III OSK 847/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 209/23 w sprawie ze skargi I.L. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 23 lutego 2023 r., nr 2/2023 w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 209/23, oddalił skargę I.L. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 23 lutego 2023 r., nr 2/2023 w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia. Z powyższym wyrokiem nie zgodził się skarżący, wnosząc skargę kasacyjną i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady hierarchiczności aktów prawnych polegające na tym, że organ II instancji, uznając skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, powołał się na polecenie Komendanta Komisariatu Policji [...] w przedmiocie zasad oddawania krwi przez funkcjonariuszy i obowiązku meldowania chęci oddania krwi do 24 dnia miesiąca poprzedzającego, w sytuacji gdy treść tego dokumentu jest sprzeczna z dyspozycją art. 3 ust. 2 ustawy o publicznej służbie krwi, który nakazuje aby organy państwowe (w tym Policja) popierały działania publicznej służby krwi w zakresie propagowania i rozwijania dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi i jej składników oraz stwarzania sprzyjających temu warunków. Oddawanie krwi zależy od zdrowotnej i psychofizycznej dyspozycyjności dawcy. Akty wewnętrzne (polecenia przełożonych służbowych) nie mogą być sprzeczne z zapisami ustawy ani wprowadzać zasad uniemożliwiających realizację celów wyznaczonych przez ustawę. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 182 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a.") niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia jej skargi kasacyjnej, nie zażądała jej przeprowadzenia. Zgodnie natomiast z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Ponadto postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22). Dokonując takiej oceny Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W myśl natomiast art. 3 ust. 2 ustawy o publicznej służbie krwi "organy państwowe i samorządowe, Polski Czerwony Krzyż, organizacje honorowych dawców krwi, podmioty lecznicze w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, osoby wykonujące zawody medyczne oraz środki masowego przekazu powinny popierać działania publicznej służby krwi w zakresie propagowania i rozwijania dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi i jej składników oraz stwarzania sprzyjających temu warunków". W celu realizacji działań wyznaczonych w przepisie art. 3 ust. 2 ustawy o publicznej służbie krwi, tj. propagowania krwiodawstwa oraz stwarzania odpowiednich warunków do oddawania krwi, a także mając na celu charakter służby w Policji, Komendant Komisariatu Policji [...], poleceniem służbowym z dnia 15 listopada 2021 r. zobowiązał policjantów do wcześniejszego uzgadniania z przełożonymi zgłaszania faktu oddania krwi. Celem tego polecenia służbowego było zapewnienie niezakłóconego przebiegu ciągłości służby w Policji, a także możliwość przygotowania się policjanta do oddania krwi przy jednoczesnym uwzględnieniu interesu i dobra służby. Polecenie to nie zakazywało zatem honorowego oddawania krwi, tylko określało ramy pozwalające na zabezpieczenie uprawnień i obowiązków organów Policji jak i policjantów, tak aby realizacja prawa do oddania krwi nie kolidowała z ważnymi zadaniami służby. Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim uzasadnieniu, że: "mając na uwadze charakter służby w Policji, nie można jednak przyjąć, aby chęć oddania krwi przez policjanta miała pierwszeństwo przed ważnymi względami służby. Sąd nie podzielił zatem stanowiska skarżącego, aby w sprawie można było całkowicie pominąć normy porządkowe ustalone przez przełożonych funkcjonariusza Policji i dać priorytet tylko regulacjom prawnym o publicznej służbie krwi. Pomiędzy tymi normami nie było kolizji, ponieważ wydane w dniu 15 listopada 2021 r. polecenie służbowe miało na celu pogodzić cele wynikające z popierania krwiodawstwa z głównymi celami jakie stoją i jakie mają realizować funkcjonariusze Policji. Oznacza to, że mogła zaistnieć sytuacja, że pomimo zgłoszenia chęci oddania krwi we wskazanym trybie indywidualnym, przełożony nie wyraził zgody na oddanie krwi we wskazanym przez policjanta dniu". Wskazać ponadto należy, że policjant zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r., poz. 171 ze zm., dalej "ustawa o Policji"), odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest odmowa wykonania lub niewykonanie obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji wynika, że niewykonanie polecenia nie będzie stanowiło naruszenia dyscypliny służbowej, tylko wtedy, gdyby wykonanie polecenia wiązało się z popełnieniem przestępstwa. Funkcjonariusz Policji ma bowiem obowiązek wykonywać polecenia służbowe swoich przełożonych. Z akt sprawy bezspornie wynika, że polecenie służbowe z dnia 15 listopada 2021 r. nie wiązało się z popełnieniem przestępstwa. A zatem skarżący kasacyjnie policjant zobowiązany był zastosować się do tego polecenia. Skoro jednak policjant nie wykonał tego polecenia, to organy Policji miały podstawy do zakwalifikowania tego zachowania jako niewykonania polecenia służbowego w oparciu o art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji i wydania, na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, orzeczenia o uznaniu policjanta winnym popełnienia zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej. Podnieść ponadto należy, że zarzut sformułowany w orzeczeniu dyscyplinarnym nie został oparty jedynie na podstawie niewykonania polecenia służbowego z dnia 15 listopada 2021 r., ale również w oparciu o § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2020 r., poz. 1113 ze zm., dalej "rozporządzenie w sprawie praw i obowiązków policjantów"), zgodnie z którym policjant jest obowiązany uprzedzić bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby z przyczyny z góry wiadomej lub możliwej do przewidzenia oraz określić przewidywalny czas trwania nieobecności. Z akt postępowania dyscyplinarnego wprost wynika, że skarżący kasacyjnie policjant pomimo braku zgody przełożonych zdecydował się na oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r., co spowodowało jego niezdolność do służby w tym dniu. Ponadto, wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie praw i obowiązków policjantów, nie powiadomił przełożonego o fakcie niemożności stawienia się do służby (niezdolności do służby w tym dniu) z uwagi na oddanie krwi i że w związku z tym nie będzie mógł pełnić służby, gdyby został wezwany z dyżuru domowego, jaki mu wyznaczono. O braku możliwości podjęcia służby wg grafiku, skarżący kasacyjnie policjant powiadomił przełożonego dopiero, gdy zgłosił się do niego dyżurny, zobowiązując go do stawienia się na służbę wg grafiku. W sprawie zaistniała zatem podstawa do uznania, że policjant naruszył dyscyplinę służbową poprzez niewykonanie polecenia przełożonego do stawienia się na służbę. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał więc, że skoro skarżący nie zastosował się do poleceń służbowych - to jest polecenia z dnia 15 listopada 2021 r. dotyczącego wcześniejszego uzgodnienia dnia oddania krwi, a następnie polecenia zabezpieczenia w dniu 26 czerwca 2022 r. dyspozycyjności według grafiku (jak w ocenie Sądu należy czytać wyrażony w dniu 22 czerwca 2022 r. brak zgody przełożonego na oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r.) - naruszył dyscyplinę służbową i jego zachowanie mogło zagrozić dobru i ciągłości służby, gdyby nie znaleziono osoby mogącej zrealizować zastępstwo. W tym znaczeniu honorowe oddanie krwi stanowiło z góry wiadomą przyczynę braku możliwości stawienia się na służbie, o którym mowa w § 15 rozporządzenia w sprawie praw i obowiązków policjantów. Skoro podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut okazał się nieskuteczny, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 P.p.s.a.