II OZ 857/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K., D. K., K. P. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 650/24, utrzymujące w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 2 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 650/24, pozostawiające wniosek D. K. o przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych bez rozpoznania w sprawie ze skargi K. P., D. K. i D. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r. nr 828/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odrzucić zażalenie D. K., D. K., K. P. i R. P. .

Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 650/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprzeciwu D. K. od zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 2 grudnia 2024 r., sygn. akt jw., pozostawiającego wniosek ww. skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych bez rozpoznania, w sprawie ze skargi ze skargi K. P., D. K. i D. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r. nr 828/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, że nie przysługuje na nie żaden środek odwoławczy doręczono skarżącej 3 marca 2025 r. W piśmie z dnia 3 marca 2025 r. skarżąca, D. K., K. P. i R. P. wnieśli zażalenie. Wskazali na naruszenie prawa materialnego i błędną interpretację prawa. Ich zdaniem, naruszono zasady współżycia społecznego i doszło do utraty zaufania do organów Państwa. Sztucznie stworzono naruszenia prawa administracyjnego, które powinno być przypisane innym osobom. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie D. K., D. K., K. P. i R. P. podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia lub zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Z racji tego każdy środek odwoławczy (zażalenie) nie odniesie zamierzonego skutku bowiem jest niedopuszczalny. Ustawodawca w art. 194 § 1 p.p.s.a. przedstawił katalog postanowień, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem, a w art. 173 § 1 p.p.s.a. wskazał postanowienia, na które przysługuje skarga kasacyjna. Nie ma w tych regulacjach postanowienia Sądu wydanego w związku z rozpatrzeniem sprzeciwu od postanowienia i zarządzenia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy z art. 260 § 2 p.p.s.a.. Uznać zatem należało je za niezaskarżalne. Potwierdza to też treść tego ostatniego przepisu, w którym ustawodawca stwierdził, że sąd orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wydanie orzeczenia jako sąd drugiej instancji jest prawomocnym orzeczeniem w zakresie prawa pomocy, a wobec tego niedopuszczalne jest kierowanie na takie orzeczenie jakichkolwiek środków odwoławczych. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. stosowany w zw. art. 178 p.p.s.a., z którego wynika, że zażalenie, które jest niedopuszczalne podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie Sąd doręczając odpis postanowienia z dnia 20 stycznia 2025 r. prawidłowo pouczył skarżącą o tym, że na postanowienie to nie przysługują środki odwoławcze (k. 22 akt), a mimo to skarżąca wraz z innymi osobami wniosła zażalenie, w którym kwestionuje to postanowienie zarzucając Sądowi naruszenie przepisów prawa. Wobec powyższego wniesione przez skarżącą i pozostałe osoby zażalenie, nie podlega merytorycznej ocenie jako niedopuszczalne. Z tego powodu należało je odrzucić stosownie do art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 194 § 1 p.p.s.a., z tą uwagą, że zażalenie wniesione przez pozostałe osoby podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne z innej przyczyny. Zażalenie ww. osób jest niedopuszczalne, ponieważ osoby te nie były adresatami zaskarżonego postanowienia Sądu o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego, którym pozostawiono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Adresatem tegoż postanowienia była wyłącznie D. K., bowiem to jej wniosek o prawo pomocy był przedmiotem oceny referendarza, a następnie Sądu. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, czyli przez osobę wobec której postanowienie nie wywołuje skutków prawnych. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie do zażalenia wniesionego przez D. K., K. P. i R. P. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji