III FZ 20/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. E. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 247/25 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi B. E. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 lutego 2025 r., nr KO.401.19.2024 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 15 grudnia 2025 r., I SA/Łd 247/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił zażalenie B. E. N. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie tego sądu z 14 listopada 2025 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Skarżącej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 24 lutego 2025 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pomimo ustawowego przymusu adwokacko-radcowskiego, Skarżąca wniosła samodzielnie sporządzone zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 listopada 2025 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Wskazano, że obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Na powyższe postanowienie, pismem z 5 stycznia 2026 r. Skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 175 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 4 zażalenie takowe może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czyni wniesienie takiego zażalenia niedopuszczalnym z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące w przypadku strony skarżącej (zob. postanowienie NSA z 26 września 2025 r., sygn. akt III OZ 470/25). Zgodnie z treścią przytoczonej regulacji art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno zostać sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, co oznacza nie tylko fizyczne sporządzenie przez osobę z kręgu wskazanego w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a., ale również jego podpisanie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., stanowi brak niepodlegający konwalidacji w trybie art. 49 p.p.s.a., co oznacza jego nieusuwalność (por. postanowienia NSA: z 20 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 169/12, z 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 713/04, z 2 października 2012 r., sygn. akt II OZ 832/12; z 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 318/11). Przenosząc powyższe rozważania, na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, że odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 listopada 2025 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej z uzasadnieniem doręczono Skarżącej wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. W szczególności wskazano, iż zażalenie od rzeczonego postanowienia winno być sporządzone przez adwokata albo radcę prawnego. Pomimo skierowanego do Skarżącej prawidłowego pouczenia, zażalenie nie czyniło zadość wymogowi przymusu adwokacko-radcowskiego. Trafnie bowiem wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, że Skarżąca nie wykazała, jakoby należała do kręgu podmiotów wymienionych w art. 175 p.p.s.a. W tej sytuacji jako prawidłowe należy ocenić działanie Sądu pierwszej instancji, który odrzucił zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.