I SA/Sz 394/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. Z. organu prowadzącego N. I. P. I. z oddziałami ogólnodostępnymi i specjalnymi w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2025 r. nr SKO/CZ/503/1514/2025 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w zakresie dopuszczalności skargi postanawia odrzucić skargę.

Stan sprawy przedstawia się następująco: Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) postanowieniem z 27 maja 2025 r. odmówiło N. I. P. I. z [...] w G. (przedszkole) przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Burmistrza G. (organ I instancji) z 28 lutego 2025 r, mocą którego organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania. Jednocześnie organ w postanowieniu z 27 maja 2025 r. zawarł pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do organu w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. Przedszkole 10 czerwca 2025 r. otrzymało postanowienie organu z 27 maja 2025 r. R. Z., powołując się na status dyrektora przedszkola, adekwatnie do pouczenia udzielonego przez organ, 17 czerwca 2025 r. (data nadania w krajowej placówce pocztowej) skierował do organu zażalenie sporządzone w tej samej dacie. R. Z. nie tylko określił omawiane pismo z 17 czerwca 2025 r. jako zażalenie, ale skierował je wyłącznie do organu i w żaden sposób nie nawiązywał w jego treści do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, do przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.), do sądowej kontroli legalności. Nie sformułował w nim żadnych wniosków skierowanych do sądu administracyjnego. Natomiast wniósł o zmianę postanowienia organu z 27 maja 2025 r. i przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie organu I instancji z 28 lutego 2025 r. Omówione zażalenie z 17 czerwca 2025 r. organ przedstawił sądowi jako skargę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił przy tym, że zażalenie z 17 czerwca 2025 r. na postanowienie organu z 27 maja 2025 r. stanowi w istocie skargę. Jednocześnie organ zaznaczył, że w postanowieniu z 27 maja 2025 r. udzielił błędnego pouczenia o prawie wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zażalenie złożone wyłącznie organowi w postępowaniu administracyjnym, które organ uznał za skargę i przedstawił sądowi, należy ocenić jako skargę, która podlega odrzuceniu. Zgodne z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W myśl art. 52 § 1, § 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Stosownie zaś do art. 53.§ 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Następnie według art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zatem - w świetle brzmienia przytoczonego stanu prawnego - nie może ulegać wątpliwości, że skarga w rozumieniu art. 50 § 1 i nast. P.p.s.a jest kierowana wyłącznie do sądu administracyjnego, a jedynie składana za pośrednictwem organu, który wydał kwestionowane w niej rozstrzygnięcie. W konsekwencji błędne jest postępowanie organu, który zażalenie złożone wyłącznie organowi 17 czerwca 2025 r. na postanowienie organu z 27 maja 2025 r., zgodnie z udzielonym przez organ pouczeniem, przedstawił następnie sądowi jako skargę w rozumieniu art. 50 § 1 i nast. P.p.s.a. na postanowienie organu z 27 maja 2025 r. z powołaniem się na bliżej nieskonkretyzowaną istotę tego pisma. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że organ pouczył przedszkole o prawie wniesienia do organu zażalenia na postanowienie z 27 maja 2025 r. Konsekwentnie zatem dyrektor przedszkola złożył takie zażalenie, przy czym - co wymaga podkreślenia - stosując się do uzyskanego pouczenia, skierował zażalenie wyłącznie do organu i w żaden sposób nie nawiązywał ani do skargi do sądu administracyjnego, ani do sądowej kontroli legalności, ani do przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ, odpowiadając na skargę ocenił, że pouczenie o prawie wniesienia zażalenia na postanowienie z 27 maja 2025 r. było błędne. Jednak to stwierdzenie organu nie zmienia zasadniczego faktu, że dyrektor przedszkola zastosował się do tego pouczenia (nawet jeśli było ono błędne) i złożył zażalenie do organu, nie skargę do sądu administracyjnego. Jeśli organ był zdania, że pouczenie o prawie wniesienia zażalenia na postanowienie z 27 maja 2025 r. nie miało podstawy prawnej (czego sąd na tym etapie nie jest uprawniony przesądzić ani pozytywnie, ani negatywnie), to w takiej sytuacji na organie spoczywał obowiązek adekwatnego rozstrzygnięcia o tym zażaleniu, skierowanym wyłącznie do organu. Przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 ze zm. - K.p.a.) określają sposób postępowania organu między innymi w sytuacjach, w których organ ten udzielił błędnego pouczenia, a strona w efekcie złożyła środek zaskarżenia nieprzewidziany przez prawo. Jest to zagadnienie proceduralne podlegające rozstrzygnięciu w ramach postępowania administracyjnego, nie sądowego i przez właściwy organ administracji publicznej, nie przez sąd administracyjny. Wbrew przekonaniu organu - zażalenia złożonego organowi w żadnym razie nie można zasadnie kwalifikować jako skargi do sądu administracyjnego z tym uzasadnieniem, że jest to środek zaskarżenia nieprzewidziany przez K.p.a. Nie można pomijać, że był to środek zaskarżenia złożony w odpowiedzi na pouczenie ze strony organu, wyłącznie organowi, a więc jeszcze w ramach procedury administracyjnej. W konsekwencji podlegał rozstrzygnięciu na podstawie K.p.a, wyłącznie przez właściwy organ administracji publicznej, nawet jeśli miałoby to być rozstrzygnięcie o charakterze formalnym, nie zaś merytorycznym. Z kolei ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do rozpatrywania za organ jako skargi zażalenia skierowanego do organu, nawet jeśli takie zażalenie miałoby być niedopuszczalne w świetle procedury administracyjnej. Nawiązywanie przez organ do niezdefiniowanej istoty zażalenia na postanowienie z 27 maja 2025 r. jest pozbawione podstaw prawnych. W świetle powyższego w analizowanej sytuacji proceduralnej zażalenie na postanowienie organu z 27 maja 2025 r. (bez względu na to, czy zostało złożone zgodnie z K.p.a., czy też nie) nie stanowiło skargi do sądu w rozumieniu art. 50 § 1 i nast. P.p.s.a. Skarga przedstawiona sądowi przez organ w tych warunkach podlega odrzuceniu z dwóch powodów: Po pierwsze - rozstrzyganie przez sąd administracyjny o zażaleniu skierowanym wyłącznie do organu i w odpowiedzi na pouczenie ze strony organu o prawie wniesienia takiego środka zaskarżenia do organu - stanowiłoby przekroczenie granic właściwości sądu administracyjnego w rozumieniu przesłanki określonej w art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.; nieuprawnione zastąpienie organu przez sąd w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej - o zażaleniu złożonym organowi w ramach postępowania administracyjnego, podlegającym rozstrzygnięciu wyłącznie przez właściwy organ administracji publicznej i wyłącznie na gruncie K.p.a. Po drugie - zażalenie złożone w odpowiedzi na pouczenie zawarte w postanowieniu z 27 maja 2025 r. nie może być zasadnie kwalifikowane jako skarga do sądu administracyjnego. Jeśli organ, pomijając swoje ustawowe obowiązki wynikające z K.p.a., przyjął taką kwalifikację i uznał, że zażalenie skierowane do organu może być jednocześnie skargą do sądu administracyjnego - to skarga przedstawiona sądowi administracyjnemu przez organ w tych warunkach jest niedopuszczalna stosownie do przesłanki przewidzianej w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Z powodów omówionych wyżej skarga przedstawiona sądowi przez organ podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1, pkt 6, § 3 P.p.s.a.