II OZ 961/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D. K., D. K.2 i K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 851/24 o odmowie przyznania D. K. prawa pomocy w sprawie ze skargi D. K., D. K.2 i K. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie D. K.; 2. odrzucić zażalenie D. K.2 i K. P..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 marca 2025 r. o sygn. VII SPP/Wa 851/24 odmówił przyznania D. K. prawa pomocy w sprawie ze skargi D. K., D. K.2 i K. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Sąd powołując się na art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") wskazał, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania gruntownej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy jest niewątpliwe, że skarga nie może zostać uwzględniona. Prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i uregulowanych w przepisach materialnoprawnych. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie dokonanej przez organ oceny w zakresie dopuszczalności wniesionego przez R. P. odwołania, a zatem nie ma bezpośredniego wpływu na sferę prawną D. K.. W ocenie Sądu ze względu na oczywistą bezzasadność skargi należało orzec o odmowie przyznania D. K. prawa pomocy, przy czym nie badano jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Pismem z [...] kwietnia 2025 r. D. K., D. K.2 i K. P. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono argumentację wskazującą na niezasadność odmowy przyznania prawa pomocy. Zakwestionowano czynności organu i wskazano na zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie D. K. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenie D. K.2 i K. P. podlega odrzuceniu. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Jak stanowi zaś art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Zastosowanie regulacji art. 247 p.p.s.a. następuje, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, przy stanie faktycznym i prawnym, który nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wniesiona skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA o sygn.: I ONP 10/12, II OZ 37/13) w szczególności, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA o sygn. I OZ 13/14). Zasadnie zatem w okolicznościach niniejszej sprawy przyjął Sąd I instancji, że skoro wniosek D. K. o przyznanie prawa pomocy złożono w sprawie ze skargi, która podlegała odrzuceniu wobec jej niedopuszczalności z uwagi na brak interesu prawnego skarżącej w zaskarżeniu danego aktu, to okoliczność oczywistej bezzasadności takiej skargi obligowała do oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Za koniecznością odrzucenia zażalenia D. K.2 i K. P. przemawia fakt, że powołana niedopuszczalność może zachodzić zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym występują również wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem skarżonego orzeczenia, ponieważ jego skutki prawne w postaci odmowy przyznania prawa pomocy, dotyczą wyłącznie adresata danego orzeczenia – w tym przypadku wyłącznie D. K.. Nadto D. K.2 i K. P. nie byli inicjatorami postępowania o udzielenie prawa pomocy, tym samym postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym wnioskiem D. K. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych jej osoby. Z tych przyczyn zażalenie złożone przez D. K.2 i K. P. na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy D. K. na podstawie art. 247 p.p.s.a. jest niedopuszczalne, ponieważ zarówno D. K.2, jak i K. P. nie byli adresatami tego postanowienia. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.