II OZ 815/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 275/24 utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 października 2024 r. o odmowie przyznania K. P. prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 stycznia 2024 r., nr 162/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie K. P. i D. K..

Postanowieniem z 12 listopada 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 275/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprzeciwu K. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 3 października 2024 r. odmawiającego K. P. (dalej jako skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 stycznia 2024 r., nr 162/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, że nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia doręczono skarżącej 17 grudnia 2024 r. W piśmie z 18 grudnia 2024 r. (data nadania 23 grudnia 2024 r.) skarżąca i D. K. wniosły skargę kasacyjną na postanowienie z 12.11.2024 r. w odniesieniu do odrzucenia sprzeciwu na postanowienie w sprawie pomocy". Wskazały na naruszenie prawa materialnego i błędną interpretację prawa. Ich zdaniem naruszono zasady współżycia społecznego i doszło do utraty zaufania do organów Państwa. Ich zdaniem, sztucznie stworzono naruszenia prawa administracyjnego, które powinno być przypisane A. K. i A. K.1, a nie skarżącym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zakwalifikował powyższe pismo jako zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie K. P. i D. K. podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Z racji tego każdy środek odwoławczy (zażalenie/skarga kasacyjna) nie odniesie zamierzonego skutku bowiem jest niedopuszczalny. Ustawodawca w art. 194 § 1 P.p.s.a. przedstawił katalog postanowień, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem, a w art. 173 § 1 P.p.s.a. wskazał postanowienia, na które przysługuje skarga kasacyjna. Nie ma w tych regulacjach postanowienia Sądu wydanego w związku z rozpatrzeniem sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy z art. 260 § 2 P.p.s.a.. Uznać zatem należało je za niezaskarżalne. Potwierdza to też treść tego ostatniego przepisu wskazując, że Sąd orzeka jako Sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wydanie orzeczenia jako sąd drugiej instancji jest prawomocnym orzeczeniem w zakresie prawa pomocy a wobec tego niedopuszczalne jest kierowanie na takie orzeczenie jakichkolwiek środków odwoławczych. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. art. 178 P.p.s.a., z których wynika, że zażalenie, które jest niedopuszczalne podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie Sąd doręczając odpis postanowienia z dnia 12 listopada 2024 r. prawidłowo pouczył skarżącą o tym, że na postanowienie to nie przysługują środki odwoławcze (k. 32 akt), a mimo to skarżąca wraz z D. K. wniosły zażalenie z dnia 18 grudnia 2024 r. (data nadania 23.12.2024 r.), w którym kwestionują to postanowienie zarzucając Sądowi łamanie przepisów prawa. Wobec treści doręczenia odpisu postanowienia pismem z 5 grudnia 2024 r. skarżąca powinna uznać za ostateczne rozstrzygnięcie Sądu postanowienie z art. art. 260 § 1 P.p.s.a. i przyjąć wynikający z tego skutek, że kwestia prawa pomocy została prawomocnie zakończona z negatywnym dla niej skutkiem. Wobec tego chcąc skarżyć postanowienie MWINB musi pokrywać ona związane z tym postępowaniem koszty sądowe. Wobec powyższego wniesione przez skarżącą i D. K. zażalenie, nie podlega merytorycznej ocenie lecz z powodów procesowych (jako niedopuszczalne – brak możliwości zaskarżenia), należy je odrzucić stosownie do art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 194 § 1 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu wnosząc ten środek odwoławczy od postanowienia referendarza sądowego z 3 października 2024 r. Tym samym złożenie zażalenia, tym razem na postanowienie Sądu I instancji, utrzymujące w mocy postanowienie wydane przez referendarza sądowego, było niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu stosownie do art. 178 P.p.s.a. Argumentacja skarżącej i D. K. przedstawiona w zażaleniu nie wpływa na ocenę, że złożyła ona środek zaskarżenia, który był niedopuszczalny i podlegał odrzuceniu. Zażalenie wniesione przez D. K. również podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne ale z innej przyczyny. Podstawą prawną odrzucenia będzie ten sam art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 178 P.p.s.a. Zażalenie tej osoby na postanowienie WSA w Warszawie z 12 listopada 2024 r. jest niedopuszczalne, ponieważ nie była ona adresatem zaskarżonego postanowienia Sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego, którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Adresatem tegoż postanowienia była wyłącznie K. P. bowiem to jej wniosek o prawo pomocy był przedmiotem oceny referendarza a następnie Sądu. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie do zażalenia D. K.. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.