I GZ 226/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 57/25 w zakresie odrzucenia skargi i zwrocie wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 listopada 2024 r. nr SKO.OG-COVID/41.12/39/2024/16768 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty z tytułu przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 7 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 57/25 odrzucił skargę A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 18 listopada 2024 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania pobranego na ochronę miejsc pracy oraz zwrócił skarżącemu wpis sądowy w wysokości 200 zł. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. A. J., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "I. E. A. J." (dalej: skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 18 listopada 2024 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania pobranego na ochronę miejsc pracy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału WSA w Gliwicach z 27 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącego została wezwana do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego od skargi w kwocie 1300 zł. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 26 lutego 2025 r. Uzupełniający wpis sądowy od skargi nie został uiszczony. Uzasadniając odrzucenie skargi WSA w Gliwicach wskazał, że Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata - art. 220 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 p.p.s.a.). Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Opłacenie skargi w terminie i w kwocie wskazanej przez Sąd stanowi istotny jej element, którego brak powoduje podstawę do odrzucenia skargi. Sąd I instancji podniósł, że wezwanie do uiszczenia brakującego wpisu od skargi doręczono pełnomocnikowi skarżącego 26 lutego 2025 r. a więc zakreślony termin do uiszczenia wpisu upłynął 5 marca 2025 r., przy czym wymagana kwota nie została uiszczona (strona uiściła 13 grudnia 2024 r. jedynie kwotę 200 zł, podczas gdy wzywano do uiszczenia wpisu uzupełniającego w kwocie 1300 zł). Zgodnie z informacją z 28 marca 2025 r. w Rejestrze Opłat Sądowych WSA w Gliwicach nie zidentyfikowano wpisu sądowego od skargi. Brak uiszczenia wpisu uzupełniającego w wyznaczonym terminie jest równoznaczne z niewykonaniem zarządzenia Sądu, co stanowi podstawę do odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący domagając się jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pismem z 18 kwietnia 2025 r., wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który nie został dochowany z powodu choroby pełnomocnika. W okresie biegu terminu do uiszczenia wpisu pełnomocnik skarżącego odbywała leczenie onkologiczne. Na dowód powyższego przedłożono dokumentację medyczną uprawdopodobniającą powyższe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 57 § 1 p.p.s.a. wynika, że skarga winna odpowiadać wszelkim wymaganiom, jakie muszą spełniać pisma w postępowaniu sądowym, a zatem winna spełniać określone warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący przepis art. 46 p.p.s.a. Jednym z tych wymagań jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. wskazuje ponadto, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku natomiast skargi rygorem właściwym dla nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi powołany na wstępie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA 9 listopada 2011 r., sygn. II GSK 1638/11). W sprawie bezspornym jest, że wezwanie do uiszczenia brakującego wpisu od skargi doręczono pełnomocnikowi skarżącego 26 lutego 2025 r. a więc zakreślony termin do uiszczenia wpisu upłynął 5 marca 2025 r., przy czym wymagana kwota nie została uiszczona. Jednocześnie należy zauważyć, że okoliczności, które podnosi skarżący, a które spowodowały uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie mogą podlegać ocenie w niniejszym postanowieniu, lecz w postępowaniu dotyczącym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 696/16). Skoro podnoszone przez skarżącego okoliczności nie wpływały na prawidłowość zaskarżonego postanowienia (nie kwestionował bowiem faktu, iż uchybił terminowi zakreślonemu w zarządzeniu), WSA prawidłowo przyjął, że z uwagi na to, że mimo wezwania skarżący nie uzupełnił w terminie braku fiskalnego skargi – zasadne było odrzucenie skargi – stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a. W tym miejscu wskazać należy, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a Sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 15.11.1999 r., II CZ 129/99, lex nr 110599; z dnia 4.10.2001 r., I CZ 116/01, lex nr 52578; z dnia 10.01.2002 r., I CZ 198/01, lex nr 53302; z dnia 3.10.2002 r., I CZ 120/02, lex nr 74409; post. NSA z dnia 25.05.2004 r., sygn. FZ 61/04 niepubl.). W sytuacji gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. Pogląd ten został ukształtowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego na gruncie uregulowań zawartych w art. 179 § 1 d.k.p.c. oraz art. 168 i 169 § 1 k.p.c., a następnie zaakceptowany w doktrynie (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 15.06.1957 r. II CZ 123/57, NP 1958 nr 3; z dnia 2.09.1993 r., II CRN 83/93, lex nr 293287; post. SN z dnia 10.01.2002 r., I CZ 198/01, lex nr 53302; literatura powołana w "Kodeksie postępowania cywilnego z komentarzem" pod red. prof. dr J. Jodłowskiego i SN dr hab. K. Piaseckiego, Wyd. Prawnicze, W-wa 1989 r., t. I, s. 277). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest racjonalnych powodów do kwestionowania stanowiska, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem (por. też post. Sądu Najwyższego z dnia 14.04.1997 r., II CZ 43/97 oraz z dnia 15.04.1997 r., II CZ 40/97 niepubl.). Za taką wykładnią art. 87 § 1 p.p.s.a. przemawia to, że strona może racjonalnie powoływać się na istnienie okoliczności świadczących o braku zawinienia z jej strony, gdy fakt bezskuteczności czynności procesowej będzie bezsporny (tak NSA w postanowieniu z 29 czerwca 2012 r. II GZ 222/12). Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej – jak w tej sprawie - należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 p.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 7.02.2000 r., CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). Za niedopuszczalny należy też uznać wniosek, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności, a więc np. gdy czynność strony była dokonana w terminie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej sprowadza się do badania, czy strona przekroczyła termin do dokonania czynności bez swojej winy. Zatem okoliczność, że do uchybienia terminu doszło w postępowaniu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu - musi być bezsporna. W sprawie początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie skargi tj. doręczenia niniejszego postanowienia NSA. Wtedy dopiero będzie możliwość złożenia ponownego - jednakże wówczas skutecznego - wniosku o przywrócenie terminu, spełniającego wymogi określone w art. 87 p.p.s.a., między innymi równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z kolei terminem otwierającym złożenie takiego wniosku jest otrzymanie niniejszego postanowienia. W tym dniu bowiem strona może racjonalnie powoływać się na istnienie okoliczności świadczących o braku zawinienia z jej strony, gdy fakt bezskuteczności czynności procesowej (odrzucenia skargi) będzie bezsporny. Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.