I GZ 289/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Wr 12/25 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 listopada 2024 r. nr 2374/2024 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne postanawia: oddalić zażalenie.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Wr 12/25, na postawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi P. B. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 listopada 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne odmówił dopuszczenia K. P. (dalej: wnioskodawca) do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca swoje prawo do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym wywodzi z okoliczności, że jest właścicielem spółki [...], w której zatrudniony był skarżący, zatem rozstrzygnięcie Sądu w sprawie zaskarżonej decyzji miałoby wpływ na jego obowiązek lub jego brak polegający na odprowadzeniu składek do systemu [...]. Zaskarżona decyzja, jak wyjaśnił Sąd, rozstrzyga jedynie o prawach i obowiązkach skarżącego, więc wnioskodawca nie posiada indywidualnego, istniejącego obiektywnie i mającego swe źródło w przepisach prawa powszechnie obowiązującego interesu prawnego do kwestionowania rozstrzygnięcia w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia przez skarżącego. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożył wnioskodawca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i dopuszczenie wnioskodawcy do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, mogą brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w art. 33 § 1 i 1a p.p.s.a., oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2 tego przepisu. W myśl art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Aby ten interes prawny mógł być zaspokojony, musi być interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych danej sprawy. Stwierdzenie interesu prawnego polega zaś na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, a mianowicie, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej, jeżeli natomiast nie wywiera takiego bezpośredniego wpływu, to nie podstaw, aby wnioskować o istnieniu interesu prawnego strony, a więc także o istnieniu statusu uczestnika postępowania na prawach strony (zob. postanowienie NSA z 10 listopada 2017 r., I FPS 2/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podziela stanowisko przedstawione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, iż wnioskodawca nie wykazał swojego interesu prawnego, w postępowaniu toczącym się na skutek skargi wniesionej przez skarżącego, warunkującego dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w roli uczestnika tego postępowania. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że nie da się wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego wnioskodawca miałby legitymację do skutecznego wystąpienia z jakimkolwiek żądaniem w sprawie dotyczącej skargi wniesionej przez skarżącego. Zaskarżoną decyzją organ odmówił skarżącemu umorzenia składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarcza będącą jednocześnie płatnikiem tych składek. Przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia na podstawie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Decyzja organu dotyczy więc wyłącznie kwestii stwierdzenia zajścia przesłanek umorzenia przewidzianych w przytoczonych wyżej aktach prawnych. Zaskarżone rozstrzygnięcie kształtuje wyłącznie sytuację prawną skarżącego i pozostaje bez wpływu na sytuację prawną wnioskodawcy. Podkreślenia przy tym wymaga, że kwestia podlegania skarżącego prawodawstwu polskiemu, na co zwrócił uwagę również organ w zaskarżonej decyzji, była już wielokrotnie poddawana ocenie sądów obu instancji, a także Sądu Najwyższego. W wyroku z 14 lipca 2016 r., sygn. akt II UK 297/15, Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący podlegał polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych, a pracodawca zatrudniający ubezpieczonego za granicą nie jest zainteresowanym w sprawie z odwołania ubezpieczonego przeciwko organowi rentowemu o wydanie zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniom społecznym. W związku z powyższym należy stwierdzić, że przesłanka interesu prawnego, o którym mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., nie została spełniona przez wnioskodawcę w przedmiotowej sprawie, a zatem zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.