II OZ 450/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 1336/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi B.D. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 7 sierpnia 2025 r. nr OA.7723.18.1.2025 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 9 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Rz 1336/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako "P.p.s.a.") odrzucił skargę B. D. (dalej jako "skarżąca") na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 7 sierpnia 2025 r. nr OA.7723.18.1.2025 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Za odrzuceniem skargi przemawiał fakt, że skarżąca nie uiściła wpisu sądowego do skargi w kwocie 2002 zł, pomimo jej wezwania zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 22 stycznia 2026 r. do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 14 października 2025 r. wzywającego do opłacenia skargi w związku z prawomocnym rozpatrzeniem jej wniosku o prawo pomocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 21 stycznia 2026 r., sygn. akt II SPP/Rz 197/25, którym utrzymano w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z 2 grudnia 2025 r. odmawiającego skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiotowe wezwanie Przewodniczącego Wydziału II zostało przesłane wezwaniem z 22 stycznia 2026 r. i doręczone skarżącej 23 stycznia 2026 r. Zawierało pouczenie o odrzuceniu skargi w razie nie uiszczenia wpisu w terminie. Sąd zwrócił uwagę na wynikający z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. obowiązek strony inicjującej postępowanie przed sądem administracyjnym wniesioną skargą do jej opłacenia. Wskazał, że w przypadku nieopłacenia skargi Przewodniczący Wydziału wzywa stronę skarżącą do dokonania wpisu zastrzegając termin i pouczając o odrzuceniu skargi w razie jej nieopłacenia. Skoro skarżąca nie uiściła wpisu wskazanego w prawomocnym zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału wzywającym do uiszczenia wpisu w terminie do 30 stycznia 2026 r., to skargę należało odrzucić zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a. Sąd mając na uwadze złożenie przez skarżącą w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu kolejnego wniosku o prawo pomocy stwierdził, że złożenie takiego wniosku nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany i rozpatrzenia jej wniosku o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca potwierdza w uzasadnieniu, że otrzymała wezwanie do wpisu od skargi w kwocie 2002 zł i w odpowiedzi na nie złożyła wniosek o zwolnienie jej od powyższej wpłaty. Wskazała, że jest osobą starszą, schorowaną, która utrzymuje się z emerytury i znaczną część otrzymanych środków przeznacza na lekarstwa. Podkreśla, ze 2002 zł to dla niej bardzo duża kwota. Nie posiada żadnych oszczędności. Uważa, ze skoro złożyła wniosek o prawo pomocy, to Sąd powinien go rozpoznać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą zaskarżonego postanowienia jest to, że skarżąca składając skargę do sądu nie uiściła wpisu sądowego w kwocie 2002 zł pomimo skierowanego do niej wezwania. Należy zauważyć, że po wniesieniu nieopłaconej skargi Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 14 października 2025 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi skarżąca złożyła wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika z akt sprawy wniosek ten został prawomocnie rozpatrzony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 21 stycznia 2026 r., sygn. akt II SPP/Rz 197/25, którym utrzymano w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z 2 grudnia 2025 r. odmawiającego skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. Skutkiem tego było przyjęcie przez Sąd, że skarżąca nie uzyskała zwolnienia od kosztów sądowych i ma obowiązek uiścić należny wpis od skargi. Przewodniczący Wydziału miał zatem podstawę ponownie wezwać skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi co uczynił zarządzeniem z 22 stycznia 2026 r. Zostało ono doręczone skarżącej 23 stycznia 2026 r. (zpo k. 18 akt) a zatem skarżąca zobligowana była dokonać wpisu do 30 stycznia 2026 r. Skoro tego nie uczyniła, jak sama przyznała, Sąd stosownie do treści art. 220 § 3 P.p.s.a. postanowił skargę odrzucić. Okoliczność złożenia kolejnego wniosku o prawo pomocy nie miała wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu bowiem sytuacja finansowa i osobista skarżącej została już wcześniej prawomocnie oceniona przez sąd, który odmówił przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec tego Przewodniczący mając wzgląd na odmowę prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych miał prawo wezwać skarżącą do uiszczenia zaległego wpisu a w razie braku wpłaty skargę odrzucić. Złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy nie uchyla skutków prawomocności wydanego uprzednio rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy i nie mogło to uchronić jej przed negatywnymi konsekwencjami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. W złożonym zażaleniu nie wskazano żadnego zarzutu naruszenia przepisów prawa, a jedynie domagano się ponownego rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Jak wynika z akt sprawy również ten wniosek postanowieniem referendarza sądowego z 27 marca 2026 r. sygn. akt II SPP/Rz 23/26 został rozpatrzony odmownie w zakresie zmiany poprzednio wydanego postanowienia. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zażalenia, sprowadza się do przedstawienia okoliczności dotyczących ciężkiej sytuacji materialnej skarżącej i nie może odnieść zamierzonego skutku w niniejszym postępowaniu. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie jest postanowienie o odrzuceniu skargi strony, nie zaś kwestia zasadności przyznania jej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.