II OZ 285/25

Dnia 11 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. i B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1577/23 o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do "wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 31 stycznia 2023 r." w sprawie ze skargi M. P. i B. P. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 31 października 2023 r., nr 466/2023 w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek skarżących o przywrócenie terminu do "wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 31 października 2023 r.". Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Postanowieniem z 31 stycznia 2024 r. WSA w Krakowie odrzucił skargę, ponieważ skarżący na wezwanie Sądu nie uzupełnili braku formalnego skargi przez nadesłanie numerów PESEL. Zażaleniem z 29 lutego 2024 r. skarżący zaskarżyli postanowienie z 31 stycznia 2024 r., podając w nim swoje numery PESEL oraz wnioskując o przywrócenie terminu i uchylenie ww. postanowienia z 31 stycznia 2024 r. o odrzuceniu skargi. Zażalenie to wpłynęło do WSA w Krakowie w trzech egzemplarzach. Postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r. WSA w Krakowie odrzucił zażalenie z 29 lutego 2024 r. jako wniesione po terminie. Postanowieniem z 30 lipca 2024 r., sygn. akt II OZ 365/24, NSA uchylił postanowienie WSA w Krakowie z 19 marca 2024 r. ze wskazaniem, że w pierwszej kolejności WSA w Krakowie powinien rozważyć kwestię, czy skarżący zawnioskowali o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 31 stycznia 2024 r. W związku z postanowieniem NSA z 30 lipca 2024 r., WSA w Krakowie zarządzeniem z 4 września 2024 r. zobowiązał skarżących do doprecyzowania, czy wniosek o przywrócenie terminu dotyczy zażalenia z 29 lutego 2024 r. oraz do wskazania i wykazania okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu do wniesienia zażalenia oraz wskazania i wykazania daty kiedy okoliczności te ustąpiły (w 4 egzemplarzach) – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia lub oddalenia wniosku. Jednocześnie Sąd zobowiązał skarżących do uzupełnienia braków zażalenia z 29 lutego 2024 r. poprzez nadesłanie 1 jego odpisu podpisanego przez skarżących lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Na ww. wezwanie Sądu skarżący doprecyzowali, że wnioskują o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenie. Postanowieniem z 24 września 2024 r. WSA w Krakowie przywrócił skarżącym termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z 31 stycznia 2024 r. o odrzuceniu skargi. Następnie postanowieniem z 29 października 2024 r. WSA w Krakowie odrzucił zażalenie skarżących na postanowienie z 31 stycznia 2024 r. o odrzuceniu skargi, ponieważ skarżący nie wykonali zarządzenia z 4 września 2024 r. w przedmiocie uzupełnienia braków zażalenia z 29 lutego 2024 r. poprzez nadesłanie 1 jego odpisu podpisanego przez skarżących lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem. Zażalenie na postanowienie z 29 października 2024 r. wnieśli skarżący, zawierając w nim wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z 29 lutego 2024 r. przez złożenie 1 odpisu zażalenia. Postanowieniem z 10 grudnia 2024 r. WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżących o przywrócenie terminu do "wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 31 października 2023 r.". W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z 29 lutego 2024 r. poprzez nadesłanie 1 odpisu zażalenia. Wnioskodawcy powołali się jedynie na podeszły wiek i zaburzenia w pamięci. W ocenie Sądu, same te okoliczności, nie są wystarczające bo przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Tymczasem skarżący znając swoje stałe problemy zdrowotne (dotychczas kilkakrotnie powoływali się na nie w pismach procesowych) nie zachowali szczególnej uwagi i rozwagi, aby uzupełnić w terminie braki o jakie zostali wezwani – a brakiem tym było przedstawienie jednego odpisu zażalenia. Zażalenie na postanowienie z 10 grudnia 2024 r. złożyli skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Natomiast przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Po pierwsze, z komparycji zaskarżonego postanowienia