II OZ 1115/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. T. i A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 330/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. T. i A. T. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 16 stycznia 2025 r. nr ... w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 330/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. T. i A. T. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 16 stycznia 2025 r. nr ... w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił w zakresie terminu decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłobucku z dnia 3 lipca 2024 r. nakładającą na skarżących obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy realizacji rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego i w tym zakresie wyznaczył nowy termin wykonania zobowiązania, tj. 17 marca 2025 r. oraz utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałym zakresie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wnieśli W. T. i A. T. domagając się jednocześnie wstrzymania jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wydane przez organy nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie decyzje są nieprawidłowe wobec ich wydania w oparciu o wybiórczo zgromadzony i przedstawiony materiał dowodowy przy pominięciu okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wstrzymania zaskarżonej decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wnioskiem o wstrzymanie wykonania objęta została decyzja, nakazująca skarżącym przedłożenie projektu budowlanego zamiennego, w związku ze stwierdzeniem przez organy nadzoru budowlanego, że realizowana przez skarżących inwestycja została wybudowana z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2019, poz. 1186). W ocenie Sądu decyzja wydana w oparciu o powyższy przepis, mimo że zawarty w niej obowiązek nie może być egzekwowany w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji, podlega wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że nakłada ona na stronę obowiązek określonego, powinnego zachowania, tj. w tym wypadku obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, zaś z niewykonaniem przez stronę tego obowiązku wiążą się określone konsekwencje, wskazane w art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, który stanowi, że w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W konsekwencji należy przyjąć, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu, a zatem jest także możliwe wstrzymanie jej wykonania w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. Przechodząc do analizy zaprezentowanych we wniosku o wstrzymanie wykonania przesłanek do udzielenia skarżącym ochrony tymczasowej Sąd doszedł do przekonania, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnili, aby w sprawie zachodziła którakolwiek z przesłanek, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wykazali, aby wykonanie zaskarżonego aktu prowadziło do nieodwracalnych skutków, a nadto nie uprawdopodobnili, że w związku z wykonaniem tej decyzji poniosą oni znaczną szkodę. Skarżący nie przedstawili żadnych okoliczności, które pozwoliłyby odnieść ich sytuację materialną do jakichkolwiek, nawet hipotetycznych, kosztów sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, ani nie wskazali, na czym w tym przypadku miałaby polegać znaczna szkoda. Sąd wskazał, że wstrzymanie wykonania decyzji ma na celu przeciwdziałanie nie jakimkolwiek skutkom wykonania zaskarżonego aktu, ale skutkom wyjątkowym, nadmierne obciążającym strony lub też prowadzącym do trwałych zmian rzeczywistości (faktycznych lub prawnych). W ocenie Sądu sporządzenie projektu budowlanego zamiennego stanowi zwykły, a nie nadzwyczajny skutek decyzji, wydanej w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. W związku z powyższym wobec braku informacji dotyczących kondycji finansowej skarżących, niemożliwe było w ocenie Sądu Wojewódzkiego dokonanie oceny, czy faktycznie wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje skutki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu wskazane przez skarżących okoliczności stanowiły w zasadzie merytoryczne zarzuty wobec zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju natomiast zarzuty nie mogły stanowić podstawy wstrzymania wykonania decyzji. Ocena merytorycznych, jak i procesowych zarzutów związanych z zaskarżonym aktem może nastąpić wyłącznie w wyroku, rozstrzygającym sprawę co do istoty. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli W. T. i A. T. zarzucając naruszenie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie skutkujące przeprowadzeniem postępowania dowodowego w sposób wybiórczy i pozwalający na uzasadnienie wyłącznie stanowiska Sądu I instancji w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonanej zaskarżonej decyzji ŚWINB z dnia 16 stycznia 2025 roku. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że mając na względzie stan faktyczny postępowania, zasadnym pozostaje ich wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydanej w dniu 16 stycznia 2025 roku, albowiem w uzasadnieniu skargi wskazano, że wydane przez organy nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie decyzje są nieprawidłowe wobec ich wydania w oparciu o wybiórczo zgromadzony i przedstawiony materiał dowodowy przy pominięciu okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nadto podniesiono, że przedmiotowa nieruchomość, po rozbudowie budynku mieszkalnego, ma stanowić dom dla czteroosobowej rodziny skarżących. Z uwagi na niepełnosprawność syna A. T. nie pracuje zawodowo, co czyni W. T. praktycznie jedynym żywicielem rodziny z uwagi na niską wysokość pobieranych przez rodzinę świadczeń społecznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd Wojewódzki przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie nie zostało wykazane spełnienie przesłanek do udzielenia skarżącym tymczasowej ochrony sądowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie istotne znaczenie miał charakter zaskarżonej decyzji, gdyż dotyczy ona nałożonego na skarżących obowiązku przedłożenia projektu zamiennego w ramach postępowania naprawczego, prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Zaznaczyć zatem należy, że podjęta w sprawie decyzja organu powiatowego rozpoczyna postępowanie, które ma służyć doprowadzeniu przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wstrzymanie więc wykonania zaskarżonej decyzji skutkowałoby zablokowaniem postępowania naprawczego na długi czas, co zasadniczo nie powinno mieć miejsca. Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że w sprawie nie wystąpiły takie szczególne okoliczności, które można było uznać za przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Słusznie Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie nałożonego obowiązku będzie wiązać się z wyrządzeniem znacznej szkody bądź spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Brak przedstawienia prognozowanych kosztów projektu i sytuacji finansowej skarżących uniemożliwił ocenę, czy mamy do czynienia ze szkodą znaczną w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Za przedstawienie swojej sytuacji finansowej trudno było też uznać ogólnikową informację wskazującą na chorobę syna i niskie dochody rodziny. Sąd nie może bowiem domniemywać, że wykonanie określonego w zaskarżonej decyzji obowiązku wiąże się koniecznością poniesienia kosztów, które będą dla strony znaczne w kontekście jej ogólnej sytuacji majątkowej. Ponadto kwestia legalności zaskarżonej decyzji nie może być rozważana w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Dlatego z okoliczności przedstawionych we wniosku i zażaleniu nie wynikało, aby wykonanie nałożonego decyzją obowiązku mogło wywołać następstwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Tym samym zaskarżone postanowienie okazało się prawidłowe. W konsekwencji orzeczono o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.