III FZ 327/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 660/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 grudnia 2022 r., nr 1401-IEW1.4121.28.2022.AD w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 660/23 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 29 grudnia 2022 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Sąd stwierdził, że M.L. (dalej: Skarżący) przedkładając wniosek nie tylko nie udokumentował źródeł przychodów i ich wielkości oraz ponoszonych wydatków (chociażby tych najważniejszych, w szczególności w zakresie raty kredytu), nie złożył informacji o środkach zgromadzonych na rachunkach bankowych (ew. ich braku) – wraz ze stosownymi kopiami wyciągów bankowych, ale również wskazując osiągnięte dochody i ponoszone wydatki nie uzasadnił przyjęcia, że wystąpiła jedna z przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). We wniosku wskazano bowiem, że rata kredytu Skarżącego wynosi 20.000 zł. Nie wiadomo chociażby w jakiej relacji jest wskazana rata do dochodów Skarżącego, ewentualnych oszczędności itp. Zdaniem Sądu pierwszej instancji możliwość przesądzenia o wystąpieniu zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga przedstawienia stosunkowo kompletnego obrazu (w tym przypadku) kondycji finansowej Skarżącego, a nie wskazywania w sposób w istocie wycinkowy na pojedyncze zobowiązania (przy jednoczesnym braku ich udokumentowania). WSA wskazał również, że rolą Skarżącego (czy też występującego w jego imieniu pełnomocnika) w celu uzyskania ochrony przewidzianej w art. 61 §3 p.p.s.a. jest odpowiednie udokumentowanie dochodów, wydatków, wysokości posiadanych oszczędności i przedstawienie stosownej argumentacji (analizy) wskazującej, że może zachodzić któraś z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – co powinno wynikać, a nie wynika, z wniosku wraz z uzasadnieniem oraz stosownymi dokumentami. W zażaleniu na to postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania Skarżącego do złożenia wymaganych przez sąd dokumentów. Wobec tego wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania sądowoadministracyjnego, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, bowiem Skarżący, wbrew dyspozycji wyrażonej w art. 61 § 3 p.p.s.a, nie uprawdopodobnił okoliczności mogących przemawiać za słusznością złożonego wniosku. Podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu okoliczności, które mogą pojawić się na etapie wykonywania zaskarżonego aktu, czy sparafrazowanie treści art. 61 § 3 p.p.s.a., bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi informacjami, pozwalającymi na zastosowanie omawianej instytucji prawnej, która co należy podkreślić, stanowi wyjątek od zasady wykonalności ostatecznych decyzji, mimo zaskarżenia ich do sądu administracyjnego. Samo powołanie określonych twierdzeń na okoliczności związane z sytuacją materialną czy majątkową skarżącego nie jest wystarczające do uznania, że wniosek spełnia przesłanki zawarte w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. (post. NSA: z 3.7.2014 r., sygn. akt II OZ 661/14, z 6.2.2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, z 18.3.2010 r., sygn. akt II FSK 502/09 - CBOSA). Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Skarżący nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, nie przedstawił bowiem żadnej konkretnej argumentacji oraz dowodów uprawdopodobniających te okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na finanse Skarżącego i jego byt, jednakże bez wskazania, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa Skarżącego, nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zauważyć, że argumentacja Skarżącego mająca wspierać wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej jest nie tylko enigmatyczna, ale także oparta na hipotezach i przewidywaniach, bez odniesienia się do rzeczywiście zaistniałych okoliczności. Wystarczy odnotować, że Skarżący nie twierdzi ani nie wykazuje, że egzekucja zaległości podatkowych oraz zobowiązań określonych w zaskarżonej decyzji została wszczęta oraz jaki jest jej przebieg i jakie środki egzekucyjne rzeczywiście zastosowano. Skarżący nie wskazuje także, jakimi środkami finansowymi dysponuje, a jakie ma koszty utrzymania. Bezpodstawny jest również podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a. Wbrew opinii Skarżącego, uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, czy też obowiązek udokumentowania podniesionych twierdzeń w formie załączników nie jest wymogiem formalnym, którego brak uniemożliwiałby nadanie sprawie dalszego biegu, nie było więc podstaw do wzywania strony o uzupełnienie wniosku o uzasadnienie na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie wszczyna postępowania w sprawie. Nie jest więc możliwe jego odrzucenie. Jest to pismo w postępowaniu sądowym, które w razie nieuzupełnienia braków podlega zarządzeniem przewodniczącego pozostawieniu bez rozpoznania. W wypadku innych braków, np. braku uzasadnienia, podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd i w konsekwencji oddaleniu (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.