II SA/Gl 310/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 9 stycznia 2025 r. nr WINB-WOA.7721.390.2024.DS w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie wykonania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 stycznia 2025 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) stwierdził uchybienie przez J. A. (strona, skarżąca) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (PINB) z dnia 14 września 2022 r. nr [...], którą nakazano jej, jako właścicielce działki nr [...], na której usytuowany jest budynek mieszkalny przy ul. [...] w B., w terminie do 30 listopada 2022 r. wykonanie zabezpieczenia trwałego powyższego budynku przed dostępem osób postronnych, usunięcie obluzowanych ruchomych elementów wystających ze ścian - cegła, usunięcie luźnych rynien spustowych, usunięcie luźnych elementów dachu częściowo zawalonego do środka, które mogą stwarzać zagrożenie dla ścian budynku i otoczenia, umieszczenie na przedmiotowym budynku tablic informujących o stanie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. W uzasadnieniu postanowienia ŚWINB wskazał, że decyzja organu I instancji wydana w dniu 14 września 2022 r. stała się przedmiotem odwołania wniesionego przez skarżącą w dniu 21 listopada 2024 r. Organ zacytował przy tym, że w treści tego środka odwoławczego wnosząca je strona wskazała: "zgłaszam zażalenie na poczynania PINB w B. [...] do przeprowadzenia kontroli i spowodowanie ukarania tych, którzy są bez kompetencji, bez odpowiedzialności, bez profesjonalizmu". Jednocześnie organ wyjaśnił, że toku dokonanych czynności ustalił, że strona wniosła odwołanie po terminie. Decyzja PINB została bowiem doręczona stronie w dniu 19 września 2022 r. Natomiast odwołanie zostało wniesione osobiście w siedzibie PINB w B. w dniu 21 listopada 2024 r., a więc po upływie ustawowego terminu na wniesienie odwołania, tj. po dniu 3 października 2022 r. Organ zaznaczył przy tym, iż w aktach sprawy brak wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w związku z czym należy uznać, że powyższy wniosek nie został złożony. W skardze na powyższe postanowienie strona wskazała, że jej pismo, które określa mianem odwołanie, dotyczyło zażalenia z dnia 21 listopada 2024 r. oraz z dnia 27 listopada 2024 r. Wskazała także na protokół PINB i "pisma PINB B. [...] z dnia 27 września 2024 r. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu nie jest zgodne z prawem, jednak z zasadniczo innych przyczyn niż te, które przedstawiła skarżąca. Stosownie bowiem do regulacji zawartej w art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Jednocześnie nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić również te naruszenia prawa, istotne dla wyniku sprawy, których strona skarżąca nie wymieniła w skardze. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje bez związania go zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu zaskarżonego postanowienia ŚWINB nie poprzedził wyjaśnieniem, czy pismo skarżącej z dnia 21 listopada 2024 r. rzeczywiście stanowiło odwołanie od decyzji PINB z dnia 14 września 2022 r. nr [...], którą na skarżącą nałożono wskazane powyżej nakazy. Co prawda, z części wstępnej wynika, że strona zaskarża decyzję PINB z dnia 14 września 2022 r. nr [...], ale w dalszej części koncentruje się na kwestionowaniu działań organu, które miały miejsce już po jej wydaniu. Powyższa niewyjaśniona przez organ niespójność omawianego pisma skarżącej ma istotne znaczenie dla kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do złożenia odwołania. Powoduje bowiem, że nadal otwarta pozostaje kwestia, czy strona swoje pismo zatytułowała i oznaczyła w części wstępnej w sposób nieadekwatny do oczekiwań wobec ŚWINB. W konsekwencji na obecnym etapie kontrolowanego postępowania stanowisko organu, według którego skarżąca złożyła odwołanie od decyzji PINB z dnia 14 września 2022r. nr [...] jest przedwczesne. Wynika ono wyłącznie z własnych założeń organu, nie zaś z jednoznacznych stwierdzeń, zarzutów, argumentów skarżącej zawartych w treści pisma z dnia 21 listopada 2024 r. Zaakcentować należy, że pisma składanego organowi nie należy oceniać wyłącznie według jego nazwy, tytułu, zwłaszcza w sytuacji, w której skarżąca działa bez profesjonalnej reprezentacji. Rozstrzygające znaczenie ma bowiem rzeczywista wola strpny wyrażona w sposób stanowczy i konsekwentny, a tym samym pozwalający organowi jednoznacznie i trafnie odczytać oczekiwania (wnioski i żądania) strony. Innymi słowy każdy organ administracyjny zapoznając się z treścią pism do niego złożonych nie może wiernie podążać wyłącznie za literalnym oznaczeniem pisma, wniosku, odwołania, czy podania, ale musi dokonać analizy jego treści. Przy ocenie pisma składanego organowi nie ma miejsca na sytuacje niejednoznaczne, wywołujące zasadnicze wątpliwości co do jego procesowego charakteru. W razie zaistnienia jakichkolwiek wątpliwości co do intencji strony, każdy organ administracyjny powinien skierować wezwanie do sprecyzowania żądania zawartego w treści pisma, wniosku, odwołania, oświadczenia, czy podania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 799/19). W realiach rozpoznawanej sprawy ŚWINB miał więc obowiązek wezwać skarżącą, aby w ustawowym terminie sprecyzowała, czy wniesione pismo stanowi odwołanie. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 k.p.a., orzekł jak w sentencji. W myśl art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie kończące postępowanie w postępowaniu administracyjnym. W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko sądu. W pierwszej kolejności jednoznacznie wyjaśni czy ma do czynienia z odwołaniem skarżącej od decyzji PINB z dnia 14 września 2022 r. nr [...]