I OZ 745/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 września 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 336/25, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 5 marca 2025 r., nr SKO-80-18/25, w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 1 września 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 336/25, po rozpoznaniu wniosku R.S., zwanego dalej "skarżącym", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 5 marca 2025 r., nr SKO-80-18/25, którą utrzymano w mocy decyzję burmistrza Miasta Chełmna z dnia 30 stycznia 2025 r., nr CUS.5036.5.2025.EK, na mocy której ustalono wysokość opłaty za pobyt W.S. w domu pomocy społecznej za okres: od dnia 30 grudnia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 184,80 zł; od dnia 1 stycznia 2025 r. w wysokości 2864,33 zł miesięcznie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił złożonego wniosku. W konsekwencji podniesiono, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy ujawnione zostaną szczególne okoliczności uzasadniające skorzystanie z tej instytucji procesowej. Obowiązek ich wykazania spoczywa zaś na wnioskodawcy. Nie wystarczy samo przywołanie przepisu czy też ograniczenie się do złożenia oświadczenia w przedmiocie złożenia omawianego wniosku ponieważ wniosek powinien zawierać motywy odnoszące się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Podkreślono, że skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o wystąpieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w następstwie wydania skarżonej decyzji. Z treści zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wynika jakie przesłanki legły u podstaw tak sformułowanego wniosku, nie wskazano także żadnych okoliczności uzasadniających żądanie. W ocenie Sądu I instancji brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonanie jego merytorycznej oceny. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył skarżący. W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżając decyzję przedstawił wszelkie dane dotyczące jego sytuacji majątkowej oraz stanu zdrowia jego matki, a także przedłożył na powyższe okoliczności stosowne dokumenty. Skarżący wskazał, że jego sytuacja finansowa wyklucza comiesięczną dopłatę do kosztów utrzymania matki w domu pomocy społecznej w kwocie 2864,33 zł. Odnosząc się do argumentacji Sądu I instancji w zakresie niewykazania przesłanki wyrządzenia znacznej szkody w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazał, że ustalona wysokość opłaty za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej przekracza jego możliwości finansowe i nie jest możliwa do comiesięcznego opłacania tylko przez jedną osobę. Ponadto wskazał, że opłacanie tej kwoty doprowadzi do jego bezdomności, albowiem nie stać go będzie na wynajem mieszkania w Anglii, a w Polsce nie posiada żadnego lokalu mieszkalnego. Równocześnie obowiązek ten uniemożliwi mu dalsze łożenie alimentów na córkę oraz pokrywanie połowy kosztów jej edukacji i leczenia. Skarżący podniósł, że poniesione przez niego wydatki na opiekę nad matką i spłatę jej długów doprowadziły do wyzbycia się wszelkich oszczędności posiadanych zarówno przez niego, jak i jego partnerkę. Zwrócił uwagę na negatywne skutki psychiczne związane z niepewnością o bezpieczeństwo i finanse, a także niemożność zawarcia małżeństwa z uwagi na ryzyko narażenia partnerki na niebezpieczeństwo "finansowe i administracyjne". Wskazał, iż aktualnie pozostaje bezrobotny z uwagi na przebytą operację, którą trzykrotnie przekładał. Ponad powyższe skarżący zarzucił, że Sąd I instancji nie skorzystał z prawa przesłuchania świadków, którzy mają wiedzę na temat okoliczności związanych z opieką skarżącego nad matką, a także na temat jego sytuacji finansowej. Wobec powyżej przytoczonych okoliczności skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (m.in. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II GZ 40/25, powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności (m.in. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 736/24). Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (m.in. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 606/24). Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a oceny tej nie zmienia argumentacja przedstawiona w zażaleniu. Mając na względzie podnoszone w zażaleniu twierdzenia wskazać należy, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. musi odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). W niniejszej sprawie strona skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Samo ustalenie wysokości opłaty za pobyt matki skarżącego w domu pomocy społecznej od 1 stycznia 2025 r. na kwotę 2864,33 zł miesięcznie i pogorszenie się sytuacji finansowej skarżącego nie uzasadnia zastosowania ochrony tymczasowej. Wskazać należy bowiem, że wykonanie obowiązku o charakterze finansowym jest co do zasady odwracalne. W sprawie nie można zatem mówić o zaistnieniu przesłanki trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie ma również podstaw do uznania, że wykonanie decyzji pociąga za sobą dla skarżącego zagrożenie poniesienia znacznej szkody. Abstrahując od braku przedstawienia jakiejkolwiek argumentacji