I OZ 485/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.B., E.B. i L.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 242/25 umarzające postępowanie sądowe w sprawie ze skargi W.B., E.B. i L.B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 4 grudnia 2024 r., nr DO3.7611.114.2019.OC w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 maja 2025 r. umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi W.B., E.B., L.B. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 4 grudnia 2024 r., znak DO3.7611.114.2019.OC, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga skarżących została uwzględniona przez organ w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., co wyeliminowało zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego, a tym samym dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, zastępowani przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na umorzeniu postępowania sądowego wywołanego skargą na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii nr DO3.7611.114.2019.OC z 4 grudnia 2024 r. z uwagi na uprzednie jej uwzględnienie przez organ w trybie autokontroli poprzez wydanie decyzji z 30 stycznia 2025 r. nr DO3.7611.114.2019.OC, w sytuacji, gdy przedmiotowa decyzja, w niniejszej sprawie wydana w trybie autokontroli, nie ma charakteru decyzji ostatecznej ani prawomocnej, albowiem jest przedmiotem nierozpoznanego dotychczas wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i jako taka może zostać usunięta z obrotu prawnego, co w przypadku jej uchylenia pozbawi skarżących ochrony prawnej, zapewnionej wniesieniem przez nich do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii nr DO3.7611.114.2019.OC z 4 grudnia 2024 r., skoro postępowanie z tej skargi umorzone zostało zaskarżonym postanowieniem; 2) art. 54 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji również jego bezpodstawne zastosowanie skutkujące przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w okolicznościach niniejszej sprawy oraz mając na uwadze treść skargi skarżących na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 4 grudnia 2024 r., organ administracji uprawniony był do zastosowania trybu autokontroli, o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., oraz wydania decyzji w tym trybie, podczas gdy, jak wynika z powszechnie przyjętego przed judykaturę oraz doktrynę stanowiska, organy administracji mogą stosować art. 54 § 3 p.p.s.a. jedynie w przypadku uwzględnienia skargi w całości, co oznacza, że organ administracji publicznej musi uznać za zasadne zarówno zawarte w niej zarzuty, podstawę prawną, jak i wnioski oraz doprowadzić do rozstrzygnięcia zgodnego z intencją strony wynikającą ze skargi; a jednocześnie, stosując tryb autokontroli wynikający z art. 54 § 3 p.p.s.a., organ administracji publicznej może jedynie uchylić zaskarżoną decyzję oraz wydać w jej miejsce nowe rozstrzygnięcie (zgodne z intencją skarżącej strony), tym samym, mając na uwadze powyższe, Minister Rozwoju i Technologii powinien był: - uwzględnić nie tylko wskazane w skardze zarzuty, z których wynikało, że decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z 4 grudnia 2024 r. jest wadliwa, albowiem została skierowana do zmarłego E.B., ale również te dotyczące braku zawieszenia przedmiotowego postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania spadkowego po E.B., - dojść do przekonania, że w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe, w ramach realizacji uprawnień autorewizyjnych, stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a to na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., - a zatem, skoro wskutek niezakończenia postępowania spadkowego po E.B. nie jest aktualnie możliwe wydanie nowej decyzji administracyjnej rozstrzygającej przedmiotową sprawę co do istoty (konieczne jest zawieszenie postępowania), w sprawie tej nie było w ogóle możliwe zastosowanie trybu przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a., który nakłada na organ administracji obowiązek wydania nowego rozstrzygnięcia i skierowania go do stron postępowania, które nie zostały przez organ ustalone; tym samym, Minister Rozwoju i Technologii obowiązany był przekazać skargę na decyzję z 4 grudnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a to na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości możliwe jest wtedy, gdy w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Taka sytuacja ma miejsce np. gdy wydana została prawomocna decyzja w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), gdyż dopiero wówczas można skutecznie twierdzić o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności, co czyni zbędnym dalsze prowadzenie postępowania w sprawie. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z 30 stycznia 2025 r. wydana w trybie autokontroli, którą stwierdzono nieważność decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 4 grudnia 2024 r., nie jest ostateczna, a tym samym nie można mówić o prawomocnym wyeliminowaniu z obrotu prawnego tej wcześniejszej decyzji. Sąd I instancji pominął, że skarżący wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w I instancji decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z 30 stycznia 2025 r. Jak bowiem wynika z pisma procesowego pełnomocnika organu datowanego na 2 kwietnia 2025 r. (k. 52 akt sądowych), strony postępowania złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Co najmniej więc przedwcześnie uznano, że sąd administracyjny pierwszej instancji utracił przedmiot kontroli, tj. że postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 30 stycznia 2025 r. stało się bezprzedmiotowe. Kierunek rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi na decyzję z 30 stycznia 2025 r. będzie determinował kierunek postępowania w niniejszej sprawie, przede wszystkim z tego względu, że w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją autokontrolną poddawana kontroli będzie decyzja o najszerszych skutkach procesowych w toku postępowania administracyjnego. Hipotetyczne uwzględnienie stanowiska skarżących może spowodować w konsekwencji przywrócenie bytu prawnego decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 4 grudnia 2024 r. Brak będzie wówczas podstaw do umorzenia postępowania i skarga będzie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Z kolei rozstrzygnięcie prowadzące do prawomocnego wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 4 grudnia 2024 r. będzie stanowić dostateczną podstawę do umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Wobec powyższego umorzenie przez Sąd I instancji postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w obecnym stanie sprawy nie było zasadne. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu argumentacji skarżących dotyczącej nieprawidłowego zastosowania przez organ art. 54 § 3 p.p.s.a., stwierdzić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest decyzja wydana w wyniku autokontroli. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł omyłkę pisarską w komparycji zaskarżonego postanowienia, polegającą na błędnym wpisaniu daty decyzji Ministra Rozwoju i Technologii ("4 grudnia 2025 r." zamiast prawidłowo "4 grudnia 2024 r."), jednakżę wobec jego uchylenia jej prostowanie było zbędne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.