Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 2509/22

Wyrok NSA z 13 maja 2025 r., II OSK 2509/22 – pozwolenie na budowę

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
13 maja 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej X w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1289/21 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej X w [...] na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 14 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1289/21, oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] w [...] nieruchomości przy ul. [...] [...] na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta Tychy decyzją z dnia 12 kwietnia 2022 r. na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej: P.b.) oraz na podstawie art. 104 k.p.a., zatwierdził projekt budowlany i udzielił X Spółka Jawna z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę dla inwestycji p.n.: "budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem oraz infrastrukturą techniczną na parcelach nr: [...], [...], [...], [...] położonych w [...] przy ul. [...] i [...]". Jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji, realizując obowiązki organu administracji architektoniczno - budowlanej w myśl art. 35 P.b. organ pierwszej instancji zbadał zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ustalił, że projektowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Tychy zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta[...] z dnia 26 września 2019 r. r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w rejonie ulic: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]w [...], (Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia [...].2019 r., poz. [...], dalej: m.p.z.p.). Prezydent stwierdził, że podjęcie uchwały przez Wspólnotę Mieszkaniową nr [...] nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...] w sprawie wysokości projektowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, o której mowa w piśmie Miejskiego Zarządu [...] w [...] z dnia 8 marca 2021 r., bliżej opisanego powyżej, nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ kwestie dopuszczalnej wysokości budynków normują zapisy ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego będącego aktem prawa miejscowego. Ponadto Prezydent podniósł, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w § 10 pkt 9 dopuszcza lokalizację budynków w odległości 1,5 m lub bezpośrednio przy granicy działki budowlanej. Planowany budynek mieszkalny wielorodzinny usytuowany będzie od strony południowej przy granicy działki budowlanej, a zatem zgodnie z powołanym powyżej zapisem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pomiędzy istniejącym budynkiem mieszalnym wielorodzinnym położonym na działce nr [...], a budynkiem projektowanym będzie istniała dylatacja i projektowany budynek będzie stanowić niezależny konstrukcyjnie obiekt budowlany, co ustalono na podstawie projektu architektoniczno-budowalnego. Z uwagi na powyższe uregulowania planu miejscowego podnoszone przez Wspólnotę Mieszkaniową nr [...] nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...] Prezydent uznał, że zarzuty odnośnie usytuowania projektowanego na działkach sąsiednich budynku mieszkalnego wielorodzinnego nie znajdują żadnego uzasadnienia. Wskazał, że obowiązujące przepisy prawa nie wymagają zgody właścicieli sąsiednich działek na usytuowanie planowanego budynku przy granicy działki budowlanej. Stąd też brak takiej zgody ze strony Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...] nie ma znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Prezydenta inwestycja spełnia również wymogi wynikające z ustawy Prawo budowlane i przepisów szczegółowych z nią związanych w tym w zakresie wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, projektu budowlanego, oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz możliwości podłączenia projektowanego obiektu budowlanego do istniejącej sieci ciepłowniczej złożone na podstawie art. 33 ust. 2 pkt 10 Prawa budowlane P.b. Wojewoda Śląski decyzją z dnia 13 sierpnia 2021 r. znak sprawy: [...], utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że po sprawdzeniu przedłożonego projektu budowlanego wg wynikających z art. 35 ust. 1 P.b. zasad, stwierdził, że projekt ten jest zgodny z ustaleniami m.p.z.p. Zaprojektowana inwestycja odpowiada przeznaczeniu terenu ustalonemu w planie, a jej usytuowanie i gabaryty są zgodne z parametrami określonymi w tym planie. Inwestycja nie należy do przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Projekt zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Ponadto stwierdził, że przedstawiony przez stronę projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Projekt sporządzony został zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, co - stosownie do wymogu art. 20 ust. 4 P.b. - potwierdzają oświadczenia złożone przez projektantów posiadających wymagane prawem uprawnienia w odpowiednich specjalnościach i legitymujących się aktualnym na dzień sporządzenia projektu zaświadczeniem, o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Projekt budowlany spełnia również wymogi przepisów, o których mowa w art. 34 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 35 ust. 1 P.b., a inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tym stanie rzeczy, stosownie do art. 35 ust. 4 P.b., organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W odniesieniu do zarzutu odwołania, polegającego na sprzeciwie wobec usytuowania projektowanego budynku bezpośrednio w granicy z działką skarżących (jako dostawionego ścianą przydylatacyjną do północnej ściany szczytowej pierwotnego, wielorodzinnego, sześciokondygnacyjnego budynku mieszkalnego z adresem ul. [...]) Wojewoda stwierdził, że zarzut taki nie zasługuje na uwzględnienie. Brak zgody właścicieli nieruchomości sąsiedniej na lokalizację budynku w granicy nieruchomości nie stanowi podstawy do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę, tym bardziej w sytuacji gdy strona skarżąca, poza wyrażeniem swojego niezadowolenia z projektowanej lokalizacji budynku inwestora - nie wskazała na jakiekolwiek naruszenie tą inwestycją przepisów prawa materialnego. Wojewoda wskazał, że podstawowe zasady dotyczące sytuowania budynków na działce budowlanej określone zostały w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm., dale: r.s.w.t.). Zgodnie z tym przepisem: "Jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271 - 213 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: 4m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy: 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy." Przepisy r.s.w.t. dopuszczają jednak w pewnych określonych przypadkach odstępstwa od opisanych wyżej reguł ogólnych. W przedmiotowej sprawie - w związku z obowiązywaniem na terenie inwestycji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - zastosowanie może mieć przepis § 12 ust. 2 r.s.w.t., zgodnie z którym: "Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. " Wojewoda wskazał, że obowiązujący m.p.z.p. w § 10 pkt 9 dopuszcza lokalizację budynków w odległości 1,5 m lub bezpośrednio przy granicy działki budowlanej. W rozpatrywanym przypadku usytuowanie projektowanego budynku w granicy działki znajduje uzasadnienie ze względu na istniejące zainwestowanie terenu oraz położenie działki inwestycyjnej w strefie śródmiejskiej. Jak wynika z przedstawionego projektu - sytuowana w granicy działek ściana projektowanego budynku - zaprojektowana została jako ściana pełna (bez okien i drzwi) z materiałów niepalnych, a projektanci - zgodnie z regulacją przewidzianą w art. 20 ust. 4 P.b. - oświadczyli, że projekt budowlany sporządzony został zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Projekt został zaopiniowany pozytywnie przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. W ocenie Wojewody powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że usytuowanie projektowanej inwestycji dopuszczalne jest w ramach regulacji zawartej w § 12 ust. 2 r.s.w.t. Zdaniem Wojewody prawidłowe posadowienie tak sytuowanego obiektu wymaga odpowiedniego zaprojektowania jak i wykonania, co należy do obowiązków projektanta oraz kierownika budowy (art. 20-23 P.b.). Kwestie te nie podlegają sprawdzeniu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Wojewoda wskazał także, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie ma charakteru uznaniowego. W razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 ww. ustawy, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Pozwolenie na budowę zwłaszcza na obszarach zurbanizowanych, w wielu wypadkach musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony jak ma to miejsce w przypadku przedmiotowej sprawy, właścicieli działki sąsiedniej. W ocenie Wojewody okoliczność, iż po zrealizowaniu przedmiotowej inwestycji mogą powstać dla skarżącej określone uciążliwości i utrudnienia w porównaniu z dotychczasowymi warunkami korzystania z nieruchomości - nie podważa legalności decyzji o pozwoleniu na budowę. Z reguły każda inwestycja prowadzona w granicy działki powoduje uciążliwości i utrudnienia dla sąsiedztwa, co nie oznacza, że wydanie pozwolenia na budowę narusza prawo. