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 w zw. z art. 118 § 1 i art. 21 § 1 pkt 1 op, poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że bieg przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej strony skarżącej rozpoczyna się z końcem roku kalendarzowego, w którym nastąpiło zdarzenie od którego zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 ma być liczony bieg terminu przedawnienia, w sytuacji w której żaden z przepisów art. 3 rozporządzenia 2988/95, określających bieg terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej członka Zarządu za zobowiązania spółki, nie ustanawia zasady liczenia terminu od końca roku kalendarzowego, w którym wystąpiło zdarzenie stanowiące podstawę do jego obliczenia; 3) art. 3 ust. 1 w zw. z art. 7 rozporządzenia 2988/95 w zw. z art. 118 § 1 i art. 21 § 1 pkt 1 op, poprzez ich wadliwą wykładnię polegająca na wadliwym przyjęciu, że doręczenie spółce – za której zobowiązania subsydiarną odpowiedzialność ma ponosić skarżący - decyzji deklaratoryjnej w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków – spowodowało przerwanie biegu przedawnienia odpowiedzialności subsydiarnej strony skarżącej, w sytuacji w której (i) adresatem ww. decyzji nie była strona skarżąca ale spółka, (ii) reżim prawny oraz zasady odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu zostały uregulowane normami prawa krajowego, z których żaden przepis nie przewiduje przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia prawa do ustalenia odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu od wydania decyzji deklaratoryjnej, której adresatem jest spółka; 4) art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1575 ze zm.; dalej: kpc), poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że zakres związania organów administracji w tym sądów administracyjnych treścią prawomocnego postanowienia sądu cywilnego oddalającego zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości obejmuje nie tylko treść jego sentencji ale również ustalenia faktyczne wynikające z treści jego uzasadnienia, w sytuacji w której stan związania określony w art. 365 § 1 kpc ograniczony jest li tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów; 5) art. 11 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. Nr 60 poz. 535 ze zm.) w zw. z art 116 § 1 pkt. 1 lit. a) i b) op, poprzez ich wadliwą wykładnię polegająca na przyjęciu, że stan niewypłacalności spółki, aktualizujący po stronie członków zarządu spółki obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstaje każdorazowo w przypadku zaprzestania regulowania zobowiązań, niezależnie od wysokości tego zobowiązania, ilości wierzycieli, w sytuacji w której niewykonanie zobowiązań prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań; II. przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 233 § 1 kpc, poprzez dowolne przyjęcie, że przedłożone w toku postępowania administracyjnego dowody w postaci czterech umów pożyczki mogą stanowić co najwyżej dowód tego, że spółka miała zdolność kredytową, a nie mogą stanowić dowodu, że spółka na bieżąco regulowała swoje zobowiązania pieniężne, w sytuacji w której (i) z treści uzasadnienia postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że na stan z chwili składania wniosku, zobowiązania wynikające z zawartych umów pożyczki zostały uregulowane. (ii) a załączone do umów pożyczki harmonogramy określają daty wymagalności poszczególnych rat kredytowych z niej wynikających; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 i art. 136 § 1 kpa w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, polegającą na oddaleniu skargi mimo tego, że (i) organ oparł swoje ustalenia jedynie o wyrwane fragmenty z uzasadnienia prawomocnego orzeczenia sądu oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości, gdy tymczasem przedmiotem wyrokowania nie była kwestia właściwego terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i sentencja powołanego przez organ orzeczenia nie dotyczy w ogóle tej kwestii, (ii) powyższe dowolne ustalenie nie zostało poprzedzone zgromadzeniem przez organ jakiegokolwiek materiału dowodowego, a tym samym dokonaniem przez organ własnych, wszechstronnych ustaleń i samodzielnych ocen, w tym ustalenia, czy niespłacenie długów na które powołuje się organ miało charakter trwały, dotyczyło przeważającej części zobowiązań, a tym samym dowodzi stanu niewypłacalności dłużnika. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, w obu przypadkach wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wniesiono o rozpoznanie skargi na rozprawie. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych, a także rozpoznania sprawy na rozprawie. Skarżący pismem procesowym z 1 marca 2022 r. wniósł – na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 ppsa – o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w L., Wydział [...] Gospodarczy z 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt [...], na fakt, że 12 kwietnia 2013 r. został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości G. sp. z. o.o., fakt, że w dacie jaka została ustalona jako termin właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (listopad 2013 r.) postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości było w toku, fakt że postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości G. sp. z. o.o., zakończyło się 11 kwietnia 2014 r., orzeczeniem w przedmiocie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 193 zd. 2 ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z tego rodzaju możliwości, wobec oddalenia skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 118 § 1 i art. 21 § 1 pkt 1 op w zw. z art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o ARiMR w zw. z art. 123 ust. 1 rozporządzenia 543/2011 w zw. z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, w ramach którego skarżący podnosi błędne przyjęcie przez WSA, że bieg terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej członka Zarządu za zobowiązania spółki z tytułu kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych spółce w ramach Planu Dochodzenia do Uznania rozpoczyna się wraz z zakończeniem realizacji Planu Dochodzenia do Uznania, w sytuacji, w której zobowiązanie objęte subsydiarną odpowiedzialnością członka zarządu spółki powstaje z mocy prawa, a zdarzeniem które kreuje po stronie beneficjenta przyznanej pomocy zobowiązanie do jej zwrotu jest dzień przyznania środków na rzecz beneficjenta. Nie jest to zarzut usprawiedliwiony. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 49 ust. 4 rozporządzenia 543/2011 – wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw jest zobowiązana uzyskać status organizacji producentów w ciągu maksymalnie 4 miesięcy od dnia zakończenia realizacji planu dochodzenia do uznania. Stosownie do art. 116 ust. 2 lit. a rozporządzenia 543/2011 – w uzupełnieniu ust. 1, jeśli po zakończeniu okresu ustanowionego przez państwo członkowskie na podstawie art. 49 ust. 4 grupa producentów nie zostanie uznana za organizację producentów, państwo członkowskie odzyskuje: 100% pomocy wypłaconej danej grupie producentów, jeśli nieuzyskanie przez nią uznania było wynikiem jej zamierzonego działania lub poważnego zaniedbania z jej strony. W myśl art. 123 ust. 1 zd pierwsze rozporządzenia 543/2011 – organizacje producentów, zrzeszenia organizacji producentów, grupy producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 – okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Mając na uwadze powyższe przypomnieć należy, co jest w sprawie niesporne, że realizacja planu dochodzenia do uznania G. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: spółka) obejmowała okres od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2015 r. Z powyższego wynika, jak prawidłowo przyjął organ i co prawidłowo zaaprobował WSA, że jako początek biegu okresu przedawnienia przyjmuje się moment popełnienia nieprawidłowości, a nie – tak jak wskazuje skarżący kasacyjnie – 4 lata od otrzymania przez beneficjenta (spółkę) środków unijnych podlegających zwrotowi. Tak więc do nieprawidłowości w sprawie doszło w momencie ustalenia, że nie doszło do uznania G., do której miało dojść z końcem 2015 r. i do którego należy doliczyć przewidziane przez art. 49 ust. 4 rozporządzenia 543/2011 cztery miesiące. Tak więc początek terminu przedawnienia to 30 kwietnia 2016 r. Od tej daty – a nie jak błędnie przyjął WSA końca 2016 r., co jednak nie miało wpływu na wynika spraw – należało liczyć 4 lata na wydanie decyzji ustalającej zwrot nienależnie pobranych płatności. W tej sytuacji za najwcześniejszą datę przedawnienia należało uznać dzień 30 kwietnia 2020 r. (bez brania pod uwagę ewentualnego przerwania biegu terminu przedawnienia czy też momentu ostatecznego zakończenia programu, o jakich mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95). Przypomnieć należy, że zarówno decyzja Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 2 marca 2017 r. nr 9001/23/17 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej (decyzja ostateczna wobec niewniesienia od niej odwołania), jak też decyzja Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 27 marca 2020 r. nr 9001-00000003753/20 orzekająca o solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki członka zarządu spółki, czyli skarżącego, zapadły przed 30 kwietnia 2020 r. Oznacza to, że nawet przy najkorzystniejszym dla skarżącego sposobie liczenia terminu przedawnienia, nie ma mowy o skuteczności stawianych w tym zakresie zarzutów. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny za całkowicie bezpodstawną uznaje argumentację skarżącego, jakoby w orzecznictwie powszechnie akceptowane byłoby stanowisku, że zdarzeniem kreującym zobowiązanie do zwrotu był każdorazowo dzień przyznania środków na rzecz beneficjenta. Przywołany przez skarżącego kasacyjnie na tę okoliczność wyrok NSA z 18 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 4503/16 jest poglądem odosobnionym, niepodzielanym w orzecznictwie, a także skrytykowanym w doktrynie (p. R. Poździk; Przedawnienie nieprawidłowości w projektach współfinansowanych w funduszy unijnych. Glosa do wyroku NSA z dnia 18 maja 2017 r., II GSK 4503/16; opub: St.Iur.Lubl. 2020/3/301-312). W konsekwencji powyższego zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w punktach II.2 i 3 dotyczącego tego, że bieg przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej strony skarżącej rozpoczyna się z końcem roku kalendarzowego, w którym nastąpiło zdarzenie, a także przerwania biegu przedawnienia odpowiedzialności subsydiarnej strony skarżącej, pozostają bez wpływu na wynika sprawy. Tak jak wskazano wyżej, obie decyzje (ustalająca i przenosząca odpowiedzialność) zostały wydane w podstawowym 4-letnim terminie, o jakim w mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95. Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje zarzut sformułowany w punkcie I.4 petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 365 § 1 kpc. Zgodnie z art. 365 § 1 kpc – orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W tym zakresie WSA dokonał prawidłowej wykładni, wskazując, że WSA słusznie wskazał, że określenie "inne sądy i inne organy" i przewidziany powołanym przepisem zakres związania odnosi się między innymi do sądów administracyjnych, ale także do organów administracji publicznej i organów samorządu terytorialnego. Podobnie orzekł WSA w Białymstoku w wyroku z 14 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 473/07, w którym stwierdził, że: "swoistość mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego (art. 365 § 1 kpc) wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy i organy, w tym także orzekające w postępowaniu administracyjnym. Organy te muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu, a żaden organ wskazany w tym przepisie nie może swych rozstrzygnięć oprzeć na twierdzeniu przeciwnym". W literaturze podkreśla się, iż prawomocne orzeczenie pociąga za sobą konsekwencje, że nikt nie może negować faktu orzeczenia i jego określonej treści (T. Ereciński i in. Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem W-wa 1989 r., t. II s. 590). Tak więc postanowienie Sądu Rejonowego w L. Wydział [...] Gospodarczy z 5 czerwca 2017 r., sygn. akt [...], było wiążące dla sądu, i dokonując oceny możliwości prowadzenia egzekucji z majątku spółki, organ nie mógł pominąć w swoich rozważaniach powyższej oceny dokonanej przez sąd powszechny. Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 i 1a Prawa upadłościowego w zw. z art 116 § 1 pkt. 1 lit. a) i b) op, poprzez ich wadliwą wykładnię (zarzut I.5 petitum skargi kasacyjnej). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku prawidłowo wskazano, że zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) op – pierwszą z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy. Członek zarządu spółki ma obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w takim czasie, by nie zniweczyć celu tego postępowania, jakim jest równomierne zaspokojenie wierzycieli spółki. Członek zarządu powinien więc z należytą starannością zadbać o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki. Dla oceny "braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość" należy zatem wziąć pod uwagę staranność członka zarządu w prowadzeniu spraw spółki, podejmowane przez niego działania w celu prawidłowego jej funkcjonowania, a także wysokość aktywów i pasywów spółki na dzień zgłoszenia wniosku o upadłość. Czasem właściwym do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest czas, w jakim zarząd spółki, nie będąc w stanie realizować zobowiązań względem jej wierzycieli winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Moment zgłoszenia wniosku ma charakter obiektywny, a punktem odniesienia w tym zakresie są przepisy prawa upadłościowego. WSA trafnie wskazał, że skarżący próbował wykazać, że spółka regulowała przeważającą część swoich zobowiązań pieniężnych, co dyskwalifikuje zasadność stanowiska organu, że zgłoszony przez stronę skarżącą wniosek o ogłoszenie upadłości miał być spóźniony w rozumieniu art. 21 ustawy Prawo upadłościowe. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny za trafną uznaje ocenę organu, podzieloną przez WSA, że skarżący wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie nie zgłosił. Po pierwsze dlatego, że postanowieniem Sądu Rejonowego w L. Wydział [...] Gospodarczy z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt [...] oddalono wniosek spółki o ogłoszenie upadłości, ponieważ na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik nie prowadzi żadnej działalności i trwale utracił zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań. Ponadto, Sąd Rejonowy ustalił, że spółka była dłużnikiem niewypłacalnym. O fakcie tym świadczy trwałe nieregulowanie zobowiązań, które stały się wymagalne od 2011 r. do 2016 r. Powstawanie zaś nowych zobowiązań, jak zobowiązanie do zwrotu kwoty 1.428.174,71 zł nienależnie pobranych środków finansowych na podstawie prawomocnej decyzji z 2 marca 2017 r. pogłębiło stan niewypłacalności dłużnika. WSA trafnie wskazał, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku dłużnika jest wystarczającym dowodem na to, że prowadzenie w stosunku do niego egzekucji nie przyniesie efektu w postaci wyegzekwowania należności, a zatem jest to równoznaczne z bezskutecznością egzekucji. Ponadto w sprawie wskazano, że nieregulowanie przez spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych wystąpiło już w październiku 2013 r. (spółka posiadała wymagalne zobowiązania od III kwartału 2011 r. i IV kwartału 2013 r. wobec Agencji Rynku Rolnego), to wniosek o ogłoszenie upadłości skarżący powinien był złożyć w terminie 30 dni od wystąpienia tej podstawy, a zatem już w listopadzie 2013 r. Wobec tego nie można było uznać za zasadne twierdzenia skarżącego, że składając jako prezes zarządu spółki wniosek o ogłoszenie upadłości 2 lutego 2017 r. uczynił to we właściwym czasie w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a op. Słuszności powyższego rozumienia WSA, nie zmienia wniosek skarżącego zawarty w piśmie procesowym z 1 marca 2022 r. o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w L., Wydział [...] Gospodarczy z 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt [...], że 12 kwietnia 2013 r. został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki na fakt, że w dacie jaka została ustalona jako termin właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (listopad 2013 r.) postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości było w toku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, co jest mu wiadomym z urzędu, że kwestia ta była przedmiotem badania przez tutejszy sąd w sprawie ze skargi kasacyjnej skarżącego na wyrok WSA we Wrocławiu z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 385/22 ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 29 marca 2022 r., nr 0201-IEW2.4120.11.2021 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (za zaległości podatkowe G. sp. z o.o.). Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną wyrokiem z 16 stycznia 2025 r. sygn. akt III FSK 968/23 podzielił stanowisko WSA, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie oznacza, że taki wniosek nie tylko nie może być złożony za późno, ale i nie może być złożony za wcześnie, a więc przed wystąpieniem niewypłacalności. W rozpatrywanej sprawie w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w L. z 11 kwietnia 2014 r. ([...]) oddalające wniosek wierzyciela spółki o ogłoszenie upadłości WSA uznał, że wniosek ten – w dacie jego złożenia, tj. 14 marca 2013 r. był przedwczesny i jako taki nie został złożony we właściwym czasie, o którym mowa w przepisie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a op, albowiem zgłaszana wierzytelność była sporna. Przesłanka niewypłacalności z art. 116 op w zw. z art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego ziściła się zaś dopiero po dacie płatności kolejnego zobowiązania w podatku od towarów i usług tj. za miesiąc październik 2013 r., tak więc przyjąć należało, że najpóźniej 9 grudnia 2013 r. zarząd spółki winien zgłosić wniosek do sądu upadłościowego. Z takim wnioskiem jednak skarżący nie wystąpił w tej dacie, a wcześniejszy wniosek wierzyciela jako przedwczesny – a więc nie zgłoszony we właściwym czasie – nie uwalniał skarżącego od odpowiedzialności. Naczelny Sąd Administracyjny powyżej przytoczoną ocenę zawartą w wyroku sygn. akt III FSK 968/23 podziela, co oznacza, że wnioskowany przez skarżącego wniosek dowodowy pozostawał bez wpływu na wynik niniejszej sprawy, ponieważ skarżący przesłanek z art. 116 § 1 lit. a) i b) op nie wykazał. Oznacza to, że WSA prawidłowo uznał, iż organ przeprowadził prawidłową analizę sytuacji finansowej spółki, w celu wykazania momentu, w którym spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu art. 11 Prawo upadłościowego, wskazując, że przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki wystąpiły przed lutym 2017 r., kiedy to skarżący złożył wniosek. Skarżący ponosi winę za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie. Bowiem jako jedyny członek zarządu kierował on działalnością spółki, podejmował istotne dla spółki decyzje gospodarcze i finansowe. Powyższa ocena bezpośrednio przekłada się na niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa dotyczących naruszenia: art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 233 § 1 kpc, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 i art. 136 § 1 kpa w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę WSA, że umowy w bankami przedstawione na dowód okoliczności, że spółka do lutego 2017 na bieżąco regulowała swoje zobowiązania pieniężne, mogą stanowić dowód na co najwyżej to, że spółka miała zdolność kredytową w 2012 r. Natomiast nie mogą i nie dowodzą okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy. Harmonogramy stanowią jedynie dowód istnienia zobowiązania. Nie mogą być również uznane za przesłankę uzasadniającą przyjęcie tezy o braku winy skarżącego w spóźnionym zgłoszeniu wniosku o upadłość. Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na zsądzone koszty (360 zł) składa się koszt sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną i udziału w rozprawie przed NSA przez radcę prawnego, który reprezentował organu także przed WSA.

Informacje o sprawie

Data wpływu
18 lutego 2022
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc Piotr Kraczowski /sprawozdawca/ Tomasz Smoleń /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny