II OZ 203/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22 w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Y S.A. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia [...]września 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22 i doręczenia odpisu wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że Wyrokiem z 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], po rozpoznaniu skargi "Y" S.A. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Miasta Gdańska [...]września 2021 r. nr [...]w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...], stwierdził nieważność § 9, § 10, § 11, § 12, § 13 ust. 4 pkt 1, ust. 6 pkt 4 i ust. 19 pkt 7 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 zaskarżonej uchwały i oddalił skargę w pozostałej części. W dniu 16 listopada 2022 r. Q sp. z o.o. z siedzibą w [...], na podstawie art. 141 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniosła o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z 9 listopada 2022 r. sygn. akt VII SA/Gd 263/22 oraz o doręczenie odpisu wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem. Wnioskodawczyni wskazała, że jest właścicielką m.in. nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] stanowiących działki nr [...], [...], [...], [...], [...]i [...], które są położone na terenach objętych kartami [...]i [...] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]. Zdaniem wnioskodawczyni wydany wyrok bezpośrednio dotyczy jej interesu faktycznego i prawnego. Uzasadniając odmowę uwzględnienia ww. wniosku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 142 § 1 p.p.s.a. odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza się każdej stronie (§ 1). Jeżeli uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek (§ 2). W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.). Przedmiotowy wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22 i doręczenie odpisu wyroku z pisemnym uzasadnieniem został natomiast złożony przez Spółkę, która nie była stroną postępowania sądowego zakończonego tym wyrokiem. Jednocześnie Sąd podkreślił, mając na względzie, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało zainicjowane skargą "Y" S.A. z siedzibą w [...] wniesioną na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, że art. 33 § 2 p.p.s.a. nie daje wnioskodawczyni uprawnień uczestnika postępowania w przedmiotowym postępowaniu sądowym, niezależnie od tego, czy posiada ona interes prawny w tej sprawie. Ewentualne naruszenie interesu prawnego wnioskodawczyni może natomiast stanowić podstawę złożenia przez nią odrębnej skargi na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Uznając w konsekwencji, że przedmiotowy wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22 oraz doręczenie odpisu wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem nie pochodził od strony Sąd, na podstawie art. 142 § 1 p.p.s.a., odmówił Q sp. z o.o. sporządzenia i doręczenia pisemnego uzasadnienia ww. wyroku. Zażaleniem Q sp. z o.o. zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie: 1) art. 142 § 1, w zw. z art. 33 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22 i doręczenia odpisu wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem ze względu na brak przypisania skarżącej przymiotu strony postępowania, podczas gdy wynik postępowania sądowoadministracyjnego o sygn. akt II SA/Gd 263/22 dotyczy interesu prawnego skarżącej i tym samym posiada ona przymiot uczestnika postępowania; 2) art. 142 § 1, w zw. z art. 33 § 1a i § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z wniosku złożonego przez skarżącą z dnia 16 listopada 2022 r. o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z 9 listopada 2022 r. sygn. akt VII SA/Gd 263/22 oraz o doręczenie odpisu wyroku, wynika, że posiada ona interes prawny w przedmiotowym postępowaniu i w związku z tym Sąd zobligowany był do jego uwzględniania oraz doręczenia odpisu wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem; 3) art. 142 § 1, w zw. z art. 33 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odmowę sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22 i doręczenia odpisu wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem ze względu na brak przypisania skarżącej przymiotu strony postępowania i tym samym uniemożliwienie skorzystania jej z konstytucyjnego prawa do sądu, podczas gdy wynik postępowania sądowoadministracyjnego o sygn. akt II SA/Gd 263/22 dotyczy interesu prawnego skarżącej i tym samym posiada ona interes prawny w sprawie, co implikuje możliwość skorzystania przez skarżącą z konstytucyjnego prawa do sądu i udziału w procesie sądowym, stosownie do art. 45 ust.1 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W piśmie procesowym z 30 stycznia 2023 r. Y S.A. wniosła o odrzucenie powyższego zażalenia w stosunku do zaskarżonego pkt 2 postanowienia Sądu pierwszej instancji (w przedmiocie odmowy doręczenia uzasadnienia wyroku), oddalenie zażalenia w stosunku do zaskarżonego pkt 1 postanowienia Sądu pierwszej instancji (w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie) oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2023 r. Rada Miasta Gdańska poinformowała, że merytoryczne rozstrzygnięcie ww. zażalenia pozostawia Sądowi wskazując jednocześnie, że wbrew twierdzeniom wnoszącej zażalenie w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 33 § 1a oraz art. 54 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności należy podzielić wyrażone w nim stanowisko, zgodnie z którym występująca z przedmiotowym wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22 Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] nie była uczestnikiem niniejszego postępowania. Zwrócenia uwagi wymaga, że zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała nie została podjęta po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 1 k.p.a., ale podjęto ją w procedurze uchwałodawczej przewidzianej w przepisach ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W sprawie dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mamy do czynienia z załatwieniem sprawy administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego (nawet w szerokim znaczeniu tego pojęcia) w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie takie jest bowiem odrębnym postępowaniem, którego zakres reguluje ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Odrębność tego postępowania dotyczy nie tylko podjęcia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale także wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na tę uchwałę na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, z którą to skargą mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Pogląd ten jest już utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienia NSA: z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 3943/19; z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OZ 353/16; z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 345/15; z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1160/14; z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 722/14; z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt II OZ 3/14; z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II OZ 524/13; z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II OZ 903/12; z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II OZ 703/10; z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 657/10; z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1361/07 [w:] CBOSA). Z brzmienia art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wynika, iż przymiot strony w postępowaniu kwestionującym legalność aktu podjętego z zakresu administracji publicznej, kształtowany jest na innych zasadach niż w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W przeciwieństwie bowiem do legitymacji w postępowaniu administracyjnym, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie (art. 28 k.p.a.), uprawnionym do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Wykazanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia stwarza dopiero możliwość przeprowadzenia merytorycznej oceny rodzaju tego naruszenia wobec podmiotu kwestionującego przed sądem administracyjnym legalność planu. Wskazany przepis nie daje natomiast podstaw do dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym innego pomiotu, niż wnoszący skargę na akt prawa miejscowego. Ocena bowiem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dokonywana jest tylko pod kątem naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu, który wniósł skargę. Inny podmiot, który nie wniósł skargi do sądu administracyjnego we własnym interesie, nie może skutecznie ubiegać się o dopuszczenie do udziału w takim postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż Q sp. z o.o. z siedzibą w [...] nie mogła być uznana za stronę przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego skargą Y S.A. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia [...] września 2021 r. nr [...]w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] [...]. Zgodnie z art. 142 § 1 p.p.s.a. odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza się każdej stronie (§ 1). W sprawach, w których skargę oddalono – tak jak w przedmiotowej - uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 142 § 2). Warunkiem sporządzenia takiego uzasadnienia przez Sąd jest zatem złożenie przez stronę stosownego wniosku, którego skuteczność ograniczona jest 7-dniowym terminem, liczonym od dnia ogłoszenia wyroku. Nie ulega wątpliwości, w świetle brzmienia cytowanego wyżej przepisu, że wniosek strony jest konieczny dla sporządzenia uzasadnienia. W związku z powyższym powodem wydania postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku będzie złożenie stosownego wniosku po upływie siedmiodniowego terminu do jego złożenia, złożenie wniosku jeszcze przed wydaniem wyroku, a także wtedy, gdy wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku zostanie złożony przez podmiot nie będący stroną. W przedmiotowej sprawie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 263/22, i doręczenia odpisu wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem został złożony przez Q sp. z o.o. z siedzibą w [...], która, jak wykazano powyżej, nie była stroną przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego skargą Y S.A. z siedzibą w [...]. Zasadnie zatem zaskarżonym postanowieniem odmówiono Q sp. z o.o. sporządzenia uzasadnienia ww. wyroku. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu zażalenia.