II FSK 1566/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie o podjęcie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 764/24 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. postanawia: podjąć postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 lutego 2025 r. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.) z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie, z uwagi na pytanie prejudycjalne Sądu Rejonowego [...] w P. skierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawa C-521/21). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania, argumentując, że podstawa zawieszenia wskazana w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ma charakter fakultatywny i nie jest wystarczająca do dalszego wstrzymywania biegu sprawy. Podniósł, że przyjęty przez skład orzekający sposób procedowania negatywnie wpływa na ekonomikę procesową, a dalsze utrzymywanie stanu zawieszenia prowadzi do nieuzasadnionego przedłużania niepewności prawnej stron postępowania sądowoadministracyjnego. Przedstawił również dotychczasowe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące procedury powołania sędziego lub asesora sądowego w wojewódzkim sądzie administracyjnym. Skarżący – J. P. poparł wniosek o podjęcie postępowania, podnosząc, że kluczowe znaczenie dla oceny statusu sędziów i asesorów wojewódzkich sądów administracyjnych ma nie tylko indywidualne podejście do orzeczeń przez nich wydawanych, ale też okoliczności ich powołania. Wskazał przy tym na konieczność uwzględnienia odrębności sądownictwa administracyjnego oraz gwarancji jego niezależności. Powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreślił, że sam fakt powoływania sędziów przez prezydenta państwa członkowskiego nie musi sam w sobie rodzić zależności od tego organu ani budzić wątpliwości co do ich bezstronności – o ile po powołaniu nie podlegają oni żadnej presji ani nie otrzymują zaleceń dotyczących wykonywania swoich obowiązków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności - gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania – od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może jednak i przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć dalsze postępowanie. Zgodne wnioski stron postępowania sądowoadministracyjnego o jego podjęcie zasługują na uwzględnienie na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 in fine P.p.s.a. Istotę pytań prejudycjalnych zadanych w sprawie zawisłej przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej pod sygnaturą C-521/21, w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie której zawieszono niniejsze postępowanie sądowoadministracyjnye, stanowi wątpliwość, czy sądem ustanowionym na podstawie ustawy w rozumieniu prawa Unii Europejskiej jest sąd, w którego składzie zasiada osoba powołana na stanowisko sędziego w procedurze, w której wyboru osoby wskazanej do nominacji dokonał organ wybrany sprzecznie z polskimi przepisami konstytucyjnymi i ustrojowymi, który nie jest niezawisły i nie zasiadają w nim przedstawiciele środowiska sędziowskiego powołani w jego skład niezależnie od władzy wykonawczej i ustawodawczej. Jakkolwiek w sprawie tej wyrok jeszcze nie zapadł, niemniej dnia 29 kwietnia 2025 r. Rzecznik Generalny TSUE wydał opinię, że sam udział w procesie nominacyjnym sędziego organu nie dającego gwarancji niezawisłości nie uzasadnia konieczności wyłączenia tego sędziego od rozpoznania sprawy. Niezależnie od tego, że ewentualne odmienne stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na mocy art. 272 § 2a P.p.s.a. będzie upoważniało stronę postępowania sądowoadministracyjnego do zgłaszania żądania wznowienia tego postępowania, zgodnie wyrażone przez strony postępowania zawieszonego bez ich woli stanowisko co do celowości i niezbędności jego podjęcia zarówno ze względu na ich własny interes (usunięcie stanu niepewności prawnej), jak i interes ogólny (efektywność wymiaru sprawiedliwości), przemawia za zastosowaniem w sprawie art. 128 § 1 pkt 4 in fine P.p.s.a., uprawniającego – stosownie do okoliczności - do podjęcia postępowania zawieszonego w oczekiwaniu na wynik innego postępowania jeszcze przed uprawomocnieniem się orzeczenia kończącego to postępowanie. Miarodajna wypowiedź organu wspomagającego Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jakim jest Rzecznik Generalny, jakkolwiek nie mająca powagi orzeczenia, określa jednak stanowisko prawne zazwyczaj znajdujące potwierdzenie w ostatecznym orzeczeniu Trybunału i ze względu na jej treść wyklucza jako przesłankę nieważności samo uczestniczenie w składzie sądu sędziego powołanego na urząd z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w kształcie ustrojowym wynikającym z ustawy z 2018 r. Stanowi więc istotną okoliczność, wskazującą na niecelowość utrzymywania stanu zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na wątpliwość co do prawidłowości składu orzekającego w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uzasadniającą podjęcie zawieszonego postępowania jeszcze przed zakończeniem postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Drugą taką okoliczność stanowią zgodne wnioski stron zawieszonego postępowania. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 in fine P.p.s.a. podjął zawieszone postępowanie.