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty skarżącej nie potwierdziły się, a planowana inwestycja zgodna jest z obowiązującymi przepisami. Skargą Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 P.b.; art. 35 ust. 1 P.b.; art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz.710 ze.zm., dalej: u.o.z.); art. 7, 9, 10, 11 i 77 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Działając w imieniu uczestnika postępowania (X Spółka jawna), profesjonalny pełnomocnik wniósł o oddalenie skargi i przedstawił argumenty uzasadniające takie stanowisko. Uczestnicy postępowania tj. Wspólnota Mieszkaniowa nr [...] w [...], [...], ul. [...], Wspólnota Mieszkaniowa nr [...]w [...], [...], ul. [...], Wspólnota Mieszkaniowa nr [...]w [...], [...], ul. [...]wnieśli o uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie była zasadna i jako taka podlegała oddaleniu. Sąd wyjaśnił, że inwestor przedłożył wymagane dokumenty w tym oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością tj. działkami nr: [...], [...], [...]położonymi w obrębie ew. [...], gm. [...]. Dokonana przez organy architektoniczno-budowlane analiza wykazała też, że przedmiotowa inwestycja budowy budynku wielorodzinnego jest zgodna z ustaleniami m.p.z.p. Miasta [...]. Odnosząc się do zarzutu skarżącej naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 P.b. przy wydaniu przedmiotowej decyzji Sąd orzekający w sprawie uznał go za bezzasadny. Wskazał, że samo usytuowanie budynku przy granicy działki nie narusza interesów osób trzecich, w szczególności gdy budynki stykają się ścianami szczytowymi, a inwestycja realizowana jest w zabudowie śródmiejskiej. Konieczności remontu budynku, w tym jego ściany szczytowej nie stanowi wystarczającego w ocenie Sądu uznania, że inwestor powinien zlokalizować inwestycje w innym miejscu na działce, czy w innej odległości od budynku należącego do skarżącej. Skarżąca nie wykazała tym samym naruszenia prawa materialnego przez inwestora i nie wykazała tym rzeczywistego naruszenia jej interesów. Stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 643/05, zgodnie z którym: "O naruszeniu interesu osób trzecich można mówić jedynie wtedy, gdy zostały naruszone w tym względzie konkretne przepisy". Zdaniem Sądu również twierdzenie skarżącej, zgodnie z którym budowa budynku, w oparciu o wydane pozwolenie na budowę, zakłóci korzystanie z jego nieruchomości ponad przeciętna miarę, co skarżąca wiąże ze złym stanem technicznym budynku i możliwym dalszym postępem wad ściany szczytowej, również nie zasługuje na akceptację. Sięgając do materiału dowodowego sprawy Sąd zauważył, że w ekspertyzie powołanej przez skarżącą sporządzonej przez mgr inż. J. K. zostało zawarte stwierdzenie, że: "Wzniesienie zaprojektowanego budynku w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego budynku mieszkalnego (ul. [...]), nie spowoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowania i użytkowania budynku (ul. [...]), oraz obniżenia jego przydatności do użytkowania". W ocenie Sądu także zarzut naruszenia art. 35 ust.1 P.b. jest niezasadny, gdyż inwestor ubiegając się o uzyskanie pozwolenia na budowę przedstawił wszystkie wymagane prawem dokumenty oraz oświadczenia a zamierzona inwestycja jest zgodna z m.p.z.p oraz § 12 ust. 1 r.s.w.t. Decyzja o pozwoleniu na budowę jest decyzją związaną i organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania takiej decyzji jeżeli inwestor spełnia wszystkie warunki określone przepisami prawa. Nadto w zakresie zarzutu naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 36 ust.1 pkt 2 u.o.z., Sąd podkreślił, iż jest całkowicie bezzasadny. Zgodnie z treścią powołanego przepisu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku. Zdaniem Sądu przy wykładni powołanego przepisu należy uwzględnić art. 3 pkt 15 u.o.z., z którego wynika, że otoczenie to "teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych." Ponieważ nieruchomość skarżącej została wpisana do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [...] i nie znajduje się w rejestrze zabytków prowadzonym przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w obrocie prawnym brak jest decyzji określającej otoczenie zabytku. Konkludując, zdaniem Sądu powołany przez skarżącą przepis prawa odnosi się do zabytku wpisanego decyzją do rejestru zabytków prowadzonego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz terenu wpisanego decyzją do tego rejestru jako otoczenia tego zabytku. W kontrolowanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca i zarzut skarżącej nie może zostać uwzględniony. W związku z powyższym słusznie organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty skarżącej są bezzasadne, a planowana inwestycja zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Brak było podstaw do odmowy udzielenia przedmiotowego pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy zasadnie nie stwierdził naruszeń i niezgodności planowanej inwestycji z przepisami prawa budowlanego, na podstawie których wydana została decyzja zezwalająca na budowę. Wbrew twierdzeniom skargi nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które uniemożliwiałyby zaaprobowanie wydanych decyzji przez organy orzekające w sprawie. Fakt, że po zrealizowaniu inwestycji mogą zaistnieć dla nieruchomości skarżącej jakieś uciążliwości i utrudnienia w porównaniu z dotychczasowymi warunkami korzystania z niej, nie podważa legalności decyzji. Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. Skargą kasacyjną Wspólnota Mieszkaniowa nr [...] w [...] nieruchomości przy ul. [...] [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podniesionego przez pełnomocnika skarżącego na posiedzeniu w dniu 14 lipca 2022r. zmodyfikowanego zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (P.b.), co skutkuje uniemożliwieniem oceny procesu rozumowania Sądu i przeprowadzenia kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, a tym samym dokonanie oceny zarzutu odnoszącego się do braku uzgodnienia z konserwatorem zabytków wydania decyzji o pozwoleniu na budowę przy obiekcie ujętym w gminnej ewidencji zbytków, tj. nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...], jak również naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie oceny kluczowego dowodu w sprawie tj. zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 września 2013 r. w sprawie utworzenia gminnej ewidencji zabytków dla miasta [...], w kontekście brzmienia art. 39 ust. 3 P.b. w wyniku czego uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest niepełne i nie pozwala na kontrolę i ocenę rozstrzygnięcia; 2) prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 3 P.b. poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie poprzez uznanie w ustnym uzasadnieniu, że przepis ten odnosi się wyłącznie do budynku mającego powstać, pomijając istotę przedmiotowej regulacji, a mianowicie fakt, że nowo powstający budynek będzie bezpośrednio oddziaływał na nieruchomość skarżącego ujętą w gminnej ewidencji zabytków z uwagi na połączenie obu nieruchomości, co wymaga zajęcia stanowiska w tym zakresie właściwego konserwatora zabytków. Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną X sp.j. w [...] wniosła o jej oddalenie, wskazując na niezasadność zarzutów wniesionego środka odwoławczego.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionej skargi kasacyjnej należy przypomnieć, iż przedmiotem oceny legalności dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji była decyzja organów architektoniczno-budowlanych zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca, Spółce Jawnej X z siedzibą w [...], pozwolenia na budowę dla inwestycji p.n.: "budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem oraz infrastrukturą techniczną na parcelach nr: [...], [...], [...], [...] położonych w [...] przy ul. [...] i [...]". Jak wykazano w sprawie realizacja tej inwestycji zgodna jest z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta[...] z dnia 26 września 2019 r. r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w rejonie ulic: [...], [...], [...], [...], [...], [...][...], [...] [...]w [...], nie narusza warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przedstawiony projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia oraz sprawdzenia a projekt sporządzony został przez osoby uprawnione (projektantów posiadających wymagane prawem uprawnienia). Dodano również, iż inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Na ostateczną decyzję Wojewody Śląskiego, Wspólnota Mieszkaniowa nr [...] w [...] przy ul. [...] [...] złożyła skargę do Sądu pierwszej instancji podnosząc w niej w szczególności zarzut naruszenia art. 36 ust.1 pkt 2 u.o.z. poprzez jego niezastosowanie i nieuzyskanie zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie prac. Przedstawiono również jako dowód w sprawie zarządzenie nr [...]Prezydenta Miasta [...]z dnia 2 września 2013 r. o założeniu Gminnej Ewidencji Zabytków w formie kart adresowych zabytków nieruchomych na terenie miasta [...] a wśród tych kart adresowych znajdował się pod pozycja nr [...]budynek przy ul. [...] [...] działka nr [...]. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji odniósł się do tak podniesionego zarzutu uznając go za niezasadny. Przy tym wyjaśnił, iż na podstawie art. 36 ust.1 pkt 2 u.o.z., pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku. Zdaniem Sądu przy wykładni powołanego przepisu należy uwzględnić art. 3 pkt 15 u.o.z., z którego wynika, że otoczenie to "teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych." Ponieważ nieruchomość skarżącej została wpisana do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta[...] i nie znajduje się w rejestrze zabytków prowadzonym przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w obrocie prawnym brak jest decyzji określającej otoczenie zabytku. Zdaniem Sądu powołany przez skarżącą przepis prawa odnosi się do zabytku wpisanego decyzją do rejestru zabytków prowadzonego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz terenu wpisanego decyzją do tego rejestru jako otoczenia tego zabytku. W kontrolowanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Natomiast w skardze kasacyjnej wobec zaskarżonego wyroku podniesiono zarzut błędnej wykładni i niezastosowania przepisu art. 39 ust. 3 P.b. poprzez uznanie w ustnym uzasadnieniu, że przepis ten odnosi się wyłącznie do budynku mającego powstać, pomijając istotę przedmiotowej regulacji, a mianowicie fakt, że nowo powstający budynek będzie bezpośrednio oddziaływał na nieruchomość skarżącego ujętą w gminnej ewidencji zabytków z uwagi na połączenie obu nieruchomości, co wymaga zajęcia stanowiska w tym zakresie właściwego konserwatora zabytków. Jak podniesiono w motywach kasacji skarżąca Wspólnota na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji zmodyfikowała swoje stanowisko i wskazała na naruszenie art. 39 ust. 3 P.b. bowiem sporna inwestycja jest w granicy z nieruchomością przy ul. [...] [...]. Z zarzutem tym koresponduje również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podniesionego przez pełnomocnika skarżącego na posiedzeniu w dniu 14 lipca 2022 r. zmodyfikowanego zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 39 ust. 3 P.b., co skutkuje uniemożliwieniem oceny procesu rozumowania Sądu i przeprowadzenia kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie albowiem pozostają w realiach tej sprawy nieusprawiedliwione. Przede wszystkim w zarzutach tych strona skarżąca powołuje się na ustne uzasadnienie Sądu pierwszej instancji. Zgodnie z zasadą jawności, sformułowaną w art. 10 p.p.s.a., art. 139 przewiduje ogłoszenie wyroku na posiedzeniu jawnym. Ogłoszenie wyroku następuje przez odczytanie sentencji. Następnie przewodniczący lub sędzia sprawozdawca podaje ustnie zasadnicze powody rozstrzygnięcia. Należy przez to rozumieć podanie tych racji, które zaważyły na rozstrzygnięciu wyrażonym w wyroku. Ustne uzasadnienie wyroku nie musi być pełne; nie musi w szczególności zawierać tych wszystkich elementów, jakie pojawią się w uzasadnieniu pisemnym wyroku. Powinno jednak odpowiadać zasadniczym powodom rozstrzygnięcia. Takie właśnie pisemne motywy znalazły się w zaskarżonym wyroku. W sposób oczywisty Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać weryfikacji tak sformułowanego zarzutu. Ustne uzasadnienie wyroku nie jest rejestrowane, więc brak jest możliwości skonfrontowania twierdzeń autora skargi kasacyjnej. Niemniej jednak nawet gdyby uznać, iż Sąd pierwszej instancji na bieżąco w motywach ustnych odniósł się do takiego zarzutu podniesionego na rozprawie to nie stanowi to o naruszeniu normy art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma art. 141 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Kasacyjny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może usprawiedliwiać uchylenie zaskarżonego wyroku jedynie wówczas, gdy orzeczenie to nie poddaje się kontroli instancyjnej, czy to z powodu istotnych braków w wywodzie prawnym sądu, czy też istotnych nieprawidłowości w przedstawieniu stanu faktycznego kontrolowanej sprawy. Za naruszające art. 141 § 4 p.p.s.a. zostanie uznane uzasadnienie niepozwalające poznać i zrozumieć motywów, jakimi kierował się sąd podejmując określonej treści rozstrzygnięcie- patrz wyrok NSA z dnia 6 października 2017 r. sygn. akt II GSK 36/16. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone prawidłowo zawiera wszystkie niezbędne elementy określone tym przepisem, a przede wszystkim pozwala, na podstawie przedstawionego właściwie stanu faktycznego tej sprawy, poznać przesłanki, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji oddalając wniesioną skargę. Z kolei fakt nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi nie przesądza per se, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a.- patrz wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 1694/15. Istotne jest w niniejszej sprawie to, że Sąd pierwszej instancji w motywach kwestionowanego orzeczenia skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, zaś pominiecie kwestii zastosowania art. 39 ust.3 P.b. wynikało zdaniem NSA z okoliczności, iż przepis ten nie miał zastosowania w sprawie podobnie jak ujawniony w skardze i właściwie rozpoznany zarzut naruszenia art. 36 ust.1 pkt 2 u.o.z., o czym będzie w dalszej części tego uzasadnienia. