II OZ 1167/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 519/25 o odmowie wstrzymania wykonania postanowienia w sprawie ze skargi A. T. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2024 r., nr 1951/2024 w przedmiocie skierowania do wykonania zastępczego postanawia: oddalić zażalenie.

A. T.., dalej także: "Skarżąca", złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2024 r., nr 1951/2024, w przedmiocie skierowania do wykonania zastępczego. Skarżąca zawarła w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wskazując m. in., że wykonanie postanowienia skutkowałoby wyrządzeniem Skarżącej znacznej szkody w postaci uszczuplenia majątku w kwocie co najmniej 50.000 zł. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd uznał, że we wniosku Skarżącej zawartym w skardze nie zostały wykazane przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd wskazał, że samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawnia do oceny, iż wykonanie kwestionowanego postanowienia skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia konieczne jest wykazanie, że uszczuplenie majątkowe będzie dla strony skarżącej znaczne. Tego wymogu Skarżąca nie dopełniła. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez niezasadną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, w sytuacji, gdy wykonanie postanowienia skutkowałoby wyrządzeniem w stosunku do Skarżącej znacznej szkody w postaci uszczuplenia majątku w kwocie co najmniej 50.000 zł, tym bardziej, że sprawa w przedmiocie nałożenia na Skarżącą grzywny w wysokości 10.000 zł nie została jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta, a nadto odmowę bez należytego rozważenia przez Sąd rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, z pominięciem skutków faktycznych i prawnych wykonania zastępczego, w szczególności w kontekście zasady proporcjonalności oraz sytuacji Skarżącej jako osoby fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą, przy braku analizy rażąco wygórowanych kosztów wykonania zastępczego i faktu, że obowiązek wynikający z decyzji administracyjnej został już wykonany, co łącznie prowadzi do naruszenia zasad równego traktowania oraz zachwiania zaufania obywatela do organów władzy publicznej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie i wstrzymanie wykonania postanowień organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania określonego aktu ciąży na stronie składającej wniosek w trybie powołanego przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno zaś odnosić się do konkretnych okoliczności. Nie jest wystarczające powtórzenie we wniosku treści przepisu. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają - lub nie - za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony Sąd może dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Wskazany wyżej przepis zobowiązuje stronę do podania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, iż sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez stronę. Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (czy postanowienia) i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Rzeczą sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Wskazać także należy na prezentowane w orzecznictwie stanowisko wskazujące, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, CBOSA). Sąd może wówczas sięgać do informacji wynikających z akt sprawy, nie może jednak zastępować strony w poszukiwaniu racji przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Mając powyższe na uwadze, należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do argumentacji Skarżącej dotyczącej niebezpieczeństwa wyrządzenia zaskarżonym postanowieniem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, stwierdzić należy, że Skarżąca nie określiła jaka jest relacja przewidywanego kosztu wykonania zaskarżonego postanowienia, w kwocie 50.000 zł, do jej sytuacji finansowej. Twierdzenia w tym zakresie nie zostały poparte stosownymi dokumentami, w tym dotyczącymi sytuacji finansowej Skarżącej. Dopiero takie informacje umożliwiają Sądowi ocenę, czy istotnie wykonanie zaskarżonego aktu będzie wiązało się z wyrządzeniem szkody majątkowej, która będzie znaczna w kontekście ogólnej sytuacji finansowej wnioskującej o wstrzymanie wykonania aktu. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca wskazała jedynie, że konieczność poniesienia przez Skarżącą kosztów w wysokości co najmniej 50.000 zł stanowiłoby dla niej znaczne uszczuplenie majątkowe i realne zagrożenie ekonomiczne, skoro prowadzi ona jednoosobową działalność gospodarczą i nie dysponuje zasobami pozwalającymi na poniesienie takiego ciężaru bez istotnego uszczerbku dla jej sytuacji życiowej i zawodowej. Natomiast, co jeszcze raz należy podkreślić, a na co zwrócił uwagę także Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu - twierdzenia strony winny zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) i wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Okoliczność podnoszona przez Skarżącą, że oszacowany koszt wykonania zastępczego został zawyżony i nie znajduje uzasadnienia w rzeczywistym stanie technicznym lokalu, nie wpływa na skuteczność argumentacji wniosku o wstrzymanie wykonania, a stanowi w istocie zarzut merytoryczny Skarżącej względem zaskarżonego postanowienia. Tego typu zarzuty są rozpatrywane w postępowaniu głównym, a nie w postępowaniu wpadkowym, w sprawie wstrzymania wykonania aktu administracyjnego. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia i niepoparte stosownymi dokumentami, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności odnoszące się do tej sytuacji nie zostały we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia, ani w zażaleniu skonkretyzowane. Nawet zatem uwzględniając możliwość reformatoryjnego orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, należy stwierdzić, że Skarżąca również w zażaleniu nie wykazała zaistnienia przesłanki wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sposób wymagany przepisem art. 61 § 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.