II OZ 738/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D. K., D. K., K. P. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 598/24 o odmowie przyznania K. P. prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P.; 2. odrzucić zażalenie D. K., D. K. i R. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 lutego 2025 r. o sygn. VII SPP/Wa 598/24 odmówił przyznania K. P. prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Sąd powołując się na art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") wskazał, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania gruntownej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy jest niewątpliwe, że skarga nie może zostać uwzględniona. Prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i uregulowanych w przepisach materialnoprawnych. W niniejszej sprawie K. P. zaskarżyła powołaną decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego – z odwołania R. P. – od decyzji PINB dla [...] z [...] stycznia 2024 r. nr [...]. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie dokonanej przez organ oceny w zakresie dopuszczalności wniesionego przez "K. P." odwołania, a zatem nie ma bezpośredniego wpływu na sferę prawną K. P.. Nie posiadała ona zatem interesu prawnego pozwalającego złożyć skargę na wspomnianą decyzję, co stanowiło podstawę odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.. W ocenie Sądu skoro zatem wniosek K. P. o przyznanie prawa pomocy dotyczył skargi, która podlegała odrzuceniu wobec jej niedopuszczalności, oczywista bezzasadność skargi obliguje w związku tym Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (bez konieczności prowadzenia postępowania w kierunku oceny sytuacji osobistej i majątkowej strony). Pismem z [...] kwietnia 2025 r. D. K., D. K., K. P. i R. P. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono argumentację wskazującą na niezasadność odmowy przyznania prawa pomocy. Zakwestionowano czynności organu i wskazano na zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenie D. K., D. K. i R. P. podlega odrzuceniu. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Jak stanowi zaś art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Zastosowanie regulacji art. 247 p.p.s.a. następuje, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, przy stanie faktycznym i prawnym, który nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wniesiona skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA o sygn.: I ONP 10/12, II OZ 37/13) w szczególności, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA o sygn. I OZ 13/14). Zasadnie zatem w okolicznościach niniejszej sprawy przyjął Sąd I instancji, że skoro wniosek K. P. o przyznanie prawa pomocy złożono w sprawie ze skargi, która podlegała odrzuceniu wobec jej niedopuszczalności z uwagi na brak interesu prawnego skarżącej w zaskarżeniu danego aktu, to okoliczność oczywistej bezzasadności takiej skargi obligowała do oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Za koniecznością odrzucenia zażalenia D. K., D. K. i R. P. przemawia fakt, że powołana niedopuszczalność może zachodzić zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym występują również wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem skarżonego orzeczenia, ponieważ jego skutki prawne w postaci odmowy przyznania prawa pomocy, dotyczą wyłącznie adresata danego orzeczenia – w tym przypadku wyłącznie K. P.. Nadto D. K., D. K. i R. P. nie byli inicjatorami postępowania o udzielenie prawa pomocy, tym samym postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym wnioskiem K. P. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych jej osoby. Z tych przyczyn zażalenie złożone przez D. K., D. K. oraz R. P. na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy K. P. na podstawie art. 247 p.p.s.a. jest niedopuszczalne, ponieważ powołane osoby nie były adresatami tego postanowienia. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.