Sygnatura
I OSK 3050/23
Wyrok NSA z 17 czerwca 2025 r., I OSK 3050/23 – przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 17 czerwca 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 375/23 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 września 2020 r. , znak: KOX/3509/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej 1. oddala skargę kasacyjną J.K., 2. zasądza od J.K. na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 240,- (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. umarza postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, 4. zwraca Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100,- (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 375/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Miasta Stołecznego Warszawy (dalej również: "Miasto") na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej również: "SKO", "Kolegium", "organ", ) z 22 września 2020 r., nr KOX/3509/Po/19 uchylił zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od SKO na rzecz Miasta kwotę 680,- zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 wyroku). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło SKO, zaskarżając go w całości i zarzucając Sądowi I instancji: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 4 w zw. z art. 2 i art. 3 § 2 pkt 1-9 i ust. 3 p.p.s.a. oraz art. 79 ust. 3 i art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej jako: "u.g.n.") skutkujące nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, że sprawa ze skargi Miasta na orzeczenie Kolegium z z 22 września 2020 r., nr KOX/3509/Po/19, umarzające postępowanie z wniosku J. i G. K. przeciwko Miastu o uznanie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], związanej z lokalem nr [...] (dalej: "nieruchomość") była nieuzasadniona, należy do właściwości sądu administracyjnego, jako sprawa sądowoadministracyjna, pomimo braku spełnienia przesłanki z art. 58 § 4 p.p.s.a., co skutkowało błędnym przyjęciem dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej oraz wydaniem wyroku, pomimo istnienia przesłanek do odrzucenia skargi; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nakazanie Kolegium, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie skutecznego doręczenia przed 1 stycznia 2019 r. wypowiedzeń opłaty rocznej wszystkim współużytkownikom wieczystym, ponownego wydania orzeczenia, w sytuacji, gdy w świetle przepisów u.g.n. oraz ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r., o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r., poz. 270, dalej: "ustawa zmieniająca"), nie istnieją podstawy prawne do wydania przez organ merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku użytkownika wieczystego przeciwko Miastu o uznanie bezskuteczności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, wobec niezakończenia postępowania aktualizacyjnego przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej; c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez wadliwe zarzucenie organowi naruszenia zasady prawidłowego zebrania materiału dowodowego na skutek braku ustalenia, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki umorzenia postępowania w trybie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, w postaci ustalenia, czy wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r., podczas gdy wobec treści art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy zmieniającej i ustalenia, że postępowanie aktualizacyjne nie zostało zakończone do 13 lutego 2019 r., brak było przesłanek do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a postępowanie przed Kolegium podlegało umorzeniu w trybie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej; d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe zarzucenie, że organ nieprawidłowo pouczył skarżącego o środku zaskarżenia od orzeczenia w postaci sprzeciwu do sądu powszechnego mimo wydania orzeczenia formalnego o umorzeniu postępowania, podczas gdy spełnienie przesłanek z art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, wobec treści pozostałych przepisów tej ustawy, jak również przepisów u.g.n. oraz p.p.s.a., nie modyfikuje trybu zaskarżenia orzeczenia i dalszego trybu postępowania przed sądem cywilnym zgodnie z art. 80 ust. 1 u.g.n.; 2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a. art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że umorzenie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o uznanie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za nieuzasadnione, wymaga spełnienia przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, podczas gdy prawidłowa wykładnia treści art. 4 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy zmieniającej prowadzi do wniosku, że spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej skutkuje ustaleniem z mocy prawa rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją, zaś postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o uznanie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za nieuzasadnioną lub uzasadnioną w innej wysokości - niezakończone do 13 lutego 2019 r. - podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe, niezależnie