przemawiającej za zastosowaniem ochrony prawnej uregulowanej w art. 61 § 3 P.p.s.a. podnieść należy, że konstrukcja samej skargi nie daje podstaw do wywiedzenia, że skarżący zobowiązany do wykonania obowiązku nałożonego na niego zaskarżoną decyzją poniesie znaczną szkodę. Treść skargi, poza ogólnymi sformułowaniami traktującymi o licznych obciążeniach budżetu domowego skarżącego, nie zawiera jednoznacznych wskazań, co do ewentualnej znacznej szkody. Również załączona do skargi dokumentacja nie wskazuje by obciążenie skarżącego powyższą kwotą powodowało poniesienie przez niego znacznej szkody w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Jedynymi dokumentami dającymi wgląd w sytuację finansową skarżącego są wyciągi z jego konta bankowego oraz wyciągi z konta bankowego jego partnerki D.P. Z wyciągu z konta bankowego skarżącego wynika, że jego sytuacja finansowa jest stabilna. Skarżący, zamieszkujący i podejmujący zatrudnienie w Wielkiej Brytanii, uzyskuje regularnie duże wynagrodzenie, pozwalające na uregulowanie wszystkich kosztów utrzymania. We wrześniu 2024 r. uzyskał 3.391,02 GBP, w październiku 2024 r.: 4.179,17 GBP, w listopadzie 2024 r.: 3.776,25 GBP, w grudniu 2024 r.: 3.288,07 GBP, w styczniu 2025 r.: 3.340,02 GBP, w lutym 2025 r.: 6.414,47 GBP, w marcu 2025 r.: 2.804,47 GBP. Z przedstawionych wyciągów z konta bankowego skarżącego nie wynika, by miał on problemy finansowe. Na przestrzeni wyżej wskazanych okresów stan jego konta nie zbliżał się do poziomu uniemożliwiającego mu spłatę zobowiązań finansowych. Twierdzenia skarżącego o pozostawaniu bezrobotnym są gołosłowne, nie poparte żadnym dokumentem. Co więcej, skarżący wskazywał, że owa sytuacja jest jedynie tymczasowa, związana z przebytą operacją. Z wyciągu z konta bankowego partnerki skarżącego, prowadzącej wspólnie z nim gospodarstwo domowe, wynika, że regularnie opłaca ona koszt utrzymania matki skarżącego w domu pomocy społecznej. Rzeczone przelewy bankowe opiewały na kwoty: 1.253,00 zł (sierpień 2023 r.), 1.500,00 zł (grudzień 2024 r.), 2.500,00 zł (październik 2024 r.), 3.100,00 (październik 2024 r.), 2.500,00 (sierpień 2024 r.), 2.680,00 (lipiec 2024 r.), 3.100,00 zł (maj 2024 r.), 2.500,00 (marzec 2024 r.), 2.500,00 (luty 2024 r.), 2.540,13 zł (styczeń 2024 r.), 1.000 zł (luty 2025 r.). W konsekwencji skarżący nie uprawdopodobnił, że przy uzyskiwaniu dochodów na wyżej przedstawionym poziomie i prowadzeniu gospodarstwa domowego wspólnie z partnerką partycypującą we wspólnych wydatkach, obciążenie kosztami za pobyt matki w domu pomocy społecznej w kwocie 2.864,33 zł miesięcznie groziłoby utratą środków utrzymania, którą można byłoby utożsamiać ze znaczną szkodą lub trudnymi do odwrócenia skutkami w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Przypomnieć przy tym należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma za zadania chronić przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, które bezpośrednio związane są z jej wykonaniem oraz tymi których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Sama potencjalna możliwość wystąpienia trudności finansowych u skarżącego nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie konieczne i zasadne jest zastosowanie instytucji tymczasowej ochrony, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnił swoich twierdzeń. Konieczność ponoszenia opłat za pobyt w DPS, w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a nawet ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody znacznych rozmiarów. Reasumując, w złożonym wniosku nie przedstawiono argumentacji przemawiającej za zasadnością zastosowania instytucji z art. 61 § 3 P.p.s.a., nie wykazano sytuacji finansowej i materialnej skarżącego, ani nie przedłożono żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonego wniosku. Tym samym dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na sytuację skarżącego okazało się niemożliwe. Braki wniosku, tak w zakresie stosownej argumentacji, jak i dowodów na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Sąd I instancji nie posiadał żadnych danych do przeprowadzenia analizy sytuacji skarżącej pod kątem ustalenia, czy wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. W związku z tym należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów braku przeprowadzenia przez sąd dowodu z przesłuchania świadków wskazać należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie pozwalają sądowi administracyjnemu na przeprowadzenie takiego dowodu. Co do zasady sąd administracyjny może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczone do dowodu z dokumentów (art. 106 § 3 P.p.s.a.). Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a, sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych wymienionych w tym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy, co już wyżej podkreślono, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, przy czym obowiązek ten spoczywa na wnioskodawcy. Nie jest rolą sądu administracyjnego przeprowadzanie postępowania dowodowego w tym zakresie. Podkreślić także należy, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd i instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.