I GZ 376/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 148/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 23 stycznia 2025 r. nr 1/6680/9011/2025 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 3 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 148/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. L. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z 23 stycznia 2025 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zawarty w treści skargi wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji nie zawiera żadnego uzasadnienia, a ocena przesłanek wstrzymania wykonania decyzji zależy od argumentacji przedstawionej przez autora wniosku, co oznacza, że konieczne jest spójne uzasadnienie, poparte faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które przekonają Sąd o konieczności wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Rozpoznawany wniosek powyższych wymogów nie spełnia, co uniemożliwiało jego merytoryczną ocenę. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zachodzi w stosunku do skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lab spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku braku wstrzymania zaskarżonej decyzji. Dołączono również do zażalenia dokumentację medyczną skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w sprawach w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA oceniając wniosek skarżącego w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i brak przedłożonych dowodów na jego poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do skarżącego instytucji ochrony tymczasowej. W realiach niniejszej sprawy skarżący w zażaleniu bezsprzecznie umotywowała swój wniosek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wykazał on jednak należycie okoliczności uzasadniających skorzystanie z ochrony tymczasowej jaką stanowi środek w postaci wstrzymania wykonania wnioskowanej decyzji. W tym miejscu wypada podkreślić, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Okoliczności takie jak zwrot nienależnie pobranych płatności nie mogą same w sobie być postrzegane jako wywołujące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący powinien bowiem w taki sposób przedstawić swoją całościową sytuację (w treści wniosku lub przy pomocy dokumentów źródłowych) aby Sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie decyzji zagraża interesom ekonomicznym wnioskodawcy w sposób prawnie relewantny. Należność z tytułu zwrotu nienależnie pobranych płatności jest znaczna, lecz brak podstaw aby uznać, że wyrządzi ona skarżącemu znaczną szkodę lub doprowadzi do nieodwracalnych skutków. Ponadto w aktach sprawy brak jest dokumentów na podstawie których można by było ocenić sytuację majątkową skarżącego na dzień złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W kontekście powołanych przez skarżącego motywów obejmujących obawy o możliwość realizacji podstawowych potrzeb życiowych należało wyjaśnić, że wykonanie świadczenia pieniężnego samo w sobie - co do zasady - nie wywołuje nieodwracalnych skutków. Ewentualne uchylenie wnioskowanej decyzji powoduje przecież konieczność zwrotu uprzednio pobranej/uiszczonej należności. W przypadku zaś przymusowego jej egzekwowania, wdrożona egzekucja prawnie jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Odnośnie zaś dokumentacji medycznej załączonej do zażalenia, należy stwierdzić, że nie wykazano właściwego związku między stanem potwierdzonym tymi zaświadczeniami a przesłankami mającymi przemawiać za przyznaniem ochrony tymczasowej. Owa dokumentacja pokazuje tylko przebytą hospitalizację zakończoną wypisem do domu w dniu [...] października 2024 r. Ze wskazanych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny nie był w stanie, tak jak i Sąd I instancji, ocenić że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącego. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.