II OZ 679/25

Dnia 25 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 312/24 o odrzuceniu sprzeciwu K. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 17 września 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 312/24 odmawiającego D. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2024 r. Nr 54/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1) oddalić zażalenie K. P.; 2) odrzucić zażalenie D. K..

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 259 § 2 w zw. z art. 252 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił sprzeciw K. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 17 września 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 312/24 odmawiającego D. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd I instancji wskazał, że uprawnienie do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie prawa pomocy ma wyłącznie wnioskodawca – w tej sprawie D. K.. Zdaniem Sądu, niedopuszczalne było wniesienie "zażalenia" przez K. P. na kierowane do D. K. rozstrzygnięcie. D. K. oraz K. P. zaskarżyły ww. postanowienie, wnosząc pismo zatytułowane "skarga kasacyjna", zostało ono potraktowane jako zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Przez stronę należy rozumieć wyłącznie wnioskodawcę. Stosownie bowiem do art. 252 § 3 p.p.s.a., postanowienie o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Środek zaskarżenia przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że sprzeciw K. P. jest niedopuszczalny. Stroną postępowania o przyznanie prawa pomocy jest wyłącznie wnioskodawca. Ani strona przeciwna, ani inni uczestnicy postępowania nie biorą w nim udziału, gdyż postępowanie to nie dotyczy ich interesu prawnego. W tych warunkach jeżeli sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania D. K. prawa pomocy wniosła K. P., to Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił, że jej sprzeciw jest niedopuszczalny, a tym samym wymagane było jego odrzucenie. Z tych względów zażalenie wniesione przez K. P. podlegało oddaleniu. Zażalenie wniesione przez D. K. podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne. Wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wprawdzie D. K. była inicjatorem postępowania o udzielenie jej prawa pomocy, jednak zaskarżone zażaleniem postanowienie dotyczyło odrzucenia sprzeciwu K. P. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby. D. K. nie mogła zatem wnieść zażalenia na ww. postanowienie odrzucające sprzeciw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 postanowienia. W pkt 2 postanowienia orzeczono na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.