III OSK 477/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Nina Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 131/21 w sprawie ze skargi P.P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 12 listopada 2020 r. nr DN.513.17.2020.KS-Ż w przedmiocie odmowy reaktywacji w prawach studenta oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 131/21 oddalił skargę P.P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 12 listopada 2020 r. nr DN.513.17.2020.KS-Ż w przedmiocie odmowy reaktywacji w prawach studenta. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. Wnioskiem z dnia 16 września 2020 r. P.P. (dalej w skrócie: "strona", "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") zwróciła się do Prodziekana [...] Uniwersytetu [...] o wyrażenie zgody na wznowienie studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2020/2021 na kierunku psychologia. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że ukończyła studia w roku akademickim 2012/2013, nie przystępując w terminie do obrony pracy magisterskiej z powodu stanu zdrowia, w wyniku czego została skreślona z listy studentów. Wnioskodawczyni zapewniła, że stan jej zdrowia na przestrzeni lat uległ znacznej poprawie oraz wyraziła gotowość uzupełnienia różnic programowych. Decyzją z dnia 28 października 2020 r. nr WNHP.513186.2020.209468.DG Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] nie wyraził zgody na reaktywowanie przez stronę studiów na wnioskowanym kierunku, uzasadniając to brzmieniem § 42 ust. 2 Regulaminu studiów na Uniwersytecie [...] (uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2019 r., dalej w skrócie: "Regulamin") oraz okolicznością, że skarżąca została skreślona z listy studentów 7 lat temu. Wskazał, że zgodnie z § 42 ust. 2 Regulaminu reaktywacja w prawa studenta może nastąpić, jeżeli od daty skreślenia z listy studentów upłynęło nie więcej niż 5 lat. Termin ten nie podlega przywróceniu. W wyniku rozpoznania odwołania strony od powyższej decyzji, Rektor Uniwersytetu [...] (dalej w skrócie: "Rektor U[...]") decyzją z dnia 12 listopada 2020 r. nr DN.513.17. 2020.KS-Ż utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 28 października 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że zgodnie z przepisami Regulaminu Dziekan może odmówić zgody na reaktywację w prawach studenta, szczególnie w przypadku upływu 5 lat od daty skreślenia z listy studentów. Okoliczność, że skarżąca została skreślona z listy studentów 7 lat temu, a także fakt dokonanych (od chwili utraty przez stronę statusu studenta) zmian w planie nauczania i programie kształcenia, uniemożliwiają kontynuowanie przez wnioskodawczynię studiów w trybie reaktywacji. Powyższa decyzja Rektora U[...] stała się przedmiotem skargi P.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że w dacie złożenia przez stronę wniosku o wznowienie studiów, jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji, obowiązywał Regulamin studiów wynikający z uchwały Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 22 maja 2019 r. nr 94/2019 w sprawie regulaminu studiów w U[...]., który wszedł w życie w dniu 1 października 2019 r. W świetle § 52 ust. 2 Regulaminu, wnioski złożone i nierozstrzygnięte ostatecznie do dnia 30 września 2019 r. są rozpatrywane według brzmienia regulaminu studiów obowiązującego od dnia 1 października 2019 r. Przedmiotowy wniosek podlegał zatem rozpatrzeniu na podstawie regulacji w/w Regulaminu. Zgodnie z § 42 ust. 7 Regulaminu, osoba o której mowa w § 41 ust. 1 pkt 2 (czyli która nie złożyła w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego), w terminie 2 lat od daty skreślenia z listy studentów może wystąpić o wznowienie studiów w celu ich ukończenia, a zwłaszcza złożenia pracy i/lub egzaminu dyplomowego w tym terminie. Z § 42 ust. 2 Regulaminu wynika ponadto, że studentowi, który po zaliczeniu I roku studiów został skreślony z listy studentów, dziekan może wyrazić zgodę na reaktywację studiów. Wniosek o reaktywację można złożyć w terminie 5 lat od daty skreślenia z listy studentów. Termin ten nie podlega przywróceniu. W niniejszej sprawie niesporne jest, że wniosek o reaktywację studiów skarżąca złożyła po upływie 5 lat od daty skreślenia jej z listy studentów, przy czym z treści decyzji o skreśleniu z listy studentów wynika, że została ona pouczona o możliwości wystąpienia o wznowienie studiów w celu złożenia pracy dyplomowej w terminie 2 lat od daty skreślenia z listy studentów (zgodnie z § 44 ust. 6 ówcześnie obowiązującego Regulaminu studiów – uchwała Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 25 kwietnia 2012 r. nr 30/2012). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła P.P. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) § 42 ust. 7 w zw. z § 42 ust. 8 Regulaminu, poprzez błędną wykładnię, prowadzącą do niezastosowania w niniejszej sprawie w/w przepisów, polegającą na przyjęciu, że osoba, która została skreślona z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, może wystąpić o wznowienie studiów w celu ukończenia studiów w terminie 5 lat od daty skreślenia z listy studentów, zaś termin ten nie ulega przywróceniu, podczas gdy osoba taka może w terminie 2 lat od daty skreślenia z listy studentów wystąpić o wznowienie studiów, przy czym po upływie tego terminu w dalszym ciągu może nastąpić wznowienie studiów takiej osoby na zasadach przewidzianych w § 42 ust. 3 i 5 Regulaminu; 2) § 42 ust. 2 Regulaminu, poprzez błędną wykładnię, prowadzącą do jego niewłaściwego zastosowania w niniejszej sprawie i przyjęcie, że reaktywacja studiów skarżącej może nastąpić na podstawie w/w przepisu i wyłącznie w sytuacji złożenia wniosku w terminie 5 lat od daty skreślenia z listy studentów, podczas gdy przepis ten nie znajduje zastosowania w przypadku studenta skreślonego z listy w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 3) § 42 ust. 7 w zw. z § 42 ust. 8 w zw. z § 42 ust. 2 Regulaminu, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w sytuacji osoby skreślonej z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, wniosek o reaktywację w prawach studenta można złożyć w nieprzekraczalnym oraz nieprzywracalnym terminie 5 lat od dnia skreślenia z listy studentów, podczas gdy z Regulaminu nie wynika, aby w przypadku takich okoliczności (skreślenie z listy studentów w związku z niezłożeniem w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego) zastosowanie mogła znaleźć ogólna zasada dotycząca terminu, tym bardziej, że § 42 ust. 7 i § 42 ust. 8 Regulaminu należy uznać za przepisy szczególne względem przepisu ogólnego z § 42 ust. 2 Regulaminu. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej podnoszą błąd wykładni wskazanych przepisów prawa zakładowego – postanowień Regulaminu. Według § 42 ust. 7 Regulaminu, osoba o której mowa w § 41 ust. 1 pkt 2, czyli która nie złożyła w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, w terminie 2 lat od daty skreślenia z listy studentów może wystąpić o wznowienie studiów w celu ich ukończenia, a zwłaszcza złożenia pracy i/lub egzaminu dyplomowego w tym terminie. Z kolei § 42 ust. 2 Regulaminu stanowi, że studentowi, który po zaliczeniu I roku studiów został skreślony z listy studentów, dziekan może wyrazić zgodę na reaktywację studiów. Wniosek o reaktywację można złożyć w terminie 5 lat od daty skreślenia z listy studentów. Termin ten nie podlega przywróceniu. W sprawie jest bezsporne, że skarżąca złożyła wniosek o reaktywację studiów po upływie 5 lat od daty skreślenia z listy studentów. Ponadto z treści decyzji o skreśleniu z listy studentów wynika, że skarżącą pouczono o możliwości wystąpienia o wznowienie studiów w celu złożenia pracy dyplomowej w terminie 2 lat od daty skreślenia z listy studentów – zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...]. Trafnie wyjaśnił Sąd pierwszej instancji, że postanowienia § 42 ust. 7 i 8 Regulaminu należy odczytywać w kontekście § 42 ust. 2 Regulaminu, w którym postanowiono, że wniosek o reaktywację studiów można złożyć (najpóźniej) w terminie 5 lat od daty skreślenia z listy studentów oraz że ten 5-letni termin jest nieprzywracalny. Innymi słowy, przepisy Regulaminu przewidują, że student uprzednio skreślony z listy studentów może ponownie być przyjęty na studia na tym samym kierunku w dwóch kategoriach sytuacji: po pierwsze, gdy został on skreślony z listy studentów po zaliczeniu pierwszego roku studiów, przy czym nie ma tu znaczenia przyczyna, z powodu której został skreślony z listy studentów (§ 42 ust. 2); po drugie, gdy został on skreślony z listy studentów wyłącznie z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego (§ 42 ust. 7). Możliwość ponownego przyjęcia na studia jest jednak obwarowana terminami: w pierwszym przypadku jest to termin 5 lat od daty skreślenia z listy studentów; w drugim przypadku jest to termin 2 lat od daty skreślenia z listy studentów. Wprawdzie zgodnie z § 42 ust. 8 Regulaminu, po upływie terminu, o którym mowa w ust. 7, wznowienie studiów może nastąpić w trybie określonym w § 42 ust. 3 i 5 Regulaminu, to jednak w takiej sytuacji mimo wszystko niemożliwe jest przekroczenie 5-letniego terminu określonego w § 42 ust. 2 Regulaminu, który – jak już wskazano – odnosi się do skreślenia z listy studentów bez względu na przyczynę, z powodu której do tego skreślenia doszło (jedyny warunek to skreślenie z listy studentów po zaliczeniu pierwszego roku studiów, co w tej sprawie miało miejsce). Wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie, uregulowanie zawarte w § 42 ust. 2 Regulaminu obejmuje zatem także sytuację, gdy do skreślenia z listy studentów doszło wskutek niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego i określony w nim termin jest terminem nieprzekraczalnym. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że w/w termin nie został dotrzymany przez skarżącą, a zatem kwestionowane decyzje prawa nie naruszają. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.