II OZ 600/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1485/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi X sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 stycznia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 października 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1485/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił X sp. z o.o. z siedzibą w [...] wstrzymania wykonania postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 stycznia 2024 r. znak: [...]w przedmiocie zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że X Sp. z o.o. złożyła skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 stycznia 2024 r., uchylające postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 17 listopada 2023 r. nr [...], wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie rozpatrzenia zażaleń Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...], Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...], Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] i Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z 12 kwietnia 2023 r. nr [...], którym odmówiono ww. wspólnotom wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 18 października 2022 r. nr [...](wydaną w przedmiocie udzielenia skarżącej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr [...]obręb [...]w dzielnicy [...]). W skardze strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wskazując, że w oparciu o ostateczną i prawomocną decyzję o pozwoleniu na budowę podjęła działania zmierzające do zabudowy nieruchomości i poniosła znaczne koszty związane z rozpoczęciem budowy (przekraczające 1.821.000 zł). Jak wskazano w skardze, do czasu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę, skarżąca ma obowiązek wybudować co najmniej fundamenty, a to oznacza konieczność poniesienia kosztów budowy dwóch kondygnacji podziemnych w wysokości ok. 6.000.000 zł. Po wykonaniu tych prac niemożliwe będzie przywrócenie stanu poprzedniego nieruchomości, a skarżąca prawdopodobnie będzie musiała złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Zdaniem skarżącej w przypadku wznowienia postępowania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, istnieje realne zagrożenie dla aktualnej sytuacji ekonomicznej strony. Uzasadniając wniosek wskazano przy tym, że rozbiórka obiektu z reguły wiąże się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, nie powoduje ono bowiem bezpośrednio skutków, o których mowa w cytowanym przepisie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Zaskarżonym postanowieniem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia zażaleń ww. wspólnot mieszkaniowych na postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z 12 kwietnia 2023 r., którym odmówiono wspólnotom wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 18 października 2022 r. Jest to postanowienie wywołujące jedynie skutek procesowy, a nie materialnoprawny. Na skutek wydania tego postanowienia nadal będzie się toczyć postępowanie w sprawie rozpatrzenia zażaleń wspólnot mieszkaniowych na postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z 12 kwietnia 2023 r. Samo uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania nie przyznaje żadnej stronie postępowania uprawnień i nie nakłada na jakąkolwiek stronę obowiązków podlegających wykonaniu. Zaskarżone postanowienie wywołuje jedynie skutki procesowe, gdyż stwierdza brak przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie postępowania. Nie można go zatem zaliczyć do kategorii aktów administracyjnych objętych zakresem postępowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, gdyż instytucja wstrzymania wykonania aktu lub czynności administracyjnej przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy tylko takich aktów administracyjnych i czynności, których wykonanie może spowodować szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd zwrócił uwagę, że składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia strona skarżąca oparła go na potencjalnym wyniku przyszłych postępowań. Zaskarżone postanowienie oznacza natomiast jedynie, że organ zobowiązany będzie do rozpatrzenia zażaleń wspólnot mieszkaniowych na postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z 12 kwietnia 2023 r., którym odmówiono ww. wspólnotom wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją udzielającą skarżącej pozwolenia na budowę. Wskazane we wniosku zdarzenie przyszłe i niepewne (nakaz przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości) nie ma bezpośredniego związku z zaskarżonym postanowieniem, którego wstrzymania wykonania żąda strona skarżąca. Z uwagi na charakter prawny zaskarżonego postanowienia uchylającego postanowienie o zawieszeniu postępowania nie można uznać, że wywołuje ono wprost zagrożenia, o których mowa w ww. art. 61 § 3, wniosek o wstrzymanie jego wykonania nie może być zatem zdaniem Sądu uwzględniony. Zażaleniem X sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie w stopniu rażącym art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię. W zażaleniu wskazano, że oczywistym jest, że przywrócenie uczestnikom niebędącym stroną postępowania o wydanie pozwolenia na budowę możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania dotyczącego prawomocnego i ostatecznego pozwolenia na budowę naraża Spółkę na niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Żadna ustawa nie wyłącza wstrzymania wykonania postanowienia. W odpowiedzi na zażalenie Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...], Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...], Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] i Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] wniosły o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W świetle jednak art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma zastosowanie do takich aktów administracyjnych, które podlegają wykonaniu. Z kolei wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu rzeczywistości, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w akcie (zob. też Wajda P. [w:] Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Komentarz (red.) Hauser R. i Wierzbowski M. Warszawa 2015, s. 375). Zaskarżone do Sądu pierwszej instancji postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie ma cech wykonalności, gdyż nie nakazuje stronie wykonania jakiegokolwiek obowiązku, ani nie przyznaje jakiegokolwiek uprawnienia. Przewidywanie zaś przez skarżącą, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę może zakończyć się niekorzystną dla niej decyzją stanowi odrębną kwestię i nie może być traktowane jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków wyrządzonych zaskarżonym postanowieniem wydanym w przedmiocie zawieszenia postępowania. Ponadto decyzja taka może być przedmiotem ewentualnie odrębnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, w sytuacji gdy na akt (decyzję) ten zostanie wniesiona stosowna skarga. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.