Sygnatura
I OSK 1012/22
Wyrok NSA z 6 maja 2025 r., I OSK 1012/22 – lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 6 maja 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. II SA/Łd 654/21 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 2 czerwca 2021 r. nr KO.4113.24.2021 w przedmiocie nieuznania zastrzeżeń i uwag do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu oddala skargę kasacyjną
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 654/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 2 czerwca 2021 r. nr KO.4113.24.2021 w przedmiocie nieuznania zastrzeżeń i uwag do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach (dalej też SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Skierniewice z dnia 22 marca 2021 r. o nie uznaniu zastrzeżeń i uwag [...], właścicielki działki nr ewid. [...] w obrębie geodezyjnym nr [...] miasta Skierniewice do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu dla lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa, a należących do osób fizycznych, położonych na terenie miasta Skierniewice na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2030 r., wykonanego przez [...] Sp. z o.o. w Warszawie, w zakresie obejmującym działkę o nr ewid. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO, powołując się na ustawę z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1463, dalej: u.l.), uznało że organ I instancji miał wystarczające podstawy do przyjęcia, że cześć terenu przedmiotowej działki jest gruntem leśnym stanowiącym fragment lasu o powierzchni powyżej 10 ha a zatem zachodziły podstawy do objęcia go projektem Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu, gdyż zdaniem organu II instancji należąca do skarżącej ww. działka ewidencyjna nr [...] stanowi grunt leśny (las). Organ odwoławczy wskazał, że prawidłowo organ I instancji ustalił, że: należąca do skarżącej działka spełnia zarówno kryterium przyrodnicze (pokrycie roślinnością leśną) i kryterium przestrzenne (tworzenie wraz z fragmentami sąsiadujących działek zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha); z ewidencji gruntów i budynków wynika, że przedmiotowa działka nr [...] częściowo oznaczona jest jako użytek leśny (Ls), co ma miejsce już od 2011 r. czyli przez okres 10 lat. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wniosła [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że działka skarżącej jest w ewidencji gruntów sklasyfikowana jako grunt leśny (użytek leśny). To, że przedmiotowa działka ma powierzchnię mniejszą niż 10 ha, nie pozbawia jej statusu gruntu leśnego w sytuacji graniczenia z innymi gruntami leśnymi, tworzącymi łącznie zwartą powierzchnię ponad 10 ha. Bez przeprowadzenia stosownych procedur, tj. uzyskania zgody właściwego organu na przeznaczenie terenu leśnego na cele nieleśne, decyzyjnego wyłączenia gruntu spod gospodarki leśnej (produkcji leśnej) i dokonania zmian w ewidencji gruntów, formalnie nie może dojść do utraty przez działkę statusu prawnego lasu, zatem prawidłowo organ administracji objął działkę skarżącej uproszczonym planem urządzenia lasu w myśl art. 6 ust. 1 pkt 7 u.l. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 3 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2022 r., poz. 672, dalej u.o.l.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na podstawie powołanych przepisów to zapis ewidencji gruntów decyduje o tym, czy określony grunt jest lasem, podczas gdy, stosownie do art. 20 ust. 3a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021, poz. 1990 ze zm., dalej p.g.i.k.), ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach, zaś zgodnie z art. 20 ust. 2 u.o.l. w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu, b) art. 3 pkt 1 u.o.l. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na gruncie powołanego przepisu stwierdzenie spełnienia kryterium przeznaczenia gruntów do produkcji leśnej następuje na podstawie zapisów ewidencji gruntów, c) art. 21 ust. 5 u.o.l. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy zachodziły podstawy do odmowy uwzględnienia przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie zgłoszonych przez skarżącą zastrzeżeń i uwag do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu dla lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa, a należących do osób fizycznych, położonych na terenie miasta Skierniewice na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2030 r., dalej powoływanego jako "UPOL", w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób wyczerpujący, II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), poprzez nieprawidłowe uznanie, że organy administracji publicznej orzekające w sprawie dokonały ustaleń faktycznych w stopniu wyczerpującym, wymaganym do rzeczywistego, a nie pozornego, odniesienia się w sposób merytoryczny, na podstawie art. 21 ust. 5 u.o.l. do zgłoszonych przez skarżącą zastrzeżeń i uwag do projektu UPOL, a także, że uzasadniły swoje stanowisko co do uznania gruntów działki nr [...] za las w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. b) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 135 i art. 151 p.p.s.a., poprzez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie w sposób należyty, bowiem postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z naruszeniem powołanych przepisów k.p.a., co skutkowało oddaleniem skargi zamiast uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej, c) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 