II OSK 148/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 973/24 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 lutego 2024 r. nr DL.WIPO.4100.1682.2023/RM w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz J. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 września 2024 r., IV SA/Wa 973/24 w wyniku rozpoznania skargi J. M. uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 19 lutego 2024 r., nr DL.WIPO.4100.1682.2023/RM oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 7 lipca 2023 r., nr WSC-V.6152.3403.2023, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 195 ust. 1 pkt 3 oraz art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.), dalej: u.c., w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 547) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., a także art. 17 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustaw w celu zlikwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 803), odmówił skarżącemu, obywatelowi Stanów Zjednoczonych udzielenia zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. SUdSC złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a. w postaci błędnej jego wykładni polegającej na przyjęciu, że stwierdzenie zaistnienia którejkolwiek przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny oraz utożsamieniu każdej z podstaw wznowienia postępowania administracyjnego z naruszeniem prawa, podczas gdy nie wszystkie podstawy wznowienia postępowania administracyjnego związane są z naruszeniem prawa, a w konsekwencji stwierdzenie niektórych z nich, w tym tej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie daje podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny, która to błędna wykładnia doprowadziła Sąd I instancji do błędnego przekonania, iż wyjście na jaw wraz ze złożeniem w imieniu skarżącego skargi na decyzję SUdSC nowych dowodów, nieznanych w dacie wydawania tej decyzji organowi odwoławczemu, w szczególności w postaci wypisu z ksiąg urodzeń dotyczącego babci skarżącego i kopii spisu ludności stanu N. z roku 1920 należy utożsamić z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi na decyzję SUdSC i jej oddalenie, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionej podstawie. Zarzut wniesionej przez skarżący organ skargi kasacyjnej został ograniczony wyłącznie do przypisania Sądowi I instancji naruszenia prawa wynikającego z oparcia się w toku kontroli zaskarżonej decyzji na błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a., która skutkowała nieuprawnionym podważeniem legalności objętego skargą rozstrzygnięcia odmawiającego skarżącemu udzielenia zezwolenia na pobyt stały, niemniej Naczelny Sąd Administracyjny oceny tejże nie podziela, przyjmując, że Sąd nadał wskazanej regulacji prawnej prawidłowe znaczenie normatywne. Argumentacja skargi kasacyjnej trafnie ujawnia, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym kwestia rozumienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zakresie możliwości utożsamiania każdej podstawy wznowienia postępowania administracyjnego z "naruszeniem prawa" nie jest ujmowana w sposób jednolity. Pojęciu temu nadawane jest znaczenie, które wadliwość decyzji (postanowienia) wiąże z konsekwencjami wynikającymi z błędnego działania (lub zaniechania) organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 3 listopada 2022 r., II OSK 3229/19; wyrok NSA z 28 czerwca 2018 r., II OSK 3284/17; wyrok NSA z 5 maja 2017 r., II OSK 1714/16; wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., II OSK 1547/13; wyrok NSA z 9 lipca 2010 r., II OSK 1197/09). Jest ono również rozumiane przez sądy odmiennie, zobiektywizowane postrzeganie naruszenia prawa umożliwia bowiem jego stwierdzenie również w każdym przypadku, gdy ma miejsce wadliwość konkretyzacji praw i obowiązków adresata decyzji (postanowienia), co czyni nieistotnym przyczynienie się organu do powstania wady uznawanej przez ustawodawcę za podstawę wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 9 maja 2024 r., II OSK 1628/21; wyrok NSA z 6 lipca 2023 r., II OSK 304/21; wyrok NSA z 7 grudnia 2021 r., II OSK 566/21; wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., II OSK 2067/20; wyrok NSA z 25 lutego 2020 r., II OSK 145/20; wyrok NSA z 19 września 2019 r., II OSK 1963/19; wyrok NSA z 5 grudnia 2017 r., II OSK 603/17). Ta niejednolitość zapatrywań ma miejsce również w piśmiennictwie, w którym omawiana problematyka pozostaje sporna (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz, Warszawa 2025, komentarz do art. 145, Nb 13; A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, komentarz do art. 145, uwaga 8; J. Chmielewski, Glosa do wyroku WSA w Opolu z dnia 13 kwietnia 2023 r., II SA/Op 552/21, OSP 2024, nr 5, s. 149 i n.; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 841; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 341-342; T. Kiełkowski, Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, PPP 2008, nr 4, s. 59 i n.; J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000, nr 1, s. 50 i n.). Istotą zastrzeżeń zgłoszonych w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem jest sprzeciwienie się przez skarżący kasacyjnie organ dopuszczalności uchylenia przez sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. decyzji objętej skargą ze względu na stwierdzenie przez sąd wystąpienia w sprawie przyczyny wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną tego poglądu organu nie uznaje jednakże za uprawniony, albowiem sytuacja, do której odwołuje się powołany przepis k.p.a., wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, może stanowić przypadek równoważny stwierdzeniu naruszenia prawa. Uprawnienia orzecznicze sądu administracyjnego przewidziane w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. stanowią podstawę do zastosowania przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., a w dalszej kolejności umożliwiają sądowi, gdy uzna on to za konieczne, uchylenie zaskarżonego aktu z powołaniem się przesłankę wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest przekonujących powodów, które nakazywałyby nadać ww. przepisowi odmienne rozumienie, tj. skutkujące nałożeniem na sąd obowiązku oddalenia skargi wniesionej przez stronę, pomimo stwierdzenia, że przeprowadzony w postępowaniu sądowym dowód z dokumentu, który był nieznany organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji, ma wpływ na wnioski, jakie powinno się wyprowadzić ze zgromadzonego materiału dowodowego, ponieważ czyni on ustalenia przyjęte w sprawie niepełnymi (naruszającymi obowiązujący porządek prawny). Niemożność zakwestionowania wyniku wykładni przyjętej przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie uniemożliwia z argumentacją skargi kasacyjnej akcentującą nieistnienie względów pozwalających przypisać SUdSC błąd w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego podczas wydawania zaskarżonej decyzji odmawiającej skarżącemu udzielenia zezwolenia na pobyt stały wiązanie podstawy nakazującej uwzględnienie skargi kasacyjnej. W jej treści organ podstawami kasacyjnymi nie objął prawidłowości dopuszczenia i przeprowadzenia przez Sąd I instancji dowodu z dokumentów wymienionych w pismach procesowych z 13 czerwca 2024 r. i 9 lipca 2024 r., a także nie sprzeciwił się ocenie wskazującej na ich istotność dla kwestii, których potrzeba rozważenia jest wynikiem żądania zgłoszonego przez skarżącego we wniosku z 15 maja 2023 r. w świetle faktów mających potwierdzać polskie pochodzenie skarżącego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.