I OZ 484/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 609/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 609/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku B. K., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wraz ze skargą wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że z uwagi na trudną sytuację materialną, prowadzenie egzekucji świadczenia przed wydaniem rozstrzygnięcia przez Sąd spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zauważył, że w rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 1 września 2023 r., uznającą przyznane skarżącej świadczenie na dzieci O. K. i W. K. za okres od 1 lutego 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w kwocie po 500 zł miesięcznie (tj. w kwocie łącznej 11.000 zł) za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązującą skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Zdaniem Sądu, skarżąca nie przedstawiła odpowiednich argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zamieszczając w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca nie wykazała okoliczności określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżąca nie podała w jakiej sytuacji osobistej (majątkowej, finansowej) była w dniu złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazała jedynie ogólnie, że zwrot nienależnie pobranego świadczenia spowoduje u niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej. W konsekwencji brak było możliwości dokonania jednoznacznej oceny. Dodatkowo Sąd zauważył, że należności pieniężne mogą zostać w każdym czasie zwrócone, czy też rozliczone między stronami. Świadczenia pieniężne są ze swej natury świadczeniami odwracalnymi i ze swej istoty nie wywołują trudnych do odwrócenia skutków. Ze względu na charakter tego zobowiązania, w razie uwzględnienia skargi środki wpłacone przez skarżącą na podstawie ostatecznej decyzji będą mogły zostać jej zwrócone. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia, podczas gdy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej i trudnej do naprawienia szkody majątkowej. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie podniosła, że z udziałem skarżącej toczy się równolegle przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym drugie postępowanie w analogicznej sprawie (sygn. akt I SA/Wa 608/25), obejmujące odmienny czasookres pobierania świadczenia uznanego przez Wojewodę Świętokrzyskiego decyzją z dnia 1 września 2023 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 stycznia 2025 r. za świadczenie nienależnie pobrane. Decyzja w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Wa 608/25 obejmuje nakaz zwrotu kwoty 3.506,98 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Z tego względu, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był uwzględnić okoliczność, iż skarżąca jest narażona na konieczność zwrotu łącznie kwoty 14.506,98 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w łącznej wysokości około 3.000 zł, nie zaś kwoty 11.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W ocenie skarżącej uregulowanie jednorazowo wskazanej kwoty prowadziłoby do wyrządzenia jej znacznej szkody majątkowej oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, sprawującą na co dzień opiekę nad dwójką małoletnich dzieci w wieku szkolnym. Ze względu na swoją sytuację materialną korzysta ze wsparcia finansowego rodziców, z którymi zamieszkuje. Ponadto, na skarżącej oraz jej mężu ciąży zobowiązanie finansowe z ratą miesięczną w wysokości około 2.277,41 zł. Co znamienne, kwoty uzyskane przez skarżącą ze świadczeń wychowawczych zostały spożytkowane na bieżące potrzeby dzieci. Ich zwrot oznaczałby konieczność pozyskania środków, którymi skarżąca nie dysponuje, co niewątpliwie mogłoby skutkować zaległościami w spłacie zobowiązań, koniecznością zaciągania nowych zobowiązań, a nawet pogorszeniem warunków bytowych małoletnich. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: 1) zaświadczenia potwierdzającego status osoby bezrobotnej - na okoliczność, że skarżąca jest osobą bezrobotną, sytuacji materialnej skarżącej; 2) umowy kredytowej - na okoliczność wysokości zobowiązań finansowych skarżącej oraz jej sytuacji materialnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jego wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie wnioskującej o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie wniosku powinno się więc odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Ponadto twierdzenia te powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej wnioskującego. Natomiast brak lub nieodpowiednie uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwie przyjął, że złożony przez skarżącą wniosek, poza ogólnikowymi twierdzeniami o trudnej sytuacji materialnej strony, nie zawierał argumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie przedstawiła informacji dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej, tj. nie wskazała liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, źródeł dochodu rodziny, posiadanego majątku, oszczędności udokumentowanych bieżącym wyciągiem z rachunku bankowego czy też wysokości stałych kosztów utrzymania. Podkreślić przy tym należy, że gdy wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy aktu rodzącego obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności potwierdzających trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o wskazaną kwotę grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Dodatkowo, wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Konieczność zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i związane z tym uszczuplenie majątku skarżącej są zwykłym następstwem takiej decyzji, zaś obowiązkiem strony było uprawdopodobnienie, że na skutek zwrotu grozi jej szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Same ogólne twierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji powoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącej, bez zobrazowania aktualnej sytuacji majątkowej rodziny, nie pozwala na uprawdopodobnienie wystąpienia którejkolwiek z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Prawidłowości postanowienia Sądu I instancji nie podważają również okoliczności wskazane w zażaleniu, zgodnie z którymi skarżąca (urodzona w 1990 r.) od 2018 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, korzysta ze wsparcia finansowego rodziców, z którymi zamieszkuje, a na stronie i jej mężu ciążą comiesięczne zobowiązania finansowe wynikające z umowy kredytowej. Informacje te nie obrazują bowiem pełnej sytuacji majątkowej skarżącej. Niewykazanie tych okoliczności oraz brak uprawdopodobnienia sytuacji materialnej powoduje natomiast, jak przedstawiono we wcześniejszych rozważaniach, że sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji pozbawiony jest możliwości oceny czy spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a zwłaszcza przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. O ile bowiem w przypadku konieczności spłaty kwoty 11.000 zł wskazanej w zaskarżonej decyzji wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie można mówić o powstaniu określonej szkody, to brak możliwości porównania kwoty zobowiązania wynikającego z zaskarżonego aktu z ogólną udokumentowaną sytuacją wnioskodawcy uniemożliwia wykazanie, że szkoda ta miałaby charakter znaczny. W konsekwencji powyższego nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.