135 i art. 151 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe uznanie, że ze względu na postanowienia art. 3 pkt 1 u.o.l. oraz zapisy ewidencji gruntów dla działki nr [...], obręb geodezyjny nr 13 miasta Skierniewice, organy administracji publicznej orzekające w sprawie w związku ze zgłoszonymi przez skarżącą zastrzeżeniami i uwagami do projektu UPOL były zwolnione z obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem byłoby ustalenie, czy na przedmiotowej działce rzeczywiście znajduje się las w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.o.l., a w szczególności czy spełnione jest kryterium przeznaczenia do produkcji leśnej, co skutkowało oddaleniem skargi zamiast uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej, d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 3 pkt 1 u.o.l., poprzez oddalenie skargi wniesionej przez skarżącą, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca winny zostać uchylone, gdyż zostały wydane z naruszeniem powołanego przepisu u.o.l., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, e) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez oddalenie skargi wniesionej przez skarżącą, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca winny zostać uchylone, gdyż zostały wydane z naruszeniem powołanych przepisów k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (środka zaskarżania), bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej (środka odwoławczego). W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się oraz z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach środek zaskarżania stwierdzić należy, iż nie zawiera on usprawiedliwionych podstaw. Przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki NSA z dnia: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 466/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862). Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024r. sygn. I OSK 2652/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669). Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. na gruncie zrealizowanego postepowania administracyjnego. Skarga kasacyjna w zarzutach naruszenia prawa materialnego (nr 1a, nr 1b), jak i zarzutach naruszenia przepisów postępowania (nr 2c, nr 2d) wskazuje na naruszenie art. 3 pkt 1 ustawy o lasach (u.o.l.), pomijając okoliczność, że art. art. 3 pkt 1 u.o.l. obejmuje określone jednostki redakcyjne o różnej treści jurydycznej (lit. a, b, c). Tak zbudowane zarzuty kasacyjne nie wypełniają wymogów p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2024r. sygn. akt I OSK 1669/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym niniejszym trzeba, co szerzej przedstawiono wyżej, że skarga kasacyjna jest mocno sformalizowanym środkiem odwoławczym (stąd, wymóg przymusu adwokackiego przy jej sporządzaniu, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do poprawiania ani uzupełniania tego rodzaju skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Tym samym sformułowane w środku odwoławczym, wbrew wymogom p.p.s.a., zarzuty naruszenia przepisów wskazywanych wyżej nie mogły odnieść zamierzonego skutku (zob. wyroki NSA z dnia: 20 sierpnia 2008 r. II FSK 557/07; 6 lutego 2014 r. II GSK 1669/12; 14 marca 2013 r. I OSK 1799/12; 23 stycznia 2014 r. II OSK 1977/12; 16 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1627/14, 15 października 2024 r. sygn. akt I OSK 1218/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl, por. H. Knysiak-Sudyka, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska. Redakcja naukowa T. Woś, Warszawa 2016, s. 1067–1076). Jednocześnie, jak już wyżej podkreślano, w świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie uzasadniając przy tym konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych poszczególnych norm (przepisów), jest nieprawidłowe. W realiach niniejszej sprawy część zarzutów ewidentnie narusza ten wymóg właściwy dla skargi kasacyjnej na gruncie p.p.s.a. (zarzuty nr 2a, 2b, 2c, 2d i 2e). Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Pierwszoplanową kwestią sporną w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie jest ustalenie, czy organy zasadnie przyjęły, że cześć terenu przedmiotowej nieruchomości (działki ewidencyjnej [...]) jest gruntem leśnym stanowiącym fragment lasu o powierzchni powyżej 10 ha, a zatem zachodziły podstawy do objęcia go projektem Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu, gdyż należąca do skarżącej kasacyjne ww. działka ewidencyjna nr [...] stanowi grunt leśny (las). Centrum tego sporu stanowi przede wszystkim kwestionowanie przez środek zaskarżania, zaakceptowanego przez Sąd wojewódzki stanowiska organów, że "(...) na gruncie powołanego przepisu stwierdzenie spełnienia kryterium przeznaczenia gruntów do produkcji leśnej następuje na podstawie zapisów ewidencji gruntów. (...)". Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą ostatecznie przede wszystkim wskazywanej wyżej kwestii spornej. W realiach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy wskazać, że skarga kasacyjna jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Sąd odwoławczy podziela argumentację zaskarżonego wyroku oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Przechodząc do rozpoznania w części niedokładanie sformułowanych zarzutów kasacyjnych trzeba na wstępie przypomnieć, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi, że dla ustalenia, czy grunt jest lasem w znaczeniu prawa administracyjnego, konieczne jest spełnienie nie tylko kryterium przyrodniczego (pokrycie roślinnością̨ leśną) i kryterium przestrzennego (zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha), lecz także kryterium przeznaczenia (do produkcji leśnej; art. 3 pkt 1 lit. a), bądź jednej z pozostałych przesłanek - z lit. b (grunt stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego) lub lit. c (grunt wpisany do rejestru zabytków). Z punktu widzenia rozumienia pojęcia lasu istotne jest czy spełnia on wszystkie kryteria określone w art. 3 pkt 1 lit. a-c ustawy o lasach. Kryteria podstawowe: przyrodnicze, przestrzenne i przeznaczenia, muszą być́ spełnione łącznie, by można było mówić́ o lesie w znaczeniu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1983/11; z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 215/12; z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 308/14; z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1006/19; z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 2306/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie oczywiste jest, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, a skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela, że zaliczanie gruntów do gruntów leśnych przeprowadza się z uwzględnieniem przepisu art. 3 ustawy o lasach, który to przepis definiuje pojęcie lasu. Stanowisko, że o kwalifikacji gruntu nie rozstrzyga rodzaj znajdującej się na nim roślinności (czy nawet jej brak), ale – przeznaczenie – gruntu do produkcji leśnej, ujawnione właśnie w ewidencji gruntów i budynków wyrażane jest od dawna w judykaturze (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt I OSK 71/21 i przywoływane tam orzecznictwo; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 984/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Wypis z ewidencji gruntów jest dokumentem urzędowym. Zgodnie natomiast z art. 76 § 1 k.p.a, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Szczególna moc dowodowa dokumentu urzędowego nie ma charakteru bezwzględnego. Dla obalenia wspomnianego domniemania możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści wskazanego dokumentu (art. 76 § 3 k.p.a), czego strona skarżąca kasacyjnie zaniechała w toku postępowania administracyjnego (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 2 stycznia 1962 r., sygn. akt 4CR 445/61, OSNC 1963, nr 4, poz. 82, s. 26–29; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2384/12; uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2024 r. sygn. akt I OPS 2/23, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 21 ust. 1 p.g.i.k., dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Uproszczony plan urządzenia lasu, z uwagi na swoje funkcje związane z gospodarką leśną stanowi element planowania gospodarczego. Z tych przyczyn dopóki nie zostanie podważona prawidłowość wpisu do ewidencji wiąże ona również organy sporządzające plany urządzenia lasu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. I OSK 397/21 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy też dodatkowo zauważyć, że w orzecznictwie sądowym wskazano także, że sam fakt, że na danym obszarze znajduje się las wraz z roślinnością leśną wskazuje na jego przeznaczenie do produkcji leśnej (o ile nie stanowi rezerwatu przyrody lub nie wchodzi w skład parku narodowego albo nie jest wpisany do rejestru zabytków) - tak SN w wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt I CSK 258/09, opubl. w Lex nr 565990; SN w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt IV CSK 353/08, opubl. w Lex nr 527250. Przenosząc powyższe w okoliczności rozpoznawanej przez Sąd odwoławczy sprawy – wbrew zarzutom kasacyjnym – trafnie przyjął zaskarżony wyrok, że skoro zatem z ewidencji gruntów wynika, że cześć działki skarżącej to grunty leśne, to oznacza, że działka jest objęta produkcją leśną w oparciu o u.o.l. Okoliczność, iż sporna nieruchomość przejściowo pozbawiona zostały roślinności leśnej, bo przed 2000r. prowadzona była tam produkcja rolna, nie zmienia ich leśnego charakteru, w świetle regulacji, zawartej w art. 3 pkt 1 u.o.l. Z informacji sporządzonej przez Referat Dochodów Urzędu Miasta Skierniewice z dnia 29 grudnia 2020 r. wynika, że skarżąca kasacyjnie figuruje w rejestrze wymiarowym podatku leśnego jako właścicielka – lasu – działki nr ew. [...], przy czym jest zwolniona z tego podatku na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 888, późn. zm.), zgodnie z którym zwalania się od podatku leśnego lasy z drzewostanem w wieku do 40 lat. Mając powyższe na uwadze niewątpliwie należy stwierdzić, iż działka skarżącej nr [...] w ewidencji gruntów obręb 0013 obwód 10 w Skierniewicach określona została w pewnej części jej powierzchni jako las (Ls) a użytek leśny na tej działce, tworzy kompleks leśny z działkami sąsiednimi przekraczający 10 ha. W toku postępowania prawidłowo ustalono, że działka jako las funkcjonuje co najmniej od 2011 roku, natomiast wykonawca planu w trakcie prac taksacyjnych, uznał działkę skarżącej za las porośnięty drzewostanem o przerywanym zwarciu. Dlatego zarzuty strony skarżącej kasacyjnie, iż jej działka nie jest lasem w rozumieniu u.o.l. należy uznać za nieuprawnione, przyznając rację Sądowi I instancji, iż pochodzenie drzew z samosiewu nie dyskwalifikuje ich ujęcia w opisie uproszczonego planu urządzania lasu. Wyłączenie gruntu z produkcji leśnej może nastąpić jedynie w drodze właściwego postępowania przeprowadzonego w trybie ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 82) i tym samym nie może być przedmiotem zarzutu do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu. Należy bowiem pamiętać, iż celem sporządzenia uproszczonego planu urządzenia lasu jest przede wszystkim, zgodnie z u.o.l., realizacją podstawowych zadań dotyczących gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 7 u.l.), jak zasadnie stwierdził Sąd wojewódzki. Podnoszone jako naruszone w środku odwoławczym normy (przepisy) prawa, a zwłaszcza ustawy o lasach nie upoważniały do kwestionowania sposobu zagospodarowania nieruchomości w toku sporządzania spornego uproszczonego planu urządzenia lasu. Skarżąca kasacyjnie stwierdza we wniesionym środku odwoławczym, że Sąd I instancji zaaprobował rozstrzygnięcie organu, które nie uwzględniało jej słusznego interesu oraz zostało wydane na podstawie niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, nie wskazując jednocześnie – co wymaga uwypuklenia – jakichkolwiek dowodów popierających własne stanowisko; nie zgłaszając dowodów zwłaszcza w toku jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego przed organem. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, co w pełni podziela rozpoznający sprawę Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (zob. wyroki NSA: z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18; 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18; z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2148/15; z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 3719/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zamierzonego skutku nie mogły również odnieść zarzuty naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz 134 § 1 p.p.s.a. w związku z powoływanymi przez stronę skarżącą kasacyjnie konkretnymi (normami) przepisami prawa. Naruszenie przewidzianej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest co do zasady materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić podstawę skutecznego zarzutu, gdyby sąd administracyjny – co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie – przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego (postanowienia), która prowadziłaby do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym (wyrok NSA z dnia 22 lutego 2022r. sygn. akt II OSK 579/19). Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji wydał wyrok na podstawie akt sprawy. Jednocześnie wskazać należy, że art. 134 § 1 p.p.s.a. określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby – po pierwsze – sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo po drugie – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W związku z tym należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania procedur obowiązujących ten organ (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., I GSK 241/14). Zatem zarzutem naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można zatem skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego. W okolicznościach sprawy w ocenie Sądu odwoławczego nie miało miejsce naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., a tym samym uznaje się powyższy zarzut za niezasadny. Mając na względzie powyższe ustalenia – w opozycji do wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej – uformowanych nie w pełni do wymogów sądowej ustawy procesowej (p.p.s.a.), należy stwierdzić, że nie miało miejsca również naruszenie art. 133 § 1, 134 § 1 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z powoływanymi przez stronę skarżącą konkretnymi (normami) przepisami prawa p.p.s.a., k.p.a., u.o.l. etc. Godzi się zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie dotyczącej prawidłowo zrealizowanej przez Sąd wojewódzki kontroli decyzji SKO z dnia 2 czerwca 2021r. Sąd I instancji zasadnie bowiem podzielił stanowisko organu i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a wszystkie przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane i zastosowane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt. I OSK 414/21; 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20; 10 kwietnia 2024 I OSK 712/23 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, Sąd wojewódzki zasadnie zastosował art. 151 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 2 czerwca 2022
- Symbol z opisem
- 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Anna Wesołowska Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Niczyporuk
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - t.j.
art. 3 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2, art. 21 ut. 5 · Dz.U. 2022 poz. 672
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 145 § 1 okt 1 lit. c · Dz.U. 2022 poz. 329
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 7 , art. 77 § 1 art. 80 oraz 107 § 3 · Dz.U. 2022 poz. 2000
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Wr 608/24 · 24 kwietnia 2025
Wyrok WSA we Wrocławiu z 24 kwietnia 2025 r., II SA/Wr 608/24 – lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Sygnatura: IV SA/Wa 279/25 · 14 kwietnia 2025
Wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2025 r., IV SA/Wa 279/25 – lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Sygnatura: II SA/Gd 958/24 · 9 kwietnia 2025
Wyrok WSA w Gdańsku z 9 kwietnia 2025 r., II SA/Gd 958/24 – lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny