I GZ 244/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2025 r., sygn. akt III SA/Wr 430/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi L. F. na decyzję Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz pracy postanawia: oddalić zażalenie

Pismem z 6 maja 2024 r. L.F. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (dalej "skarżący", "strona skarżąca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 12 grudnia 2024 r. odrzucił ją wskazując, że został wniesiona po upływie ustawowego 30-dniowego terminu wynikającego z art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej: "p.p.s.a." Następnie skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podał, że decyzję w systemie teleinformatycznym ZUS za skarżącego odebrała jego partnerka życiowa, która posiadała jego loginy i hasła i prowadziła w jego imieniu korespondencję z organem. To ona poinformowała skarżącego o treści decyzji w dniu 8 kwietnia 2024 r. i ten dzień podała jako datę jej doręczenia. Skarżący działając w zaufaniu do tej informacji zlecił wniesienie skargi pełnomocnikowi, który wniósł ją w ostatnim dniu terminu liczonego od dnia podanego przez partnerkę skarżącego. Wskazano, że skarżący od lat zmaga się z epizodami depresyjnymi, a pod koniec kwietnia jego partnerka opuściła wspólne miejsce zamieszkania. Podniesiono, że skarżący z uwagi na swój stan zdrowia nie był w stanie zweryfikować faktycznego terminu doręczenia decyzji. Sąd I instancji postanowieniem z dnia 19 lutego 2025 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi do sądu, wskazując, że przedstawione we wniosku okoliczności były uzależnione od strony, a więc subiektywne i nie stanowiły uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie domagając się jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Zaznaczyć przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej poprawności doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzje nie budzi zastrzeżeń. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności świadczyły o dopuszczeniu się lekkiego niedbalstwa przez skarżącego w pilnowaniu swoich spraw. Zaznaczono, że skarżący nie był wprawdzie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w dacie doręczenia decyzji, jednakże to profesjonalny pełnomocnik wniósł środek zaskarżenia w postaci skargi do sądu. Pierwszym i podstawowym obowiązkiem było zatem dokładne sprawdzenie i zachowanie ustawowego terminu do jej wniesienia. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że profesjonalni pełnomocnicy zobowiązani są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Brak należytego sprawdzenia i obliczenia terminu do wniesienia skargi do sądu nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Efektu zaniechań i braku wystarczającej staranności skarżącego i profesjonalnego pełnomocnika nie można traktować jako podstawy wniosku o przywrócenie terminu, która wymaga uprawdopodobnienia nieistnienia winy strony. Należy podkreślić, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w zażaleniu pełnomocnik skarżącego nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi do sadu. Stąd też zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi do sądu wraz z zaprezentowaną w nim argumentacją należy uznać za prawidłowe, zgodne z art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.