II OZ 1132/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P., D.K., R.P. i D.K.1 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 748/24 o odmowie przyznania K.P. prawa pomocy w sprawie ze skarg K.P. i R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r., nr 923/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie K.P.; 2. odrzucić zażalenia D.K., R.P.i D.K.1.

K.P. i R.P. (dalej: "skarżący") wnieśli skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r., nr 923/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Postanowieniem z dnia 15 maja 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 748/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "P.p.s.a.") odmówił przyznania K.P. prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji uznał, że K.P. nie posiada interesu prawnego pozwalającego złożyć skargę w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem wyłącznie dokonanej przez organ oceny w zakresie dopuszczalności wniesionego przez R.P. odwołania od decyzji PINB dla m. st. Warszawy z dnia 18 stycznia 2024 r. nr IIWT/75/2024 nakazującej K.P. rozbiórkę obiektu budowlanego. Zażalenie na postanowienie z dnia 15 maja 2025 r. wnieśli K.P., R.P., D.K. i D.K.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2534/24, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 50 § 1 P.p.s.a. odrzucił skargę K.P.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K.P. należy oddalić jako nieusprawiedliwione. Zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Zastosowanie tej regulacji następuje, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, przy stanie faktycznym i prawnym, który nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wniesiona skarga kwalifikuje się do odrzucenia (zob. postanowienie NSA z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt I ONP 10/12) w szczególności, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. (tak postanowienie NSA z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 13/14). Mechanizm oczywistej bezzasadności skargi znajduje zastosowanie w odniesieniu do spraw oczywistych pod względem stanu faktycznego i prawnego. Do spraw oczywistych zaliczają się z jednej strony sprawy tzw. seryjne - czy to dotyczące tych samych stron, czy też różnych podmiotów - które wielokrotnie trafiają do sądów administracyjnych, a z drugiej strony - sprawy niepowtarzalne, jednostkowe, które jednak w świetle stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy oraz wysoce nieprzekonującej treści wniesionego środka prawnego nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że nie może on zostać uwzględniony (zob. J. Olszanowski, P. Ostrowski, "Oczywista (bez)zasadność skargi i skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2025, nr 4, s. 57 i n.). Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że skoro wniosek K.P. o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi, która kwalifikuje się do odrzucenia wobec jej niedopuszczalności, to również uznać należy, że na obecnym etapie skarżąca nie nabyła prawa do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy. Ponadto wskazać należy, że Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 lipca 2024 r., nr 922/2024 rozpoznał merytorycznie odwołanie K.P. od decyzji organu pierwszej instancji, a następnie wniosła skargę do WSA w Warszawie (sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 2533/24). W efekcie zażalenie wniesione przez K.P. należało oddalić. Zażalenie wniesione przez R.P., D.K. i D.K.1 podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażaleń R.P., D.K. i D.K.1, którzy nie są adresatami postanowienia z dnia 15 maja 2025 r., jego adresatem była wyłącznie K.P.. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz jak w pkt 2 w oparciu o art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.