od spełnienia przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej; b. art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej oraz art. 80 ust. 1 i 3 u.g.n., poprzez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo ustawowego obowiązku wydania przez organ orzeczenia o umorzeniu postępowania, co skutkowało przeniesieniem sporu na grunt postępowania przed sądem cywilny, Kolegium winno przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w przedmiocie ustalenia, czy wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. i zależnie od jego wyników wydać prawidłowe orzeczenie w sprawie, podczas gdy już samo stwierdzenie braku zakończenia postępowania aktualizacyjnego do 13 lutego 2019 r. stanowiło samoistną przesłankę wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumentację przemawiającą za jej zasadnością. W oparciu o tak sformułowane zarzuty SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi Miasta oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Miasta i zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto Kolegium oświadczyło, że na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzeka się rozprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł także uczestnik postępowania – J.K. – zarzucając: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie art. 85 i art. 86 p.p.s.a. i merytoryczne rozpoznanie skargi bez rozpoznania złożonego wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia. 2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego - art. 80 ust. 3 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym naruszenie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie skargi od nieistniejącego orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 września 2020r. w sprawie KC/X/3507/Po/19, które utraciło moc wskutek wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 200 § 14 Kodeksu postępowania cywilnego ( dalej "K.p.c." ) oraz art. 199 § 1 pkt 1 K.p.c. poprzez uznanie, że sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, co reguluje art. 200 § 14 K.p.c., chociaż sąd powszechny odrzucił pozew na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 K.p.c., a zatem nie zaszła przesłanka przewidziana w art. 58 § 4 p.p.s.a. i należało odrzucić skargę w oparciu o art. 58 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik J.K. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i odrzucenie skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 września 2020r. w sprawie KOX/3507/Po/19, z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz skarżącego J.K., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 1, z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz skarżącego J.K.. Ponadto oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumenty uzasadniające postawione zarzuty. Pismami z 18 września 2023 r. oraz z 31 października 2023 r. Miasto złożyło odpowiedzi na obie skargi kasacyjne, wnosząc o ich oddalenie oraz o zasądzenie od Kolegium kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pismem z 11 czerwca 2025r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie cofnęło swoją skargę kasacyjną. Organ wniósł o umorzenie postępowania kasacyjnego i zwrot wpisu od skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności odnieść się należy do oświadczenia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Warszawie o cofnięciu skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 60 p.p.s.a. strona, która wniosła skargę, może ją cofnąć. Cofnięcie skargi wiąże sąd, jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W myśl art. 193 p.p.s.a., przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący kasacyjnie może więc rozporządzać skargą kasacyjną po jej wniesieniu, ponieważ jego oświadczenie w tej kwestii jest, co do zasady, wiążące dla sądu. Natomiast odpowiednie stosowanie w postępowaniu kasacyjnym art. 60 p.p.s.a. oznacza, że należy odmówić uwzględnienia żądania skarżącego w sytuacji, gdy cofnięcie spowodowałoby uprawomocnienie się zaskarżonego orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotkniętym wadą nieważności, którą stosownie do art. 183 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu, niezależnie od granic skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie mając na uwadze, iż rozpoznaniu podlega także druga skarga kasacyjna wniesiona przez J.K., a cofnięcie skargi kasacyjnej Kolegium nie zmierza do obejścia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że cofnięcie skargi kasacyjnej organu jest dopuszczalne. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 3 o umorzeniu postępowania kasacyjnego ze skargi kasacyjnej SKO w Warszawie. