II GZ 89/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 370/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 lipca 2024 r. nr 0201-IOA.4246.19.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 370/24, odmówił T. Sp. z o.o. w L. (dalej: skarżąca, spółka) wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 lipca 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Sąd I instancji wskazał, że w skardze na powołaną decyzję spółka zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania podnosząc niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody, spowodowania niemożliwych do odwrócenia skutków oraz negatywnych skutków społecznych ze wzglądu na konieczność zwolnienia znacznej liczby pracowników. Spółka wskazała na stale rosnące koszty prowadzonej działalności, które z uwagi na swój rozmiar oraz gwałtowną i niedającą się przewidzieć tendencję wzrostową bezpośrednio wpływają na sytuację finansową podmiotu. Podniosła również, że nie dysponuje środkami, które mogłaby wycofać z działalności i przeznaczyć na uregulowanie kar oraz że natychmiastowe wykonanie decyzji zagraża utratą płynności finansowej, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia działalności i w konsekwencji doprowadzi do upadłości spółki. Spółka zostanie zmuszona początkowo do ograniczenia zatrudnienia, a następnie do zwolnienia wszystkich pracowników. Skarżąca dołączyła dokumenty dotyczące uiszczania podatków, składek ZUS, listy płac, bilans za 2022 r. i 2023 r., rachunek zysków i strat, a także zestawienie kosztów za 2022 r. i 2023 r. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że załączone przez spółkę dokumenty w istocie potwierdzają wysokość ponoszonych przez spółkę kosztów w zakresie prowadzonej działalności, jednak nie zawierają informacji wskazujących na uzyskane w tym okresie przez spółkę dochody. Takie wybiórcze przedstawienie dokumentacji nie pozwala, zdaniem Sądu, na dokonanie oceny realnych możliwości finansowych spółki w kontekście konieczności zapłaty kary nałożonej zaskarżoną decyzją. Wskazano również, że z treści wniosku wynika, iż spółka mimo dużych problemów finansowych na bieżąco realizuje wszelkie zobowiązania podatkowe, z tytułu wynagrodzeń czy składek ZUS, nie posiada zaległości podatkowych oraz zobowiązań. W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, że kondycja finansowa spółki nie jest na tyle poważna, aby zapłata nałożonej zaskarżoną decyzją kary pieniężnej w wysokości 400 000 zł spowodowała utratę płynności finansowej spółki. Wartość ta jest bowiem porównywalna do wysokości składek i podatków płaconych przez spółkę za jeden miesiąc. Spółka wniosła zażalenie od powyższego postanowienia Sądu I instancji, żądając jego zmiany poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, mimo że w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki, by zastosować względem skarżącej dobrodziejstwo wstrzymania wykonalności decyzji, o co skarżąca wystąpiła w skardze. Nadto, zdaniem spółki, wbrew ocenie Sądu I instancji, wykazała ona dokumentami swoją aktualną (na datę skargi) sytuację finansową, uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, zatem twierdzenia o braku wymaganego uzasadnienia tego żądania nie mogą zyskać aprobaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd, przed którym toczy się postępowanie, jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia kolejnego wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, są to: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5, s. 18 i n.). Użycie w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody, Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10). W orzecznictwie podkreśla się obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej. Wykazanie czy w danej sprawie zachodzą przewidziane ustawą przesłanki wstrzymania wykonania spoczywa na wnioskodawcy, który powinien uprawdopodobnić, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11). Problem prawny podobny jak w rozpoznawanej sprawie został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. postanowieniami z dnia: 29 listopada 2023 r. sygn. akt II GZ 441/23, 16 maja 2023 r., sygn. akt II GZ 138/23; 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GZ 94/23; 7 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 6/23 oraz 5 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 41/24. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela przyjęty w nich pogląd i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji, oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Na podstawie przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego nie można było w sposób bezpośredni wywnioskować, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu, dalszej działalności lub płynności finansowej, w szczególności z powodu braku informacji i potwierdzających je dokumentów wskazujących na uzyskane przez skarżącą dochody. Powyższej oceny nie zmienia treść zarzutów podniesionych w zażaleniu i ich uzasadnienie. Bezzasadny jest zarzut, że Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawia takich dokumentów, z których wynikałoby, że zapłata nałożonej zaskarżoną decyzją kary, mogła spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Do wniosku załączono liczne dokumenty (zestawienie kosztów, liczne potwierdzenia uiszczenia zobowiązań publicznoprawnych, zestawienia zbiorczej listy płac, bilans). Z dokumentów tych wynikają wprawdzie liczne obciążenia skarżącej należnościami publicznoprawnymi czy wobec pracowników, brak jest jednak dokumentów dotyczących przychodów oraz dochodów skarżącej, które umożliwiłyby dokonanie rzetelnej oceny sytuacji finansowej skarżącej, a następnie oceny, czy zachodzą przesłanki do zastosowania przez Sąd art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedłożone dokumenty są zatem niewystarczające do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, spółka nie wykazała bowiem we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Te okoliczności powinny być skonkretyzowane w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (zob. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019; komentarz do art. 61; także m.in. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 734/20 i wskazane tam orzeczenia), jednakże w niniejszej sprawie to nie nastąpiło. W orzecznictwie podkreśla się, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć o wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20). Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (T. Lewandowski, Glosa do postanowienia NSA z dnia 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13, LEX nr 1410667; także np. postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 781/20). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest bowiem wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził analizę przedstawionych przez skarżącą dokumentów, dokładnie je badając i na ich podstawie wypracowując stanowisko w sprawie, co zostało poprawnie uzasadnione. Na podstawie przedłożonych przez spółkę dokumentów Sąd pierwszej I instancji słusznie uznał, że spółka nie spełniła obowiązku wynikającego z art. 61 § 3 p.p.s.a. polegającego na udokumentowaniu aktualnej i kompleksowej sytuacji finansowej, umożliwiającej ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pod kątem możliwości spełnienia jednego lub obu warunków określonych w tym przepisie, co jest warunkiem koniecznym do jego zastosowania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że skarżąca nie wykazała, że ziściły się przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Wobec powyższego nie było podstaw do wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.