I GSK 798/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 513/21 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 listopada 2020 r. nr 133/2020 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu premie dla młodych rolników 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. C. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 513/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. C. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 listopada 2020 r. nr 133/2020 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postanowieniem z 17 listopada 2020 r. Prezes ARiMR odmówił A. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 1 lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operację typu Premie dla młodych rolników w ramach poddziałania PROW 2014-2020 Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników wydanej przez Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Organ ustalił, że przesyłka została wysłana na wskazany w toku postępowania adres pełnomocnika strony i skutecznie doręczona w dniu 2 lipca 2020 r. Termin na wniesienie odwołania od decyzji pierwszo-instancyjnej upływał wobec tego w dniu 16 lipca 2020 r. Tymczasem odwołanie złożono w dniu 21 września 2020 r. razem z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jako uzasadnienie braku winy w uchybieniu terminu wskazano, że powodem jego niedotrzymania było wprowadzenie na obszarze całego kraju stanu zagrożenia epidemiologicznego oraz zaleceń związanych z pandemią coronawirusa. Organ uznał, że strona nie wykazała, że zaistniały przeszkody nie do przezwyciężenia, uniemożliwiające stronie dochowanie terminu na złożenie odwołania od decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, zaś sam fakt wprowadzenia na obszarze całego kraju stanu zagrożenia epidemiologicznego oraz stanu epidemii nie uniemożliwiał stronie złożenia odwołania z zachowaniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 513/21 skargę stwierdził, że art. 67b ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie modyfikuje jako lex specialis ogólnych zasad przywracania terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej wniesienia odwołania od decyzji organu. Zastosowanie w tym przypadku znajdują ogólne zasady przywracania terminów procesowych wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego. Termin może zatem zostać przywrócony na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 Kpa). W rozpatrywanej sprawie strona nie wykazała tej przesłanki. We wniosku o przywrócenie terminu (k. 876 i n. akt adm.) ograniczono się bowiem do wywodu związanego z koniecznością zastosowania w niniejszej sprawie art. 67b ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Dopiero w skardze przywołano okoliczności, z uwagi na które uchybiono terminowi, tj. problemy z dostarczeniem pełnomocnikowi niezbędnej dokumentacji oraz uzyskaniem opinii prawnej dotyczącej m.in. stosowania przepisów związanych z COVID. Przyczyna związana ze stanem epidemii może stanowić zarówno podstawę przywrócenia terminu w przypadku określonym w art. 67b ust. 1 ustawy wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jak i w zależności od okoliczności świadczyć o braku winy w rozumieniu art. 58 § 1 Kpa. Jednakże na taką przyczynę nie powołał się skarżący. Z kolei okoliczność ogłoszenia stanu epidemii nie stanowi sama w sobie o braku winy w uchybieniu terminowi. W skardze kasacyjnej zaskarżono wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 67b ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że wykładnia systemowa zawęża zakres jego zastosowania wyłącznie do kwestii związanych z terminami w jakich należy spalić przesłanki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej lub określone wymogi, terminów dopełnienia warunków, z zastrzeżeniem których wydana została decyzja o przyznaniu pomocy, lub terminów realizacji innych zobowiązań związanych z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, a w konsekwencji błędne uznanie, że przepis ten nie powinien mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, Poza tym zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa ARiMR z dnia 17 listopada 2020 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz rozpoznane sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż ujęte w niej zarzuty okazały się niezasadne. Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej art. 67b ust 1 ustawy PROW nie jest przepisem prawa materialnego. Jest to przepis procesowy regulujący zasady przywrócenia terminu w przypadku uchybienia w związku z epidemią COVID-19. Przepis ten stanowi, że w przypadku uchybienia terminu w toku postępowania w sprawie o przyznanie pomocy lub pomocy technicznej przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy lub pomocy technicznej z przyczyn związanych z ogłoszeniem na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845, 2112 i 2401) w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 lub wprowadzeniem stanu nadzwyczajnego w związku z zakażeniami tym wirusem, należy przywrócić ten termin, jeżeli czynność, dla której określony był termin została dopełniona nie później niż w terminie 60 dni po ustaniu tych przyczyn. Przywrócenie terminu nie ma wpływu na przyznawanie pomocy lub pomocy technicznej innym podmiotom. W ww. przepisie prawa mowa jest o "uchybieniu terminu w toku postępowania". Według Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie administracyjne zasadniczo kończy się wraz z doręczeniem decyzji organu administracyjnego. Brak aktywności strony postępowania powoduje, że decyzja organu pierwszej instancji staje się ostateczna. Z kolei wniesienie odwołania inicjuje postępowanie odwoławcze. Oznacza to, że czynność procesowa strony, jaką jest wniesienie odwołania następuje pomiędzy postępowaniem w pierwszej i w drugiej instancji. Czynność ta następuje zatem w momencie, gdy nie toczy się już postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji. W związku z powyższym zasadne jest stanowisko zaprezentowane w tej sprawie przez Sąd I instancji. Należy dodać, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis ten stanowi ogólnie o "uchybieniu terminu" bez zastrzeżenia, że owo uchybienie następuje w toku postępowania. Artykuł 67b ust. 1 ustawy PROW jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 58 § 1 k.p.a. i ma zastosowanie do przywrócenia terminu w toku postępowania. W konsekwencji nie ma zastosowania w odniesieniu do czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania. Następstwem powyższych ustaleń jest oczywista niezasadność zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie, po przeprowadzeniu wykładni art. 67b ust. 1 ustawy PROW oraz art. 58 § 1 k.p.a., nie pozostały jakiekolwiek wątpliwości, co do treści norm prawnych wynikających z ww. regulacji. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).