Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 846/24

Wyrok NSA z 24 kwietnia 2025 r., I OSK 846/24

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
24 kwietnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 24 kwietnia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 852/23 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 5 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 852/23 oddalił skargę J. S. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (Kolegium) z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Wnioskiem z [...] czerwca 2023 r. Skarżący wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką – M. S. W związku z powyższym wnioskiem MOPR zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udostępnienie danych Skarżącego dotyczących pobieranych świadczeń, tj. ich rodzaju, daty przyznania uprawnienia i ewentualnej daty ich utraty. W odpowiedzi ZUS poinformował, że Skarżący pobiera rentę w okresie od 22 września 2013 r. do 31 maja 2025 r. Dnia 21 czerwca 2023 r. doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Skarżącego. Wskazano w nim, że Skarżący prowadzi wspólnie z żoną i pełnoletnim synem gospodarstwo domowe, zaś na tej samej posesji, pod tym samym adresem ale w odrębnym budynku zamieszkuje matka Skarżącego. Posiada ona znaczny stopień niepełnosprawności, jest wdową. Uległa wypadkowi komunikacyjnemu w [...], porusza się przy pomocy [...]. Dodatkowo cierpi także na schorzenia przewlekłe, tj. [...]. W wywiadzie ustalono, że Skarżący opiekuje się matką stale od 2012 r. Opieka jest sprawowana całodobowo, przez 7 dni w tygodniu, zaś ze względu na stan zdrowia matki Skarżącego wymagana jest pomoc osób trzecich. Wnioskodawca także otrzymuje od 2012 r. rentę inwalidzką z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zaznaczono, że Skarżący ma także brata, który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i sam wymaga opieki. Ponadto matka Skarżącego ma też troje dorosłych wnucząt, które ze względu na swój tryb życia nie są w stanie sprawować opieki nad swoją niepełnosprawną babcią. Decyzją Prezydenta Białegostoku z [...] czerwca 2023 r., nr [...], odmówiono Skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Od decyzji tej odwołanie wniósł Skarżący, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2023.390 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", przez niezasadne uznanie, że niepełnosprawność matki Skarżącego powstała po 18. roku życia i w związku z tym Skarżącemu jako jej opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, a także przez pominięcie okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, ww. przepis został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, przez co narusza art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że zgodnie z ww. wyrokiem Trybunału, kryterium różnicujące możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności jest niezgodne z Konstytucją RP, a więc art. 17 ust. 1b u.ś.r. powinien być stosowany, ale bez części uznanej za niekonstytucyjną. Według Trybunału opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jak podmioty należące do tej samej kategorii. Kolegium stwierdziło, że zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r., z pominięciem wpływu ww. wyroku Trybunału, doprowadziło do jego błędnego zastosowania. W dalszej części uzasadnienia decyzji Kolegium odniosło się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, w którym nie wyeliminowano z obrotu prawnego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zgodnie z którym nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo m.in. do renty. Zaznaczono, że osoby takie mogą mieć przyznane świadczenie pielęgnacyjne na takich samych warunkach jak emeryci, tzn. jego przyznanie uzależnione jest od zawieszenia prawa do renty lub emerytury. Trybunał podkreślił, że nie ma przeciwskazań ustawowych do tego, aby osoba która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy podejmowała zatrudnienie. Osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, co zostało również podkreślone w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wywody te w ocenie Kolegium powinien przedstawić w treści decyzji organ I instancji, który powinien też poinformować Skarżącego o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Białegostoku decyzją z [...] września 2023 r. nr [...] ponownie odmówił Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji w wykonaniu zaleceń przedstawionych przez Kolegium wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. renty. Skarżący taką rentę pobiera ze względu na częściową niezdolność do pracy, a więc zatrudnienie jest niepodejmowane nie ze względu na opiekę nad niepełnosprawną matką, ale ze względu na dysfunkcje, które naruszają sprawność organizmu w stopniu istotnym uniemożliwiającym wykonywanie pracy zgodniej z wykształceniem i kwalifikacjami, a także wydanym w związku z tym orzeczeniem o częściowej niezdolności do pracy oraz ustalonym prawem do renty. Organ stwierdził także, że realizując wskazania zawarte w decyzji Kolegium, wystosowała w dniu 11 sierpnia 2023 r. wezwanie w celu uzupełnienia materiału dowodowego przez umożliwienie Skarżącemu dokonania wyboru jednego ze świadczeń: świadczenia pielęgnacyjnego albo renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Skarżący za powyższego zobowiązania nie wywiązał się. Od ww. decyzji z [...] września 2023 r. Skarżący wniósł odwołanie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 czerwca 2023 r. W następstwie rozpoznania odwołania, decyzją z [...] października 2023 r. nr [...], Kolegium utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. Zaznaczono, że Kolegium podziela argumentację zastosowaną wcześniej przez ten organ w decyzji z [...] sierpnia 2023 r. W ocenie organu odwoławczego osią sporu jest ustalenie na gruncie obowiązujących przepisów, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, czy odwołującemu się przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że niepełnosprawność osoby objętej opieką powstała później, niż do ukończenia 18. roku życia. Dalej wskazano, że z powyższego wyroku wynika, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w przypadku osób, których niepełnosprawność powstała później niż w czasie wskazanym jako kryterium wieku określonym w tym przepisie jest niezgodny z Konstytucją RP. W związku z powyższym konieczne było dokonanie wykładni art. 17 u.ś.r. z pominięciem części przepisu, której niekonstytucyjność stwierdziło Trybunał. Dalej Kolegium odniosło się do faktu pobierania przez Skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W tym zakresie powołano się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo m.in. do renty. W tym kontekście odwołano się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, którym Trybunał nie wyeliminował z obrotu prawnego tego przepisu, a jedynie wskazał, że sformułowanie "renty" jest ogólne i dlatego należy uznać, że ustawodawca miał na myśli zarówno renty z tytułu całkowitej jak i częściowej niezdolności do pracy, stąd też przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawcom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest możliwe na takich samych warunkach jak w przypadku osób pobierających emeryturę, tzn. jest uzależnione od zawieszenia prawa do renty lub emerytury. Zaznaczono, że w tym samym wyroku Trybunał stwierdził, że nie ma ustawowych przeciwskazań do tego, aby osoba, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy podejmowała zatrudnienie. Ustawodawca zaś przewidział wobec takich osób jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia (tj. renty), który polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu. Trybunał stwierdził też, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, a z kolei w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby na określenie np. wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Z kolei sprzeczna z zasadą równości jest sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Dalej Kolegium wskazało, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i pobierają rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wezwaniem z 11 sierpnia 2023 r. dał skarżącemu możliwość wyboru świadczenia pielęgnacyjnego lub renty, ale skarżący wyboru takiego nie dokonał. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł Skarżący podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przez błędne uznanie, że pobieranie przez Skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania na jego rzecz świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. W związku z tak sformułowanym zarzutem strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 5 stycznia 2024 r. wskazał, że organ I instancji pismem z 11 sierpnia 2023 r. wezwał Skarżącego do przedłożenia oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej o wyborze jednego ze świadczeń, tj. pielęgnacyjnego lub renty, a także, w przypadku rezygnacji z renty, do przedłożenia zaświadczenia z organu rentowego potwierdzającego jej zawieszenie. Mimo skutecznego doręczenia powyższego wezwania strona skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów, mimo wyznaczenia w tym zakresie terminu 21 dni. W związku z tymi okolicznościami organy prawidłowo odmówiły przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. J. S. wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przez błędne uznanie, że pobieranie przez Skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania na jego rzecz świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. Na podstawie powyższego zarzutu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie w całości złożonej skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Białymstoku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powyższy zarzut zastał szerzej umotywowany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Niezasadny jest, podniesiony w skardze kasacyjnej, zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w zakresie, w jakim Sąd I instancji uznał, że na przeszkodzie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stał fakt posiadania przez stronę uprawnienia do renty. Przedstawione przez Sąd I instancji stanowisko, zgodne jest z ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnią prawa, w świetle której osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a) u.ś.r. powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (vide: wyroki NSA: z 24 marca 2021 r., sygn. I OSK 2631/20; z 15 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1983/20; z 11 sierpnia 2020 r., sygn. I OSK 764/20; z 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20; z 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 2375/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zasada ta nie znajduje wyłączenia również w przypadku osób, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, a zatem uprawnionych do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Powyższy wyrok jest wyrokiem zakresowym. Tego rodzaju wyroki są charakteryzowane jako orzeczenia, w sentencji których Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego (vide: T.Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, "Studia Iuridica Lublinensia" 2016, nr 3, s. 990). Wyrok Trybunału wydany w sprawie SK 2/17 dotyczy zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., rozstrzygając o konstytucyjności przepisu w stosunku do określonej grupy podmiotów, której ten przepis dotyczy, a mianowicie osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoby te mieszczą się w szerszej kategorii osób, którym przysługuje prawo do renty. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją, w odniesieniu do wskazanej grupy podmiotów. Wydanie wyroku zakresowego w sprawie SK 2/17 nie było przy tym skutkiem uznania przez Trybunał, że w pozostałym zakresie podmiotowym przepis nie budzi wątpliwości pod względem konstytucyjności. Wyraźnie Trybunał zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że ze względu na konkretny charakter inicjującej postępowanie skargi konstytucyjnej, ocena konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. odnosi się do zakresu, jaki dotyczy osoby wnoszącej skargę, czyli w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W piśmiennictwie dostrzega się, że wyroki zakresowe pociągają za sobą pewne komplikacje w procesie stosowania prawa, rozszczepianie regulacji prawnej w drodze orzeczenia o niekonstytucyjności na część zgodną i niezgodną z Konstytucją, co narusza jej konstrukcję całościową i może jej nadać taki kształt, który jest całkowicie nieadekwatny do intencji prawodawcy (vide: T.Woś, Wyroki interpretacyjne..., op. cit., s. 992). Taka sytuacja ma także miejsce w analizowanym przypadku. Wyrok Trybunału w sprawie SK 2/17 usuwa z systemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez Trybunał, który stwierdził, iż: "(..) dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku Skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia". Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną ww. wyrokiem Trybunału jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego i funkcjonalnego. Tym samym wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 2/17 nie oznacza, że w pozostałym zakresie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy uznawać za zgodny z Konstytucją RP. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na potrzebę uwzględniania kontekstu konstytucyjnego przy wykładni tego przepisu, w szczególności w odniesieniu do osób uprawnionych do emerytury, co skutkowało przyjęciem, że osoby takie (prawnie nie ograniczone w możliwości podjęcia zatrudnienia), nie są pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Jest to stanowisko zbieżne ze stanowiskiem przedstawionym w ww. wyroku SK 2/17, w którym wskazano, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może – a zatem jest w stanie – faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również prawne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu świadczenia w określonych sytuacjach. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu. Zdaniem Trybunału, "wskazane w przywołanym przepisie prawo do szczególnej pomocy musi być bowiem tak ukształtowane, aby znajdujące się w trudnej sytuacji rodziny, a do takich należy zaliczyć rodziny, których członkami są niepełnosprawne dzieci, miały możliwość otrzymywania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, kiedy to osoba sprawująca opiekę w celu jej wykonywania rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zwłaszcza, jeśli minimalne świadczenie rentowe jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne". Osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego i mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, znajdują się w analogicznej sytuacji względem siebie, a nie tylko względem opiekunów nie posiadających uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w ww. wyroku SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych, uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, tak jak wywiódł to Sąd I instancji, iż ww. wyrok Trybunału nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku w sprawie SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku). Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 2 marca 2022 r. I OSK 1623/21, 22 listopada 2022 r., I OSK 247/22, 7 czerwca 2023 r. I OSK 1413/22, 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1665/22, 6 października 2023 r., I OSK 1920/23, z 10 listopada 2023 r., I OSK 271/22, 23 listopada 2023 r. I OSK 1909/22, z 10 stycznia 2024 r. I OSK 4/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Skoro Skarżący, mimo pouczenia, nie zawiesił pobierania renty, to odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie narusza art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Powyższe oznacza, że skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw a w konsekwencji podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie strona skarżąca, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
18 kwietnia 2024
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/ Iwona Bogucka /przewodniczący/ Krzysztof Sobieralski

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny