II GZ 289/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na zarządzenie sędziego WSA z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2389/21 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 lipca 2021 r. nr DZP-II.603.21.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 19 stycznia 2023 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2389/21) Sędzia WSA T. S. wezwał R. P. (dalej zwanego "skarżącym") do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 5 lipca 2021 r. (nr DZP-II.603.21.2021) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy dopuszczenie do egzaminu adwokackiego. Sędzia wskazał, że kwotę tę należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "ppsa") oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021, poz. 535; dalej zwanego "rozporządzeniem RM z 16 grudnia 2003 r."). Skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości. Stwierdził, że żądany wpis jest nielegalny i wygórowany. Skarżący wniósł też o zwolnienie go z opłat i kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Z art. 230 § 1 i 2 ppsa wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 – 3, art. 239 § 2 i art. 240 ppsa), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 ppsa). W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności zwalniających skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. W szczególności w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia skarżący nie miał przyznanego prawa pomocy, które obejmowałoby zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważyć też należy, że w zażaleniu skarżący zawarł wprawdzie również wniosek o przyznanie mu prawa pomocy m.in. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jednak w tej sprawie WSA już rozpoznawał wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy i odmawiał mu przyznania tegoż prawa, m.in. w związku z niewykonaniem przez skarżącego wezwania do przedstawienia określonych dokumentów odnoszących się do jego sytuacji majątkowej. W takiej sytuacji złożenie kolejnego w tej sprawie, nadzwyczaj lakonicznego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymywało rozpoznania zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju działania strony – polegające na składaniu w tej samej sprawie kilku kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, zawierających taką samą lub bardzo zbliżoną argumentację – stanowią przykład nadużycia prawa do sądu i jako takie nie zasługują na ochronę (zob. postanowienie NSA z 21 października 2016 r. o sygn. akt I GZ 555/16; treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie ze wskazanym w zaskarżonym zarządzeniu art. 220 § 1 ppsa, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przewodniczący prawidłowo zatem wezwał skarżącego do uiszczenia w terminie siedmiu dni wpisu sądowego od złożonej skargi, pod rygorem odrzucenia tejże skargi. Wspomniany rygor wynika z kolei z art. 220 § 3 ppsa. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy dopuszczenie skarżącego do egzaminu adwokackiego. W związku z tym od skargi należało pobrać wpis stały, skoro zgodnie z art. 231 ppsa tego rodzaju wpis pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia nie są należności pieniężne. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 4 RM z 16 grudnia 2003 r. od skargi na wymienioną decyzję pobierany jest wpis w kwocie 200 zł. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie. PG