II SA/Gl 438/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi R. C. (C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 13 stycznia 2025 r. nr SKO.IV/424/953/2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia 15 listopada 2024 r. nr [...].

Skarżący R. C. wnioskiem z dnia 1 października 2024 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o przyznanie pomocy w formie zasiłku na remont budynku gospodarczego zlokalizowanego w C. przy Alei [...] , działka nr [...] - uszkodzonego w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że w wyniku powodzi działka stanowiąca własność skarżącego oraz znajdujące się na niej budynki gospodarcze (2 budynki murowane oraz piwnica) uległy zalaniu. Uszkodzeniu uległy także krzewy owocowe, ogrodzenie, sprzęt ogrodniczy oraz żywność w formie składowanych owoców. Skarżący wskazał ponadto, że skażeniu ulegała ziemia oraz woda w studni. Dnia 9 października 2024 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w C. przeprowadził kontrolę obiektu. W protokole z tej kontroli stwierdzono, iż na działce nr [...] obr. [...] w C. znajdują się dwa budynki gospodarcze (obiekty "A" i "B") oraz piwniczka ("C"). W wyniku powodzi budynek "A" został zalany do poziomu ok 70 cm ponad poziom posadzki. Budynek "B" uległ z kolei zalaniu do wysokość ok. 1 m nad poziom posadzki. Piwniczka została zalana do wysokości ok. 1 m nad poziom terenu. Komisja szacowania strat oszacowała wycenę naprawy budynku gospodarczego na kwotę 3.700,00 zł. Dnia 28 października 2024 r. do MOPS w C. wpłynęło pismo skarżącego wraz z dokumentacją zdjęciową, w którym to skarżący oświadczył, iż w jednym z pomieszczeń gospodarczych hoduje kury na potrzeby swojej rodziny. Decyzją z dnia 15 listopada 2024 r., Burmistrz Miasta C. odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat poniesionych w wyniku klęski żywiołowej – powodzi we wrześniu 2024 r. Organ I instancji uznał informację o hodowaniu przez skarżącego kur w budynku gospodarczym za nieprawdziwą. W uzasadnieniu wskazano, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (tj. wywiadu środowiskowego, oględzin) nie stwierdzono obecności zwierząt na ww. działce. Ponadto, organ I instancji uznał, że znajdujące się na działce należącej do skarżącego budynki nie są budynkami gospodarczymi o których mowa w cz. 1 ust. 1 pkt 2 lit. b Zasad udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa. Nie są one przeznaczone do zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych, jak i nie służą jako budynek inwentarski do hodowli niewielkiej ilości zwierząt. W odwołaniu skarżący podniósł, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez komisje strat nie podjęto próby wejścia do budynków gospodarczych, gdyż były one pokryte grubą warstwą mułu rzecznego. Zdaniem skarżącego przeprowadzono jedynie oględziny w pomieszczeniu służącym jako składnica na jabłka. Pismem z dnia 9 grudnia 2024 r. (data stempla pocztowego) skarżący wskazał, że w trakcie przeprowadzonych oględzin kurnik był pusty, gdyż kury nie przebywają w nim na zimę. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył przepisy prawa dotyczące przyznawania pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego – art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283), zwanej dalej u.p.s. Organ odwoławczy uznał ustalenia organu I instancji za zgodne ze stanem faktycznym. Stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowej interpretacji zapisu pkt I ppkt 5 Zasad udzielania pomocy ze środków budżetowych. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 40 u.p.s. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania pomocy oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Wniósł o zmianę decyzji i przyznanie zasiłku celowego na pokrycie strat poniesionych w wyniku klęski żywiołowej – powodzi we wrześniu 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia 28 maja 2025 r. (data nadania: 24 czerwca 2025 r.) skarżący ponowi swoje żądania oraz złożył dodatkowe wyjaśnienia na ich poparcie. Dołączył też fotografie przedmiotowych zabudowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem nie do odparcia okazał się zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. Przypomnieć na wstępie wypadnie, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów administracji zostały podjęte na podstawie przepisów ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jak jednak wynika z akt administracyjnych i wprost z treści skargi, skarżący domagał się przyznania zasiłku celowego w związku ze szkodami, które poniósł w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Żaden z organów nie zauważył, że zasiłek z tego tytułu może być przyznany na podstawie przepisów ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1473). Zgodnie z art. 69a tej ustawy, "zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w kwocie 8 tys. zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi". Zauważyć przy tym przyjdzie, że w sprawie nie było kwestionowane, iż szkoda powstała i została oszacowana (vide: "Załącznik do szacowania szkód budynków powstałych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., zawierający wycenę naprawy uszkodzonych elementów" – k. 39 akt organu I instancji). Jak wynika z uzasadnień decyzji organów administracji nie miały one bądź świadomości istnienia powyższych regulacji, bądź też nie rozważały możliwości, nawet potencjalnie, ich zastosowania. Stąd też w ocenie Sądu kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego konieczne jest uchylenie decyzji organów obu instancji. Prowadząc ponownie postępowanie Burmistrz C. winien ustalić, czy w przypadku wniosku skarżącego zastosowanie znajdą przepisy ustawy o pomocy społecznej, czy też ustawy z dnia 1 października 2024 r. W tym drugim przypadku konieczne będzie ustalenie, czy w sprawie zaistniały przesłanki do przyznania świadczenia. W każdym przypadku organ administracji powinien należycie uzasadnić swe rozstrzygnięcie. Dopiero tak podjęta decyzja może zostać poddana merytorycznej kontroli sądu administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.