I SA/Gl 991/25

3 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), , , po rozpoznaniu 3 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gr. K. (K.) na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie realizacji zajęcia egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę.

W piśmie z 3 czerwca 2025 r. G. K. (dalej: skarżąca), zastępowana przez pełnomocnika w osobie męża M. K., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych polegającą na realizacji zajęcia egzekucyjnego. Z treści złożonej skargi wynikało, że skarżąca kwestionuje "zajęcie emerytury przez ZUS". Twierdziła przy tym, że nie został jej doręczony tytuł egzekucyjny będący podstawą prowadzonej egzekucji. Z akt emerytalno-rentowych przedstawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynikało, że komornicy sądowi dokonali zajęć wierzytelności skarżącej z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że nie prowadzi wobec skarżącej żadnego postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie nie jest organem egzekucyjnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje jedynie, na podstawie art.139 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz.1631), potrąceń ze świadczenia emerytalnego skarżącej (nr świadczenia [...]), na podstawie zgłoszonych do Zakładu komorniczych zajęć wierzytelności ze świadczeń emerytalno-rentowych. Organem egzekucyjnym jest komornik sądowy i to na jego czynności przysługuje ewentualna skarga do właściwego sądu rejonowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego prawidłowego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z przyczyn innych niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5a tej ustawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga wniesiona przez skarżącą nie dotyczyła żadnej z prawnych form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. W złożonej skardze skarżąca kwestionowała bowiem realizację zajęcia egzekucyjnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, będącą w istocie skutkiem czynności egzekucyjnych podjętych przez komornika sądowego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że komornik sądowy nie występuje jako organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym lub postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który wydaje decyzje, postanowienia, bądź inne akty z zakresu administracji publicznej, ale jako organ egzekucyjny w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.) dalej: K.p.c. Zgodnie z art. 758 K.p.c. sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników. Z kolei w myśl art. 767 § 1 K.p.c. na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 759 § 2 K.p.c. sąd wydaje z urzędu komornikowi zarządzenia zmierzające do zapewnienia należytego wykonania egzekucji oraz usuwa spostrzeżone uchybienia. Ocena prawna wyrażona przez sąd w ramach wydanych zarządzeń jest wiążąca dla komornika. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że skarga na realizację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zajęcia egzekucyjnego, będącego skutkiem czynności komornika sądowego w postępowaniu egzekucyjnym, podlega kognicji sądów powszechnych. Wyłącza to tym samym właściwość sądów administracyjnych. Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów określających właściwość sądów administracyjnych stwierdzić należało, że skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu, o czym Sąd orzekł w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.