III FZ 370/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt III SA/Wa 2736/23 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 11 września 2023 r. nr 1401-IEW1.4123.37.2023.5.MAR w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 marca 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 2736/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek A. T. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący pismem z 23 listopada 2023 r. wniósł do WSA w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 11 września 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień 2018 r. Podczas rozprawy w dniu 22 maja 2024 r. skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 17 czerwca 2024 r., sygn. akt III SPP/Wa 139/24 starszy referendarz sądowy WSA w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wyrokiem z 12 września 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2736/23 oddalono skargę. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi z urzędu skarżącego - r.pr. M. N., który w ustawowym terminie wniósł opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis opinii został doręczony skarżącemu w dniu 23 grudnia 2024 r. wraz z pouczeniem o treści art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Pismem z 22 stycznia 2025 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III z 3 lutego 2025 r. wezwano skarżącego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika. Pismem z 3 marca 2025 r. skarżący poinformował, że nie ma żadnych możliwości, aby w terminie 7 dni mógł wnieść skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, bo takiego nie posiada. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu złożony w czasie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podlega odrzuceniu jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu powinna zostać wniesiona skarga kasacyjna, co pomimo wezwania nie zostało wykonane. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia. W jego treści wskazał m.in., że nie mógł wnieść skargi kasacyjnej gdyż obowiązuje "przymus adwokacki". Podał, że pismem z 2 stycznia 2025 r. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie (z podaniem do wiadomości WSA w Warszawie) o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem wniesienia skargi kasacyjnej do NSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegało oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1-4 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.). Dodatkowego wyjaśnienia wymaga regulacja art. 177 § 4 p.p.s.a. Jeżeli pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 23 grudnia 2024 r., a zatem termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał z dniem 22 stycznia 2025 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożył 22 stycznia 2025 r. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu, który został złożony w czasie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podlegał odrzuceniu jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 p.p.s.a. Skarżący został również prawidłowo poinformowany, że kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika celem wniesienia skargi kasacyjnej jest bezzasadny, ponieważ Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, by pełnomocnik przyznany z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 12 września 2024 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2736/23 bez zachowania zasad należytej staranności (art. 177 § 5 p.p.s.a.). W tej sytuacji skarżący, jeśli podtrzymywał zamiar złożenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, uprawniony był do ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyjaśnił, że w razie zastrzeżeń co do działalności wyznaczonego pełnomocnika z urzędu skarżący może zwrócić się do OIRP z wnioskiem o jego zmianę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w treści zażalenia nie podniesiono argumentów, które podważałyby zasadność wydanego postanowienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.