z 10 grudnia 2024 r., jak i jego uzasadnienia wynika, że Sąd I instancji przyjął za przedmiot rozpoznanie wniosku w zakresie, który nie wynika z akt sprawy. Otóż skarżący wnioskowali o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z 29 lutego 2024 r. przez złożenie 1 odpisu zażalenia; a nie jak wskazał i rozpoznał Sąd – wniosek skarżących o przywrócenie terminu do "wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 31 października 2023 r.". Już chociażby z tej przyczyny zażalenie podlega uwzględnieniu. Po drugie, Sąd I instancji, uwzględniając treść art. 74a § 10 p.p.s.a., powinien rozważyć czy w okolicznościach niniejszej sprawy w ogóle mamy do czynienia z brakiem formalnym zażalenia z 29 lutego 2024 r. w postaci braku jednego jego odpisu; a zatem – czy mogło dojść w niniejszej sprawie do uchybienia terminu w zakresie uzupełnienia braku formalnego zażalenia z 29 lutego 2024 r. Skarżący złożyli bowiem zażalenie z 29 lutego 2024 r. w trzech egzemplarzach. Stronami postępowania sądowoadministracyjnego (art. 32 p.p.s.a.) poza skarżącymi są: (1) organ – Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego; oraz uczestnicy na prawach strony (art. 33 § 1 p.p.s.a.) – (2) Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie RZGW w Krakowie i (3) Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę Limanowskiego. Oznacza to, że Sąd I instancji dysponował dwoma egzemplarzami zażalenia z 29 lutego 2024 r. dla uczestników postępowania na prawach strony. Dlatego Sąd I instancji w odniesieniu do organu powinien był rozważyć zastosowanie art. 74a § 10 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru. Wzgląd na wynikający z art. 74a § 10 p.p.s.a. obowiązek sądu doręczania organowi pism do jego elektronicznej skrzynki podawczej, powoduje, że pisma wniesione do sądu w formie tradycyjnej (papierowej) podlegają przekształceniu do postaci cyfrowej, przez co nienadesłanie odpisu takiego pisma, celem doręczenia go organowi (lub innemu podmiotowi wymienionego w tym przepisie) nie uniemożliwia nadania temu pismu prawidłowego biegu (por. postanowienia NSA: z 11 maja 2022 r., II OZ 266/22; z 28 sierpnia 2024 r., II OZ 404/24). W ww. stanie prawnym, Sąd, kierując korespondencję do organu, który komunikował się z sądem w postaci papierowej, może dowolnie wybrać sposób tej komunikacji. Sąd może wysłać korespondencję w postaci papierowej, bądź też – kierując się tym, że organy zostały zobowiązane do przyjmowania korespondencji elektronicznej – wysyłać ją za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (por. postanowienie NSA z 21 kwietnia 2022 r., II GZ 105/22). Tym bardziej gdy, jak w niniejszej sprawie, organ w odpowiedzi na skargę wskazał adres skrzynki elektronicznej ePUAP. Powyższe oznacza, że Sąd I instancji powinien rozważyć, czy jego zarządzenie z 4 września 2024 r. w części dotyczącej wezwania do nadesłania jednego odpisu zażalenia z 29 lutego 2024 r. było prawidłowe, co z kolei może mieć wpływ na zaistnienie przesłanki z art. 165 p.p.s.a. (zmiana okoliczności sprawy) i możliwość uchylenia postanowienia WSA w Krakowie z 29 października 2024 r. o odrzuceniu zażalenia z 29 lutego 2024 r. na postanowienie z 31 stycznia 2024 r. o odrzuceniu skargi. A zatem ewentualnie określone działanie Sądu I instancji może prowadzić do merytorycznego rozpoznania zażalenia skarżących z 29 lutego 2024 r. na postanowienie z 31 stycznia 2024 r. o odrzuceniu skargi, oczywiście po ewentualnym zastosowaniu przez Sąd I instancji art. 74a § 10 p.p.s.a. i doręczeniu organowi odpisu zażalenia po uprzednim przekształceniu tego pisma do postaci cyfrowej. Dodatkowo należy Sądowi I instancji wskazać, że jeżeli dojdzie do procesowej możliwości merytorycznego rozpoznania zażalenia z 29 lutego 2024 r. (k-43), to Sąd I instancji powinien rozważyć, czy z treści tego zażalenia wynika także wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia, ale braku formalnego skargi przez nadesłanie numerów PESEL, ponieważ skarżący w zażaleniu tym wskazali swoje numery PESEL i wnioskują także o podjęcie czynności zmierzających do rozpoznania merytorycznego wniesionej skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.