I OZ 829/24

Dnia 17 stycznia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 września 2024 r., sygn. akt II SO/Ol 8/24 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Białymstoku: Małgorzaty Anny Dziemianowicz, Marcina Kojło, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Melezini, Justyny Siemieniako, Dariusza Mariana Zalewskiego, Grzegorza Dudara, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Małgorzaty Roleder, Barbary Romańczuk, sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, asesora WSA Anny Bartłomiejczuk oraz referendarzy sądowych WSA Anety Izabeli Heliosz i Tomasza Oleksickiego od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SAB/Bk 62/24 ze skargi J. B. na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie ochrony zwierząt postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olszynie, postanowieniem z dnia 2 września 2024 r., oddalił wniosek J. B. o wyłączenie sędziów WSA w Białymstoku: Małgorzaty Anny Dziemianowicz, Marcina Kojło, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Melezini, Justyny Siemieniako, Dariusza Mariana Zalewskiego, Grzegorza Dudara, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Małgorzaty Roleder, Barbary Romańczuk, sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, asesora WSA Anny Bartłomiejczuk oraz referendarzy sądowych WSA Anety Izabeli Heliosz i Tomasza Oleksickiego od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SAB/Bk 62/24 ze skargi J. B. na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie ochrony zwierząt. W uzasadnieniu w/w postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że w złożonym wniosku skarżący w istocie nie wskazał żadnych okoliczności, które prowadziłyby do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie ww. sędziów, asesora oraz referendarzy sądowych od jej rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do ich bezstronności. Samo bowiem przeświadczenie wnioskodawcy o działaniu wskazanych we wniosku sędziów, asesora oraz referendarzy sądowych na jego niekorzyść nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej - w myśl art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") - ich wyłączenie od orzekania w sprawie. O wyłączeniu sędziego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Ponadto Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., sędzia NSA, sędziowie WSA, asesor sądowy oraz referendarze sądowi złożyli pisemne oświadczenia, że między nimi a żadną ze stron w tej sprawie nie zachodzą okoliczności z art. 19 p.p.s.a. ani żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Wobec zatem niewskazania okoliczności, które mogłyby podważyć wiarygodność złożonych przez sędziów, asesora oraz referendarzy sądowych oświadczeń, w sytuacji gdy nie budzi żadnych wątpliwości prawdziwość tych oświadczeń, wniosek o wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. B. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w postaci: 1. art. 22 §2 p.p.s.a. przez niezasadne uznanie, że złożenie przez sędziego blankietowego i subiektywnego oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia sędziego, chroni go przed wyłączeniem - co spowodowało, iż oświadczenia sędziów nie były analizowane pod kątem jego wiarygodności, a ponadto mylnie jest w dalszym ciągu uznawane w orzecznictwie, że wyłączenie sędziego ma świadczyć, że rzeczywiście sędzia byłby stronniczy, gdy prawidłowo oznacza to jedynie, że brak jest argumentów do przekonania postronnego obserwatora, iż sędziowie i Skarb Państwa - WSA w Białymstoku uznają swój błąd (w ślad za wyrokami sądów karnych), że doszło do pomówienia J. B. o znęcanie się nad zwierzętami, gdy raczej będą szukać formalizmów, aby nie dopuścić do zwrotu niezasadnie odebranych zwierząt. 2. art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd nie rozpoznał merytorycznie zarzutów wobec sędziów oraz nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powodów zignorowania, co spowodowało, iż zaskarżone postanowienie zostało oparte na orzecznictwie odnoszącym się do standardowych zarzutów niezadowolenia strony z uprzednio wydawanych orzeczeń przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie, gdy takiego zarzutu nie zgłoszono. 3. art. 19 w zw. z art. 22 § 2 p.p.s.a przez błędną jego wykładnię polegającą na niezasadnym uznaniu, że ogólnikowe oświadczenie sędziego o braku podstaw do jego wyłączenia, może stanowić podstawę odmowy wyłączenia tego sędziego, w sytuacji gdy równocześnie wraz z wnioskiem złożono wniosek o wszczęcie postępowań dyscyplinarnych za naruszenie powagi rzeczy osądzonej, gdy przy prawidłowej wykładni sędziów należało wyłączyć bez oczekiwania na wynik postępowania dyscyplinarnego, przy czym art. 234 Kodeksu karnego chroni sędziów przed fałszywymi oskarżeniami na poparcie wniosku o wyłączenie. Z uwagi na powyższe, J.B. wnosił o (cyt.): "uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot sprawy do ponownego rozpoznania, to jest w celu złożenia przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie konkretnych wyjaśnień co do zgłoszonych zrzutów oraz w celu sporządzenia przez Sąd prawidłowego uzasadnienia, z którego będzie wynikać, że Sąd w ogóle zapoznał się z treścią wniosku o wyłączenie sędziów i konkretnymi zarzutami wobec konkretnych sędziów lub ewentualnie zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec niektórych sędziów." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Ponadto postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie objętych wnioskiem sędziów, asesora oraz referendarzy sądowych od orzekania w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 62/24. W sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki wyłączenia określone w art. 18 p.p.s.a., a podane przez skarżącego okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych we wniosku sędziów, asesora oraz referendarzy sądowych (art. 19 p.p.s.a.). Rację ma bowiem Sąd Wojewódzki, że argumentacja skarżącego opiera się przede wszystkim na jego subiektywnym przekonaniu i wynika z jego niezadowolenia z procesowania przez w/w sędziów, asesora oraz referendarzy sądowych w innych sprawach, w których skarżący był stroną. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest natomiast stanowisko, iż podejmowanie przez wymienionego we wniosku sędziego niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięć w sprawach toczących się z jego udziałem, nie stanowi o braku bezstronności sędziego, lecz winno być podstawą zarzutów dotyczących nieprawidłowości w prowadzeniu konkretnego postępowania sformułowanych w środku zaskarżenia od orzeczenia kończącego postępowanie. Stąd też wskazywane we wniosku okoliczności nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Zarzuty podniesione w zażaleniu stanowią zaś jedynie polemikę z przyjętą przez Sąd I instancji oceną w tym zakresie. Dodatkowo, z oświadczeń złożonych przez objętych wnioskiem sędziów, asesora i referendarzy sadowych wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi przy tym wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trudno również uznać za prawidłowe twierdzenie, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełniało wymogów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., skoro Sąd Wojewódzki przedstawił stan sprawy, w tym okoliczności podnoszone przez skarżącego we wniosku oraz szczegółowo uargumentował podstawę wydanego przez siebie rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.