II OSK 2233/25

Dnia 15 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. J. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1075/24 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2024 r. nr WOP.7721.139.2024.JS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić wniosek.

Wyrokiem z dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1075/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. J. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr WOP.7721.139.2024.JS, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku z 21 maja 2024 r., nr PINB.7141.131.2018.TWS-39, o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego trwale związanego z gruntem wraz z zadaszonym tarasem okolonym murkiem oporowym na terenie posesji przy ul. [...] w G. (działka nr [...], obręb [...]), bez dokonania stosownego zgłoszenia, tj. z naruszeniem art. 28 Prawa budowlanego. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniósł skarżący J. J., zawierając w niej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący argumentuje, że realizacja zobowiązań określonym w decyzji rozbiórkowej oznaczać będzie dla niego istotne dolegliwości i doprowadzi do znacznego obciążenia w sferze majątkowej. Skarżący przeznaczył na budowę obiektu znaczne środki. Ewentualna rozbiórka wiąże się także z koniecznością poniesienia bardzo dużych kosztów. Egzekucja nałożonych na skarżącego obowiązków godzić będzie w sposób rażący w jego interes prawny oraz faktyczny. Zakładając, iż skarżący zrealizuje obowiązki wytyczone w przedmiotowej decyzji, z uwagi na potrzeby z jakimi się zmaga, o których wspomniano niejednokrotnie w toku postępowania, będzie zmuszony do ponownego posadowienia wiaty na nieruchomości (niezależnie od rozstrzygnięcia). Uwzględniając przy tym znaczny wzrost kosztów materiałów budowlanych w trakcie ostatnich lat, wartość szkody jaką poniósłby, a której naprawienia dochodziłby w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia (i przy założeniu przeprowadzenia rozbiórki), byłaby w istocie nie do oszacowania. Wstrzymanie wykonania decyzji jest w przedmiotowej sprawie konieczne i celowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z art. 193 tej ustawy (por. uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07). W związku z treścią art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) w okolicznościach tej sprawy ww. uchwała pozostaje aktualna, ponieważ nie zaistniały w tej sprawie skutki prawne, o jakich mowa w art. 61 § 6 p.p.s.a. (dotychczas nie doszło do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – postanowieniem z 9 października 2024 r., znak: WOP.7724.142.2024.JS, Pomorski WINB odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; oraz postanowieniem z 23 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1075/24, WSA w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Nie jest więc rolą sądu administracyjnego na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że strona skarżąca nie przedstawiła takiego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie decyzji o nakazie rozbiórki, z którego wynikałaby możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tej zaś oceny nie niweczy argumentacja wniosku odwołująca się do skutków wynikających z samego charakteru decyzji o nakazie rozbiórki i skutków finansowych, a także konsekwencji wynikających z wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Po pierwsze, jeżeli strona skarżąca powołuje się na skutki finansowe to tego rodzaju argumentacja wymaga także przedstawienia sytuacji finansowej podmiotu wnioskującego. Nie jest więc możliwe bez wskazania stosownych konkretów dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje w ogóle "znaczną" szkodę lub wywoła nieodwracalne skutki. Poza tym z reguły skutki finansowe nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ w związku z wykonaniem wadliwych decyzji administracyjnych przysługuje roszczenie odszkodowawcze. Po drugie, wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie można upatrywać w samym charakterze decyzji o nakazie rozbiórki, albowiem finalny efekt w postaci rozbiórki nie ma przesądzającego znaczenia dla oceny z punktu widzenia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia fakt, że proces budowlany jest działalnością, która z zasady może łączyć się z możliwością wystąpienia okoliczności i skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tym bardziej jeżeli mamy do czynienia z nakazem rozbiórki (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2014 r., II OZ 232/14; z 17 września 2013 r., II OZ 746/13; z 8 lutego 2013 r., II OZ 70/13). W innym wypadku niezależnie od przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. możliwe byłoby wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej w każdej sprawie jeżeli tylko strona skarżąca złożyłaby do sądu administracyjnego wniosek w tym przedmiocie (por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2018 r., II OZ 24/18). Dlatego niezależnie od przedmiotu sprawy zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagane jest wykazanie istnienia dwóch przesłanek, tj. trudnych do odwrócenia skutków lub powstania znacznej szkody. Co prawda, orzeczenie rozbiórki zawsze łączy się z poniesieniem określonych kosztów jej dokonania. Wobec tego, faktu poniesienia kosztów rozbiórki nie należy rozpatrywać w kategoriach znacznej szkody skoro koszt jest związany z istotą tej decyzji. Charakter znacznej szkody ma taka szkoda, która niesie ze sobą skutki odmienne od tych, które decyzja z reguły wywołuje. Poniesienie kosztów rozbiórki budynku należy zaliczyć do normalnych skutków takiej decyzji (por. postanowienia NSA: z 4 marca 2020 r., II OZ 218/20; z 22 maja 2020 r., II OSK 1422/19; z 9 czerwca 2021 r., II OZ 364/21). W takiej sytuacji trudno zatem z automatu uznać, że w stosunku do takiego podmiotu nakaz rozbiórki spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Dlatego choć we wniosku wskazano na skutki finansowe nakazu rozbiórki, jednak bez wykazania jakie konkretnie koszty finansowe wywoła wykonanie decyzji tak aby w ogóle można było mówić o nieodwracalnych skutkach lub znacznej szkodzie. Samo wskazanie, że będą to znaczne środki bądź duże koszty nie wskazuje na zaistnienie "znacznej szkody". Po trzecie, bez znaczenia dla powyższej oceny jest wskazywana we wniosku okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sama okoliczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego prowadzenie nie oznacza, że zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. warunkujące wstrzymanie decyzji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje możliwość wstrzymania czynności egzekucyjnych, jak i postępowania egzekucyjnego, co może być przedmiotem ochrony tymczasowej, ale w innym postępowaniu – egzekucyjnym. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2014 r., II FZ 1741/14). Po czwarte, z perspektywy przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mają znaczenia wskazywane potrzeby strony skarżącej dotyczące konieczności ponownego posadowienia wiaty/budynku gospodarczego. W okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący nie uzasadnili zatem, że wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej jest uzasadnione, a brak wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w okolicznościach tej sprawy, przy uwzględnieniu jej przedmiotu, tj. rozbiórki obiektu budowlanego, jest decydujący dla odmowy wstrzymania ww. decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.