I SA/Wr 275/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Haberka po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi F sp. z o. o. z siedzibą w W. reprezentowanej przez kuratora adw. A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 3 lutego 2025 r. nr 0201-IOV-11.4103.73.2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odrzucić skargę.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 25 kwietnia 2025 r., reprezentujący F. sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, strona) kurator adw. A. Z. (dalej: kurator), został wezwany do złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do złożenia dokumentu określającego sposób reprezentacji strony skarżącej lub jego uwierzytelnionego odpisu (odpis z KRS) zgodnie z art. 29 p.p.s.a. w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie, kuratora wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (vide: k. 12-14 akt sądowych). Powyższe wezwania doręczono kuratorowi 8 maja 2025 r. (vide: dokument potwierdzenia odbioru - k. 15 akt sądowych). Następie, pismem z 5 maja 2025 r. (data wpływu do WSA we Wrocławiu: 21 maja 2025 r.) kurator uzupełnił braki formalne skargi w zakresie wykazania umocowania do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym, gdyż przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. W. w W. XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z 14 stycznia 2025 r. Kurator nie uiścił jednak wpisu sądowego od skargi. W tym zakresie, powołując się na dyspozycję art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. wniósł o przedstawienie przez Sąd pytania Trybunałowi Konstytucyjnemu o zgodność art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zakresie, w jakim różnicuje sytuację kuratora wyznaczonego przez sąd orzekający w danej sprawie lub sąd opiekuńczy dla danej sprawy z sytuacją kuratora wyznaczonego przez sąd rejestrowy dla prowadzenia spraw osoby prawnej obejmujących występowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi z art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Kurator wniósł jednocześnie o zawieszenie postępowania do czasu wypowiedzenia się przed Trybunał Konstytucyjny w przedmiocie tego pytania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym skargi, pobiera się wpis. Jeżeli skarga nie została należycie opłacona, to zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku należnej opłaty Sąd nie podejmie żadnej czynności. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z powołanej regulacji wynika, że opłacenie skargi w terminie i w kwocie wskazanej przez Sąd stanowi warunek, którego spełnienie jest konieczne dla nadania jej dalszego biegu. W konsekwencji, skoro prawidłowe doręczenie ww. wezwania do uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło w dniu 8 maja 2025 r., to należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie siedmiodniowy termin do usunięcia braku fiskalnego skargi upłynął 15 maja 2025 r. Ponieważ w sprawie nie uiszczono wpisu sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zobligowany był wniesioną skargę odrzucić, o czym orzeczono, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Mając ponadto na uwadze fakt, że nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi w sprawie – jak wynika wprost z treści pisma z 15 maja 2025 r. – miało ścisły związek z wnioskiem kuratora o zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. tj. wobec konieczności przedstawienia – w ocenie kuratora - pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu o zgodność z Konstytucją RP art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. podnieść należy, co następuje. Zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym może wynikać bezpośrednio z ustawy (art. 239 § 1 pkt 1 - 3 p.p.s.a.) albo z orzeczenia sądowego wydawanego na wniosek strony w przedmiocie prawa pomocy (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Brzmienie art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest jasne i nie pozostawia wątpliwości co tego, że kuratorami zwolnionymi z mocy prawa od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym są kuratorzy wyznaczeni w danej sprawie przez sąd orzekający na podstawie art. 30 § 1 p.p.s.a., tj. kuratorzy ustanowieni przez wojewódzki sąd administracyjny albo referendarza sądowego na wniosek strony przeciwnej dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania, jeżeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność niecierpiącą zwłoki. Zwolnieniem z art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. objęci są także kuratorzy do doręczeń wyznaczeni na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający (referendarza sądowego), jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczona skarga lub inne pismo w postępowaniu sądowym albo orzeczenie wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw (art. 78-79 p.p.s.a.). Od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zwolnieni są także kuratorzy wyznaczeni na wniosek sądu przez sąd opiekuńczy na podstawie art. 31 zdanie drugie p.p.s.a. w przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu. Chodzi tu o ustanowienie opieki lub kurateli dla osoby ubezwłasnowolnionej (odpowiednio art. 13 § 2 albo art. 16 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. dalej "k.c."), a także opieki dla małoletniego (art. 145 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 2809). Przewidzianym w art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ustawowym zwolnieniem od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie są natomiast objęci kuratorzy osoby prawnej. Ponadto, zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowań sądowych jest wyjątkiem, który podlega wykładni ścisłej. Powyższe rozumienie analizowanego przepisu, na co zwrócił uwagę także kurator w piśmie z 15 maja 2025 r., nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2025 r., sygn. I GZ 83/25; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2024 r., sygn. I FZ 2/24, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 27 kwietnia 2022 r., sygn. III SA/Wr 7/22 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: – CBOSA). Co warte odnotowania, na aktualnym etapie postępowania, rozważanie ewentualnego zawieszenia postępowania nie jest możliwe, gdyż postępowanie to nie zostało skutecznie wszczęte (M. Wilbrandt-Gotowicz, 3.2. Tryb inicjowania procedury pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego [w:] Instytucja pytań prawnych w sprawach sądowoadministracyjnych, Warszawa 2010). Brzmienie przepisu art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że Sąd mógłby zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym jedynie w toku postępowania i jedynie w przypadku powzięcia wątpliwości co do konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w sprawie. Dodatkowo, co kurator wydaje się całkowicie pomijać, to do sądu rozpoznającego sprawę należy ocena, czy w sprawie pojawiła się wątpliwość uzasadniająca zwrócenie się z pytaniem pranym do TK. Dodatkowo, ograniczenie ustawowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko do kuratorów strony wyznaczonych przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy (art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a) nie stanowi naruszenia prawa do sądu, nie jest przejawem dyskryminacji, ani nie narusza prawa własności kuratora. Prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego, zaś jego realizacja jest uzależniona jest od spełnienia szeregu wymogów, jak np. terminowość składania pism procesowych, uiszczanie opłat sądowych, czy sporządzenie pisma przez zawodowego pełnomocnika. Trudno zatem w niniejszej sprawie dopatrywać się wątpliwości co do konstytucyjności art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. szczególnie, że jedną z instytucji, która na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego zapewnia gwarancję prawa do sądu, jest instytucja prawa pomocy, z którego niewątpliwie mogą skorzystać podmioty, które nie zostały z mocy ustawy zwolnione z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy podkreślić należy, że kurator nie zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Nie zakwestionował też zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sadowego od skargi w drodze zażalenia.