III OZ 192/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Obrony Narodowej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II SO/Wa 2/25 o wymierzeniu grzywny w sprawie z wniosku P.M. o wymierzenie grzywny Ministrowi Obrony Narodowej z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 20 lutego 2025 r., sygn. akt II SO/Wa 2/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, Sąd I. instancji), po rozpoznaniu wniosku P.M. (dalej: wnioskodawca, skarżący), wymierzył Ministrowi Obrony Narodowej (dalej też: Minister) grzywnę w kwocie 500 złotych za nieprzekazanie skargi w ustawowym terminie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że we wniosku skarżący wyjaśnił, iż skarga na postanowienie została wniesiona za pośrednictwem organu przy użyciu platformy ePUAP. Zarówno pismo przewodnie jak i skarga (dokument WORD) zostały podpisane profilem zaufanym. Skarżący wskazał na dotychczasową nieprawidłowa praktykę organu polegająca na przekazywaniu skarg w formie wydruku bez akt sprawy administracyjnej. Skarżący przytoczył treść art. 54 § 2 p.p.s.a. i wniósł o zastosowanie wobec organu sankcji przewidzianej w art. 55 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości. W odpowiedzi na wniosek Minister wniósł o jego oddalenie. Zdaniem WSA w Warszawie, z akt sprawy o sygn. II SA/Wa 1987/24, pod którą zarejestrowana została skarga z dnia 2 listopada 2024 r. na postanowienie Ministra z dnia 25 września 2024 r. nr 5324/DK w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy wynika, że organ skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy przekazał do Sądu w dniu 4 grudnia 2024 r. Uczynił do jednak w sposób nieprawidłowy gdyż skarga została przekazana w formie wydruku, a nie w formie elektronicznej jak została wniesiona. Powyższe uniemożliwiało Sądowi weryfikację podpisu elektronicznego złożonego przez skarżącego. Dlatego też Sąd wezwał organ do nadesłania skargi z dnia 2 listopada 2024 r. w formie elektronicznej, tj. w formacie .xml wraz ze wszystkimi załącznikami jakie zostały do niego dołączone oraz w sposób umożliwiający Sądowi weryfikację podpisu elektronicznego złożonego przez skarżącego. Wezwanie Sądu zostało wykonane w dniu 30 grudnia 2024 r. Niewątpliwie zatem skarga z dnia 2 listopada 2024 r. została przekazana do Sądu w sposób prawidłowy dopiero w dniu 30 grudnia 2024 r., a więc po ustawowym terminie. W ocenie Sądu okoliczności przedstawione w odpowiedzi na wniosek nie mogą stanowić podstaw usprawiedliwiających zaistniałą zwłokę. Ewentualne techniczne problemy organu nie mogą obciążać strony, która wniosła skargę w sposób zgodny z prawem. Dość zauważyć, że po wezwaniu Sądu, organ nie miał trudności w prawidłowym przekazaniu skargi (w formie elektronicznej). Stąd wniosek, że wbrew twierdzeniom organu - działanie skarżącego było właściwe i nie uniemożliwiało prawidłowego wykonania przez organ obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, uchybienie terminu do przekazania skargi w niniejszej sprawie jest oczywiste i nie zostało w sposób przekonujący uzasadnione. Pismem z 3 marca 2025 r. Minister, reprezentowany przez radcę prawnego, wywiódł zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 20 lutego 2025 r., sygn. akt II SO/Wa 2/25. W zażaleniu zwrócono uwagę na fakultatywny charakter grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. oraz trudności związane z elektronicznym obiegiem dokumentów. Pismem z 13 marca 2025 r. skarżący wywiódł odpowiedź na zażalenie, w której wniósł m.in. o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek terminowego przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Pamiętać jednak należy, że środek prawny określony w tym przepisie stanowi zabezpieczenie prawa strony do rozpoznania przez sąd administracyjny jej sprawy bez zbędnej zwłoki. Jednocześnie, co należy podkreślić, grzywna za nieprzekazanie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie ma nie tylko charakter dyscyplinujący, ale również represyjny oraz prewencyjny służący także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. Powołane wyżej przepisy przewidują wyłącznie dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania sądowi administracyjnemu skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę, bez względu na powody takiego stanu rzeczy. Wymierzając natomiast grzywnę, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd przyjęty w orzecznictwie, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. W rozpoznawanej sprawie skarga z dnia 2 listopada 2024 r. została przekazana do Sądu w terminie ustawowym, tj. w dniu 4 grudnia 2024 r. wraz z teczką akt administracyjnych w wersji papierowej. Z uprawnieniem skarżącego do wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego koresponduje obowiązek organu do przekazania skargi w tej formie. Organ powołał się przy tym na problemy techniczne. Zdaniem wnoszącego zażalenie, Sąd rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, nie wziął pod uwagę specyfiki i charakteru okoliczności tej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, a jego zdaniem elektroniczny obieg dokumentami jest de facto czymś nowym. Stanowisko to uznać należy jednak za całkowicie pozbawione uzasadnionych podstaw. Na organie spoczywa bowiem obowiązek dochowania należytej staranności i dbałości o prawidłowy obieg korespondencji. Fakt, że organ ma trudności z elektronicznym obiegiem dokumentami w żadnym razie nie wyłącza winy organu, ani nie usprawiedliwia znacznego opóźnienia w przekazaniu skargi do Sądu, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie. W świetle tych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż postanowienie wymierzające grzywnę Ministrowi jest prawidłowe, a jej wysokość w pełni odpowiada stopniowi zawinienia organu. Dodać przy tym należy, że Prokurator wnosił o wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości, podczas gdy Sąd I instancji wymierzył ją w wysokości 500 złotych. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.