III FZ 198/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu 22 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 930/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 lipca 2024 r. nr SKO Gd/1701/24 w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1.1. Postanowieniem z 20 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 930/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. S. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 lipca 2024 r. w przedmiocie uzupełnienia decyzji. 1.2. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2024 r., pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi w kwocie 200 zł, złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") oraz podania numeru PESEL strony wnoszącej pismo, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą ww. wezwanie doręczono w dniu 29 listopada 2024 r. W dniu 6 grudnia 2024 r. wpłynął wpis sądowy w wysokości 200 zł. Pismem z dnia 6 grudnia 2024 r. (data stempla pocztowego) skarżący podał swój numer PESEL oraz przedłożył pełnomocnictwo do reprezentowania m.in. B. S.. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2024 r. Skarżącemu zwrócono 100 zł tytułem nadpłaconego wpisu sądowego oraz wezwano go do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez skarżącego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 10 stycznia 2025 r. (data stempla pocztowego) skarżący nadesłał dwa egzemplarze podpisanej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, uznając, że przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie została doręczona 8 sierpnia 2024 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się następnego dnia po dniu, kiedy przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie została doręczona. Mając powyższe na względzie sąd pierwszej instancji stwierdził, że ostatni dzień określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego (30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie) upływał 9 września 2024 r. W tym zaś stanie rzeczy skargę złożoną w dniu 30 października 2024 r. uznać należy za złożoną po terminie. Nadanie przez stronę skarżącą przesyłki zawierającej skargę w dniu 30 października 2024 r. było uczynione z uchybieniem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. 1.3. Skarżący wywiódł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 2.2. Zgodnie z art. 214 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Natomiast zgodnie z art. 219 o.p. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 2a i § 3-5 oraz art. 211-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie, oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1, stosuje się również art. 240-249 oraz art. 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1 i art. 248 § 3, wydaje się postanowienie. Błędne pouczenie może oznaczać błędne wskazanie organu właściwego do rozpoznania środka prawnego, wadliwe określenie środka prawnego, jaki przysługuje od decyzji, oraz błędne oznaczenie trybu i terminu do jego wniesienia. W myśl art. 214 zarówno brak pouczenia, jak i błędne pouczenie w decyzji nie mogą szkodzić stronie. Oznacza to, że środek prawny wniesiony w sposób określony w błędnym pouczeniu jest skuteczny tak, jak gdyby został wniesiony zgodnie z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 października 2017 r., II OZ 1206/17, OSP 2018/4, poz. 42, s. 140 i n.) określił zakres ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a., zawierającego regulację odpowiadającą w zasadzie unormowaniu przyjętemu w komentowanym przepisie. W powołanym orzeczeniu NSA wyjaśnił, że skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a., w przypadku wniesienia do sądu spóźnionego środka zaskarżenia, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrywania go bez potrzeby wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. także glosę W. Piątka, akceptującą stanowisko NSA, OSP 2018/4, poz. 42, s. 143 i n.). Wydaje się, że wykładnię przyjętą w tym wyroku należy uwzględnić przy stosowaniu komentowanego przepisu (A. Kabat [w:] S. Babiarz, B. Dauter, W. Gurba, R. Hauser, M. Niezgódka-Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, A. Kabat, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, Warszawa 2024, art. 214.). 2.3. W przedmiotowej sprawie, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 lipca 2024 r., na stronie 2, pod koniec uzasadnienia, wskazywało, że "postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji i nie służy na nie żaden środek zaskarżenia". Brak było pouczenia o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w jakim terminie. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 września 2024 r. uzupełniono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 lipca 2024 r. w ten sposób, że wskazuje, że na przywołane postanowienie służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazuje, że postanowienie z 19 lipca 2024 r. zawierało nieprawidłową informację, że nie służy na nie żaden środek zaskarżenia. Postanowienie to doręczono stronie 30 września 2024 r. Natomiast skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożono 30 października 2024 r., zatem z zachowaniem 30-dniowego terminu. 2.4. W niniejszej sprawie skarżący zastosował się do błędnego pouczenia organu administracji – nie wniósł skargi, ponieważ został poinformowany, że nie ma takiej możliwości – i nie można pozbawić go tylko z tego powodu możliwości obrony swoich praw. Skarżący nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Brak właściwej informacji ze strony organu o prawach i obowiązkach uczestników postępowania nie może uniemożliwiać realizacji konstytucyjnego prawa do sądu z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Należy również zauważyć, że skarżący wniósł skargę w terminie o którym pouczył go organ odwoławczy w postanowieniu z 18 września 2024 r. Zatem należało uznać, że skarga została złożona w terminie, a odrzucenie jej było przedwczesne. 2.5. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Wobec tego należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że zaszła przesłanka do odrzucenia skargi z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.