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niezastosowania w tej sprawie art. 39 ust. 3 P.b. Przepis ten stanowi, iż w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Z kolei art. 39 ust. 4 P.b. stanowi, że wojewódzki konserwator zabytków jest zobowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych we wniosku rozwiązań projektowych. Z cytowanych przepisów expressis verbis wynika, że w stosunku do obiektów budowlanych czy też obszarów wpisanych do gminnej ewidencji budynków pozwolenie na budowę /rozbiórkę wydaje właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej "w uzgodnieniu" z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Forma "uzgodnienia" zakłada współdziałanie organów, z których jeden (tu: organ administracji architektoniczno-budowlanej) prowadzi postępowanie główne, a drugi (tu: wojewódzki konserwator zabytków) postępowanie subsydiarne (wpadkowe, incydentalne), przy czym w celu pozytywnego rozstrzygnięcia postępowania głównego wymagana jest zgodność stanowisk obu organów. Organ administracji architektoniczno-budowlanej rozstrzyga sprawę w drodze decyzji, natomiast poprzedzające ją stanowisko organu współdziałającego wyrażane jest w formie postanowienia. Co do zasady organ prowadzący postępowanie główne powinien wydać decyzję administracyjną dopiero wówczas, gdy postanowienie zawierające stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków stanie się ostateczne (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 9 listopada 1998 r., OPS 8/89, ONSA 1999, Nr 1, poz. 7). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż poza sporem pozostawała okoliczność, iż zarządzeniem nr [...]Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 września 2013 r. o założeniu Gminnej Ewidencji Zabytków włączono do Gminnej Ewidencji Zbytków zabytków kartę adresową zabytku nieruchomego a to budynku przy ul. [...] [...] w [...] (działka nr [...]) (niezależnie, iż także inne pojedyncze budynki na tej ulicy zostały ujęte w tej ewidencji ale nie jako układ urbanistyczny). Obszar wokół tego budynku, nie został objęty ochroną konserwatorską. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku co wyżej już wykazano, Sąd pierwszej instancji badając potrzebę zastosowania w sprawie art. 36 ust.1 pkt 2 u.o.z., w którym ocenia się konieczność uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku, jednoznacznie przesądził, a co nie zostało zakwestionowane w kasacji, iż nieruchomość skarżącej została wpisana do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [...] lecz nie znajduje się w rejestrze zabytków prowadzonym przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zatem w obrocie prawnym brak jest decyzji określającej otoczenie zabytku. Wpis obszarowy oznacza, że ochronie prawnej podlegają wszystkie znajdujące się na tym obszarze obiekty. Inny natomiast jest tylko zakres ochrony takich obiektów niż obiektów wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków. Obszar jest bowiem wpisywany ze względu na swoje zabytkowe cechy. Natomiast w sprawie tej nie występuje tzw. wpis obszarowy, który zobowiązywałby organ konserwatorski do zajmowania stanowiska wobec spornej inwestycji, skoro nieruchomość, na której planowana jest sporna inwestycja, nie jest objęta wpisem do Gminnej Ewidencji Zabytków miasta [...] Uzgodnienie, o którym mowa w art. 39 ust. 3 P.b. następuje - co do zasady - przed rozpoczęciem jakichkolwiek robót budowlanych przy zabytku wpisanym do Gminnej Ewidencji Zabytków, a więc przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Uzgodnienie dotyczy bowiem robót zamierzonych. Tym samym uzgodnienie to odnosi się do budynku, który ma powstać. Natomiast w wypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego lub naprawczego wobec już wykonanych samowolnie robót budowlanych wymóg uzgodnienia z organem konserwatorskim stosuje się odpowiednio. Tym samym wykazywane przez skarżącą wyłącznie prawdopodobne oddziaływanie planowanej inwestycji na nieruchomość sąsiednią na której znajduje się budynek wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków, jeżeli nie jest to teren objęty wpisem obszarowym nie oznacza, że wyczerpuje to zmaniona art. 39 ust. 3 P.b. Przepis ten odnosi się do konkretnego obiektu lub obszaru. W sytuacji gdy nie zaistnieje któryś z tych dwóch elementów to nie ma potrzeby uzgadniania przez konserwatora takiej budowy. Taki właśnie przypadek zaistniał w tej sprawie. Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. Powołany przepis mógłby natomiast zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał. A z takim naruszeniem prawa nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie NSA przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy - patrz wyrok NSA z dnia 1 września 2017 r., sygn. akt I GSK 644/17. Takiego naruszenia również nie wykazano w skardze kasacyjnej. Poza tym nie ujawniono sprzeczności przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy z aktami sprawy przedstawionymi przez organ administracji publicznej, stąd nie można w realiach tej sprawy mówić o naruszeniu ww. normy prawa procesowego. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
17 listopada 2022
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Magdalena Dobek-Rak Małgorzata Masternak - Kubiak

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny