I GSK 742/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 508/21 w sprawie ze skargi P. L. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 listopada 2020 r., nr 134/2020 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej na operacje typu premie dla młodych rolników 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. L. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 1 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 508/21 oddalił skargę P. L. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia 19 listopada 2020 r. nr 134/2020 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie nr 00391/20/OR16 z dnia 1 lipca 2020 r. o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania PROW 2014-2020 "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników". Sąd I instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę skarżącego na decyzję Prezesa ARiMR. W ocenie Sądu I instancji, Prezes ARiMR prawidłowo przeanalizował wszystkie przesłanki wskazane w art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.) i wyciągnął poprawne wnioski ustalając, że spełniona została druga, trzecia i czwarta z ww. przesłanek, natomiast nie została spełniona przesłanka pierwsza polegająca na uprawdopodobnieniu przez zainteresowanego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ ustalił, iż przesyłka została wysłana na adres pełnomocnika (wskazany w toku postępowania) i skutecznie doręczona w dniu 2 lipca 2020 r., zaś strona nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający jakie zaistniały przeszkody nie do przezwyciężenia, uniemożliwiające dochowania terminu na złożenie odwołania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67b ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217, ze zm., dalej: ustawa PROW) Sąd I instancji podzielił stanowisko Prezesa ARiMR, że przepis ten mógłby mieć zastosowanie jedynie do czynności dokonywanych w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania PROW 2014-2020 "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników", z przyczyn związanych z ogłoszeniem na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Przywołana regulacja nie znajduje zatem zastosowania do czynności procesowych związanych z wniesieniem odwołania. Termin do wniesienia odwołania wynika wprost z przepisów k.p.a. i jest to tryb, który nie został uregulowany w przepisach ustawy PROW. Sąd I instancji podkreślił, iż skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazał żadnej okoliczności faktycznej mającej związek z ogłoszeniem na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, która to okoliczność mogłaby doprowadzić do uchybienia terminu. Dopiero w treści skargi przywołane zostały pewne okoliczności faktyczne, z uwagi na które uchybiono terminowi do wniesienia odwołania, jednak w dalszym ciągu nie wskazano adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego zaistnienia tych okoliczności z ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. W ocenie Sądu I instancji, organ nie naruszył art. 7a k.p.a., ponieważ w sprawie nie zachodziły wątpliwości interpretacyjne dotyczące treści normy prawnej tj. art. 67b ust. 1 ustawy PROW na gruncie poprawnie ustalonego stanu faktycznego. Skarżący zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 67b ust 1 ustawy PROW, w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 maja 2021 r., poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że nie znajduje on zastosowania w odniesieniu do czynności procesowych związanych z wniesieniem odwołania w toku postępowania w sprawie o przyznanie pomocy, 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony. Z uwagi na powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa ARiMR, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż ujęte w niej zarzuty okazały się niezasadne. Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej art. 67b ust. 1 ustawy PROW nie jest przepisem prawa materialnego. Jest to przepis procesowy regulujący zasady przywrócenia terminu w przypadku uchybienia w związku z epidemią COVID-19. Przepis ten stanowi, że w przypadku uchybienia terminu w toku postępowania w sprawie o przyznanie pomocy lub pomocy technicznej przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy lub pomocy technicznej z przyczyn związanych z ogłoszeniem na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845, 2112 i 2401) w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 lub wprowadzeniem stanu nadzwyczajnego w związku z zakażeniami tym wirusem, należy przywrócić ten termin, jeżeli czynność, dla której określony był termin została dopełniona nie później niż w terminie 60 dni po ustaniu tych przyczyn. Przywrócenie terminu nie ma wpływu na przyznawanie pomocy lub pomocy technicznej innym podmiotom. W ww. przepisie prawa mowa jest o "uchybieniu terminu w toku postępowania". Według Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie administracyjne zasadniczo kończy się wraz z doręczeniem decyzji organu administracyjnego. Brak aktywności strony postępowania powoduje, że decyzja organu pierwszej instancji staje się ostateczna. Z kolei wniesienie odwołania inicjuje postępowanie odwoławcze. Oznacza to, że czynność procesowa strony, jaką jest wniesienie odwołania następuje pomiędzy postępowaniem w pierwszej i w drugiej instancji. Czynność ta następuje zatem w momencie, gdy nie toczy się już postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji. W związku z powyższym zasadne jest stanowisko zaprezentowane w tej sprawie przez Sąd I instancji. Należy dodać, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis ten stanowi ogólnie o "uchybieniu terminu" bez zastrzeżenia, że owo uchybienie następuje w toku postępowania. Artykuł 67b ust. 1 ustawy PROW jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 58 § 1 k.p.a. i ma zastosowanie do przywrócenia terminu w toku postępowania. W konsekwencji nie ma zastosowania w odniesieniu do czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania. Następstwem powyższych ustaleń jest oczywista niezasadność zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie, po przeprowadzeniu wykładni art. 67b ust. 1 ustawy PROW oraz art. 58 § 1 k.p.a., nie pozostały jakiekolwiek wątpliwości, co do treści norm prawnych wynikających z ww. regulacji. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).