I GZ 290/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 363/22 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. M., L. R. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 22 lutego 2022 r., nr PB/05/22 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności bezpośrednich postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 363/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną P. M. od wyroku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2022., sygn. akt VIII SA/Wa 363/22 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 22 lutego 2022 r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytuły płatności bezpośrednich. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 6 lutego 2024 r. Sąd Rejonowy w R. V Wydział Gospodarczy, wydanym w sprawie sygn. akt [...], ogłosił upadłość skarżącego. Następnie postanowieniem z 22 kwietnia 2024 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie i podjął je z udziałem syndyka masy upadłości P. M. – K. K. (dalej: Syndyk).Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniem z 15 stycznia 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 191/23, referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z wniesieniem przez skarżącego sprzeciwu postanowieniem z 3 lipca 2024 r. Sąd utrzymał w mocy ww. postanowienie referendarza z 15 stycznia 2024 r. W związku z prawomocnym zakończeniem postępowania o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z 12 sierpnia 2024 r. Syndyk został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wpis nie został uiszczony. Następnie pismem z 3 września 2024 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 17 września 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 127/24, referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. W związku z prawomocnym zakończeniem postępowania o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem z 3 lutego 2025 r. Syndyk został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wpis nie został uiszczony. P. M. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Obowiązek badania, czy dany podmiot powołujący się na status strony w tym postępowaniu ma zdolność sądową, obciąża sąd na każdym etapie sprawy. Nieuwzględnienie utraty przez stronę zdolności sądowej ma doniosłe znaczenie dla postępowania, gdyż zakończenie go merytorycznie w takim przypadku będzie skutkowało nieważnością postępowania - art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I FZ 384/18). Innymi słowy posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania. Brak tego przymiotu ocenić trzeba w kategorii przeszkody do skutecznego zaskarżenia nadającego się do tego orzeczenia. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 6 lutego 2024 r. Sąd Rejonowy w R. V Wydział Gospodarczy, wydanym w sprawie sygn. akt [...], ogłosił upadłość skarżącego. Postanowieniem z 22 kwietnia 2024 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie i podjął je z udziałem syndyka masy upadłości P. M. – K. K.. Stosownie do treści art. 144 § ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 794 ze zm.) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Zgodnie zaś z ust. 2, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Z chwilą ogłoszenia upadłości dłużnika, którym jest Skarżący, jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, stracił on zdolność do czynności prawnej, zaś od tego momentu sprawy sądowoadministracyjne prowadzić powinien na rzecz Strony wyznaczony przez sąd syndyk w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 P.u.). W związku z powyższym wnoszący zażalenie nie posiada legitymacji strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym w tej sprawie. Tym samym złożone zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji podlega odrzuceniu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w związku z art. 178 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.