II OZ 934/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K. P., D. K. i D.K.1 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 530/24 o odrzuceniu skarg w sprawie ze skarg K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 stycznia 2024 r. nr 10/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. odrzucić zażalenie D. K.

K. P. i D. K. (dalej: "skarżące") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 stycznia 2024 r., nr 10/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 14 marca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 530/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargi, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), jako nieopłacone. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 21 listopada 2024 r. wezwano każdą ze skarżących osobno do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenia te były następnie zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniami z dnia 11 lutego 2025 r. wydanymi w sprawach o sygn. akt II OZ 63/25 i II OZ 64/25 oddalił zażalenia skarżących oraz odrzucił zażalenia wywiedzione przez osoby niebędące adresatami zarządzenia z dnia 21 listopada 2024 r. Ustalono, że do 12 marca 2025 r. żadna ze skarżących nie uiściła wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Obie skarżące oraz D.K.1 wnieśli zażalenia na postanowienie z dnia 14 marca 2025 r. odrzucające skargi K. P. i D. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia skarżących K. P. i D. K. zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w nich podniesione. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia opłaty sądowej (wpisu) od wnoszonej przez stronę skargi. Wyjątki od tego obowiązku wymieniają przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi i są to zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów z mocy ustawy (art. 239 P.p.s.a.) oraz zwolnienia przyznane w ramach prawa pomocy (art. 243 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżące nie są zwolnione z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi i nie zostały zwolnione z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu. Postanowieniami z dnia 4 listopada 2024 r. o sygn. akt VII SPP/Wa 299/24 i VII SPP/Wa 300/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 września 2024 r., którymi odmówiono przyznania obu skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć jednak należy, że Sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie nie dostrzegł, iż po rozpoznaniu wniosków skarżących o przyznanie prawa pomocy, złożonych w otwartym terminie do zaskarżenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty nie zostało następnie wydane zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnych zarządzeń Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 21 listopada 2024 r. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przedwcześnie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargi obu skarżących uznając, że nie uiściły należnego wpisu sądowego w terminie. Brak ponownego wezwania do uiszczenia wpisu wynikające z prawomocnego zarządzenia, choć stanowi jedynie czynność o charakterze technicznym, nie może jednak skutkować ponoszeniem negatywnych konsekwencji procesowych przez stronę, gdyż jest to informacja wskazująca na konieczność uiszczenia wpisu, realizująca zasadę określoną w art. 6 P.p.s.a. Rzeczą Sądu pierwszej instancji po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie wydanie zarządzenia (zarządzeń) w przedmiocie wezwania obu skarżących do wykonania prawomocnych zarządzeń Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 21 listopada 2024 r. wraz z zakreśleniem terminu na jego wykonanie. Zażalenie wniesione przez D.K.1 należy odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia D.K.1. Nie był on adresatem postanowienia z dnia 14 marca 2025 r., wezwania do uiszczenia opłat skierowane były wyłącznie do obu skarżących. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz jak w pkt 2 w oparciu o art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.