II OSK 1556/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia NSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Bd 1335/23 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 22 września 2023 r. nr WSOC.I.621.1.45.2023.ASz w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od A.S. na rzecz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 3 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Bd 1335/2023, oddalił skargę A.S. (dalej skarżący) na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 22 września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z 31 lipca 2023 r. o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B. Sąd Wojewódzki w całości podzielił argumenty, twierdzenia i wnioski organu administracji publicznej. Uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w całości odpowiada prawu, a poniesione w skardze zarzuty nie znajdują uzasadnienia. WSA przyjął, że w sprawie ziściły się przesłanki wymeldowania określone w art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2024 r. poz. 736, dalej uel), czyli doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Podkreślono, że opuszczenie lokalu przez skarżącego nastąpiło w wyniku wykonania postanowienia prokuratorskiego, co w świetle orzecznictwa traktuje się na równi z dobrowolnością. Sąd uznał również, że deklaracja woli powrotu do lokalu nie niweluje przesłanki dobrowolności, gdy opuszczenie jest wynikiem rozstrzygnięć władczych organów. 2. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 w zw. z art. 25 uel przez błędną wykładnię tych przepisów, która doprowadziła do nieuzasadnionego uznania, że skarżący dobrowolnie, bez przymusu opuścił miejsce stałego pobytu. Skarżący argumentował, że opuszczenie przez niego lokalu było wymuszone na skutek prokuratorskiego nakazu opuszczenia lokalu oraz zakazu zbliżania się do żony, nie zaś dobrowolne. Dodatkowo powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w B. z [...] marca 2024 r. sygn. akt [...] uniewinniający go od zarzutów znęcania się nad żoną i uchylający środek zapobiegawczy, co jego zdaniem ma świadczyć o tym, że pierwotne pomówienia były "kłamliwe", a przyjęty stan rzeczy "niepewny i hipotetyczny". W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Kujawsko-Pomorski wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. 4.2. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej Ppsa), ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. 4.3. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. 4.4. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, że dokonana przez Sąd Wojewódzki wykładnia art. 35 uel jest prawidłowa. Przesłankę wymeldowania z pobytu stałego stanowi trwałość opuszczenia lokalu oraz jego dobrowolność. Jak prawidłowo podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przez trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu należy rozumieć przebywanie poza tym miejscem z równoczesnym zerwaniem związków z nim. Okoliczności faktyczne zaistniałe w sprawie, takie jak usunięcie rzeczy skarżącego z przedmiotowego lokalu, odebranie mu dostępu do lokalu (odebranie kluczy/wymiana zamków) oraz ponoszenie kosztów związanych z zamieszkaniem w innym miejscu, jednoznacznie potwierdzają trwałość opuszczenia. 4.5. Niewątpliwie kluczowe dla sprawy jest rozumienie przesłanki "dobrowolności opuszczenia lokalu". W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek innych okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana. Obejmuje to w szczególności przypadki wynikające z wykonania wiążących decyzji organów władzy publicznej, takie jak nakaz opuszczenia lokalu czy zakaz zbliżania się do członków rodziny. W niniejszej sprawie z taką sytuacją mamy do czynienia, ponieważ opuszczenie lokalu przez skarżącego nastąpiło 28 sierpnia 2022 r. w związku z wykonaniem postanowienia Prokuratora Rejonowego w B. o zastosowaniu środków zapobiegawczych w postaci nakazu opuszczenia lokalu i zakazu zbliżania się do żony, która w ww. lokalu zamieszkuje. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 2022 r. Argumentacja skarżącego dotycząca późniejszego wyroku uniewinniającego Sądu Rejonowego w B. z [...] marca 2024 r. i uchylenia środków zapobiegawczych nie ma wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji o wymeldowaniu. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w świetle okoliczności faktycznych i prawnych zaistniałych w dacie jej wydania. Wyrok Sądu Rejonowego, na który powołuje się skarżący, zapadł po wydaniu decyzji o wymeldowaniu przez Prezydenta Miasta B. (31 lipca 2023 r.) i Wojewodę (22 września 2023 r.). Zatem nie działa on ex tunc (z mocą wsteczną) i nie zmienia faktu, że w dacie wydania zaskarżonych decyzji przesłanki wymeldowania były spełnione w rozumieniu art. 35 uel. Akceptacja odmiennego stanowiska prowadziłaby do utrzymywania rozbieżności między rzeczywistym stanem faktycznym a stanem ujawnionym w ewidencji ludności. 4.5. Sąd Wojewódzki słusznie również zauważył, że samo deklarowanie woli powrotu do lokalu nie znosi przesłanki "dobrowolności" opuszczenia lokalu, jeżeli jest ono wynikiem wykonania rozstrzygnięć właściwych organów, zwłaszcza, gdy skarżący nie podjął skutecznych kroków prawnych zmierzających do odzyskania posiadania lokalu. Chodzi tu o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania wiążących decyzji organów władzy publicznej. Powyższy pogląd ma charakter ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA z: 14 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 700/23; 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1862/21; 12 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1772/22; 16 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 387/22; wyro 17 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 1878/21; 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 36/20; 18 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2025/17; 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 360/17; 1 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 2054/17). Kwestia uprawnień skarżącego do korzystania z mieszkania na podstawie art. 28¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie ma charakteru prawnorzeczowego i nie stanowi tytułu prawnego do nieruchomości w kontekście obowiązku meldunkowego, który służy celom ewidencyjnym. 4.6. Mając powyższe na uwadze, zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej należało uznać za niezasadne. 4.7. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 Ppsa.