I GZ 482/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1602/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 17 marca 2025 r., nr DRP.WPAV.411.851.2025.MTU w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwrotu dofinansowania z PFRON postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 września 2025 r., V SA/Wa 1602/25 odmówił A sp. z o.o. z siedzibą w C. wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 17 marca 2025 r. w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Spółka wniosła skargę na wspomniane postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze wniosła o wstrzymanie wykonania postanowienia, ponieważ w ocenie spółki przystąpienie do realizacji postanowienia oraz poprzedzającej jego wydanie decyzji może wywołać trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma cech wykonalności, ponieważ nie nakazuje wnioskodawcy wykonania obowiązku. Stanowi ono rozstrzygnięcie wyłącznie proceduralne. Nie powoduje ono powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego Strony, nie nakłada na skarżącą nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Skoro zatem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., to nie może do niego mieć zastosowania instytucja wstrzymania wykonania aktu uregulowana w omówionym przepisie. W zażaleniu zarzucono błędne zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie, że przesłanki znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków mają charakter prewencyjny i służą zabezpieczeniu efektywności przyszłego wyroku, a utrwalone stanowisko NSA definiuje trudne do odwrócenia skutki jako takie skutki prawne lub faktyczne, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego wymaga długiego czasu lub znacznych nakładów. W związku z tym wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia przez WSA do czasu rozpoznania zażalenia na podstawie art. 196 p.p.s.a., zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżącą żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe, bo ma ono charakter odmowny i nie podlega wykonaniu. Rozpoznając to zażalenie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 13 listopada 2023 r., II GPS 2/22 (ONSAiWSA 2024 r. z. 1, poz. 3) stwierdził, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, m.in. że wynikająca z art. 61 § 3 p.p.s.a. sądowa instytucja ochrony tymczasowej dotyczy aktu, który stał się przedmiotem skargi do sądu, jak również może dotyczyć tych aktów, które wydane lub podjęte zostały we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli skarga została wniesiona m.in. na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania to złożony w takiej sytuacji wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji - "dotyczy decyzji, która nie została podjęta w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy (...)". Zaznaczono również, że brak jest tożsamości pomiędzy sprawą ze skargi na wymienione postanowienie o charakterze procesowym, a decyzją organu pierwszej instancji, która ma charakter materialnoprawny i nie została podjęta w tym samym postępowaniu zainicjowanym skargą. W tym miejscu zaznaczyć należy, że postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 17 marca 2025 r. stwierdzało uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej nakazu zwrotu środków PFRON. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że niedopuszczalnym jest wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji w przedmiocie nakazania skarżącej zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w sytuacji zaskarżenia rozstrzygnięcia procesowego organu odwoławczego. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. W sprawie pomiędzy decyzją organu pierwszej instancji o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, a zaskarżonym do Sądu I instancji postanowieniem Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej nakazu zwrotu środków PFRON nie zachodzi tożsamość sprawy. Rozstrzygnięcia te dotyczą innych przedmiotowo kwestii i inna jest podstawa prawna do ich wydania. Zaskarżone postanowienie ma charakter procesowy, nie zaś materialny, co także rozważył NSA w powołanej uchwale. Tym samym bezprzedmiotowa stała się merytoryczna ocena przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie dotycząca tego, czy wykonanie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.