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono punkcie 4 na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na jej cofnięcie do dnia rozpoczęcia rozprawy. Wyjaśnić należy, że w sytuacji umorzenia postępowania kasacyjnego na skutek cofnięcia skargi kasacyjnej brak jest podstaw do rozstrzygania o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. Przepisy te bowiem uzależniają ich zasądzenie między stronami od wyniku postępowania. W przypadku umorzenia postępowania kasacyjnego zastosowanie znajduje zatem ogólna reguła ponoszenia przez strony kosztów postępowania wyrażona w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. jako przepisy szczególne nie znajdują w tym przypadku zastosowania. Stąd Sąd nie miał podstaw aby zasądzić na rzecz Miasta od Kolegium zwrot kosztów postępowania z tytułu wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna J.K. (dalej: "skarżący kasacyjnie) nie ma usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idących zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących dopuszczalności rozpoznania przez Sąd I instancji skargi Miasta na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 września 2020 r., nr KOX/3509/Po/19 zauważyć należy, że przedmiotem sporu nie jest zasadność aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, a jedynie dopuszczalność rozstrzygnięcia tego sporu ze względu na materialnoprawną regulację zawartą w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej. Dopiero bowiem rozstrzygnięcie, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 4 ust. 2 powołanej ustawy zmieniającej i umorzenia postępowania w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, otworzy drogę do wydania przez SKO orzeczenia na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n., a następczo do ewentualnego zgłoszenia sprzeciwu i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu. Przepis art. 80 ust. 1 u.g.n. i uregulowania zawarte w ustawie zmieniającej nie przewidują, aby od orzeczenia wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 powołanej ustawy zmieniającej służył sprzeciw do sądu powszechnego. Sprzeciw taki służy jedynie od orzeczeń, o których mowa w art. 79 ust. 3 u.g.n. Również w uchwale siedmiu sędziów z 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18, Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że w toku postępowania przed kolegium w sprawie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, na skutek odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., dochodzi do wydania rozstrzygnięć związanych z prowadzonym postępowaniem, które co do zasady nie mogą podlegać kontroli sądu powszechnego, dla którego zastrzeżona jest kognicja jedynie w kwestii cywilnej, związanej ze sporem o wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste. Pojęcie "orzeczenia", od którego zgodnie z art. 80 ust. 1 u.g.n. możliwe jest wniesienie sprzeciwu, ogranicza się zatem do orzeczenia wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. o oddaleniu wniosku użytkownika wieczystego lub ustaleniu nowej wysokości opłaty. Nie mieszczą się w nim natomiast inne rozstrzygnięcia wydawane przez kolegium w toku postępowania prowadzonego z odpowiednim zastosowaniem przepisów k.p.a., wskazanych w art. 79 ust. 7 u.g.n. O tym, czy rozstrzygnięcia te podlegają kontroli sądu administracyjnego, rozstrzyga ich charakter prawny i przepisy p.p.s.a. Wydane w niniejszej sprawie orzeczenie kolegium na podstawie art. 4 ustawy zmieniającej nie jest orzeczeniem w sprawie określonej w art. 79 ust. 3 u.g.n., nie rozstrzyga bowiem sprawy co do istoty i niezależnie od zastosowanej przez skarżącego kasacyjnie terminologii, jest procesowo decyzją o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Decyzja ta, wydana z odpowiednim zastosowaniem przepisów k.p.a. w ramach administracyjnego etapu postępowania, jest więc decyzją administracyjną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., dlatego służy na nią skarga do sądu administracyjnego. Należy ponadto wskazać, że w wyniku sprzeciwu sąd powszechny nie bada poprawności orzeczenia kolegium. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 3 u.g.n. z chwilą wniesienia sprzeciwu powołane orzeczenie traci moc. Sąd powszechny, w razie bezzasadności umorzenia postępowania przez kolegium, nie mógłby zatem doprowadzić do uchylenia tego orzeczenia i w konsekwencji sprawa nie mogłaby powrócić na etap postępowania przed kolegium. W efekcie, gdyby przyjąć, że od orzeczenia o umorzeniu postępowania wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego, to w sytuacji uznania przez sąd, że nie zachodzą przeszkody do jej merytorycznego rozpoznania i przesłanki do umorzenia, o których mowa w art. 4 ust. 1 powołanej ustawy zmieniającej, wydanie rozstrzygnięcia przez sąd powszechny nastąpiłoby z pominięciem administracyjnego etapu postępowania. Tymczasem model przewidziany w ustawie o gospodarce nieruchomościami jest dwuetapowy, sprawa podlega bowiem merytorycznemu rozpoznaniu na dwóch etapach przez różne organy (por. m.in. wyroki NSA z 20 listopada 2023 r. o sygn. akt I OSK 412/23, I OSK 622/23, I OSK 632/23 oraz z dnia 5 czerwca 2025 r. o sygn. akt I OSK 1954/23 – wszystkie dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 80 ust. 3 u.g.n. w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie mógł być uznany za zasadny. Skoro zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji stanowiło decyzję o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. to wniesienie od niej sprzeciwu, o którym mowa w art. 80 ust. 1 u.g.n. nie mogło skutkować utratą mocy tego orzeczenia na podstawie art. 80 ust. 3 u.g.n. Nadto zauważyć trzeba, iż wskazany przez skarżącego kasacyjnie przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy kognicji sądów administracyjnych w zakresie skarg na postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnych, a nie na decyzje ( art. 3 § 2 pk 1 p.p.s.a.), do których zliczyć należy kwestionowane przez Miasto orzeczenie SKO, a zatem zarzut ten został dodatkowo błędnie sformułowany. Niezasadny jest także zarzut dotyczący art. 58 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 200 § 14 Kodeksu postępowania cywilnego ( dalej "K.p.c." ) oraz art. 199 § 1 pkt 1 K.p.c. Zgodnie z art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Z kolei w świetle art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak wskazano wyżej sąd administracyjny był właściwy w sprawie ze skargi na opisanej wyżej orzeczenie SKO. Nie zachodziła zatem okoliczność wskazana w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skoro zatem sąd administracyjny był właściwy w sprawie, to w konsekwencji nie miała miejsca sytuacja opisana w art. 58 § 4 p.p.s.a. Rolą unormowania zawartego w art. 58 § 4 p.p.s.a. jest zapobieganie negatywnym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi, a więc dotyczy sytuacji gdy zarówno sąd powszechny jak i administracyjny uważają się za niewłaściwe w danej sprawie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, dokonując wykładni art. 79 ust.3, art. 80 ust. 1 u.g.n. i art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, uznał się za właściwy w przeciwieństwie do sądu powszechnego, który odrzucił wniesiony przez Miasto sprzeciw od przedmiotowego orzeczenia SKO – postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 listopada 2022 r. o sygn. XXVII Cz1266/22. Z treści postanowienia sądu powszechnego jednoznacznie wynika, iż przyczyną odrzucenia sprzeciwu było stwierdzenie, iż od orzeczenia SKO o umorzeniu postępowania wydanego na podstawie ustawy zmieniającej nie przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego lecz skarga do sądu administracyjnego. Skarżący kasacyjnie zarzucił także naruszenie art. 85 i art. 86 p.p.s.a. i merytoryczne rozpoznanie skargi bez rozpoznania złożonego wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia. Niewątpliwie Miasto składając skargę na orzeczenie SKO wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten nie został rozpoznany przed wydaniem wyroku przez Sąd I instancji. Trzeba jednak odnotować, iż Sąd ten w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, powołując się na regulację art. 112 k.p.a., dlaczego przyjął skargę do rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że w zaskarżonym orzeczeniu SKO błędnie pouczyło o możliwości wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego. Powyższa okoliczność słusznie została wzięta pod uwagę przez Sąd I instancji. Stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 k.p.a. powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 112, wyd. 19, 2024). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zgodnie z tym poglądem skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, w sytuacji zastosowania się przez skarżącego do trybu zaskarżenia błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu ( por. postanowienie NSA z 26 października 2017r. o sygn. akt II OZ 1206/17 i z 17 października 2023 r. o sygn. akt III OZ 476/23 - dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sprawy Miasto wniosło skargę niezwłocznie ( w terminie 7 dni) od dnia doręczenia pełnomocnikowi Miasta prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 listopada 2022 r. o sygn. XXVII Cz 1266/22. W tej sytuacji rozpoznanie skargi przez Sąd I instancji, bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w świetle art. 112 k.p.a. nie może zostać uznane za naruszenie przepisów art. 85 i 86 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A tylko takie uchybienie przepisom postępowania może stanowić podstawę wzruszenia wyroku Sądu I instancji – art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego, w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 12 grudnia 2023
- Hasła tematyczne
- Umorzenie postępowania
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Jakub Zieliński /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 60, art 161 § 1 pkt 1, art. 183 § 1 i 2, art. 193, art 203, art. 204, art. 232 § 1 pkt 1 · Dz.U. 2024 poz. 935
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
art. 79 ust. 3, art. 80 ust 1 i 3 · Dz.U. 2024 poz. 1145
- Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
art. 4 ust. 1 i 2 · Dz.U. 2019 poz. 270
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I OSK 3052/23 · 17 czerwca 2025
Postanowienie NSA z 17 czerwca 2025 r., I OSK 3052/23 – przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Sygnatura: I OSK 2565/23 · 17 czerwca 2025
Postanowienie NSA z 17 czerwca 2025 r., I OSK 2565/23 – przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Sygnatura: I OSK 2525/23 · 17 czerwca 2025
Postanowienie NSA z 17 czerwca 2025 r., I OSK 2525/23 – przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny